ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ» білім беру саласы
«Шығармашылық» білім беру саласының базалық мазмұны:
- сурет салу;
- мүсіндеу;
- жапсыру;
- музыка ұйымдастырылған оқу қызметінде жүзеге асырылады.
Мақсаты:балалардың эстетикалық қабылдауын қалыптастыру, дербес тәжірибелік және шығармашылық әрекетті дамыту.
Міндеттері:
-бейнелеу өнеріне, музыкаға, ән айтуға, қарапайым аспаптарда ойнауға шығармашылық қызығушылықты қалыптастыру;
-қағазбен, қарындашпен, қылқаламмен, бояулармен, сазбалшықпен таныстыру;
- желімсіз жапсыру техникасын жетілдіру;
-бейнелерді қағаз парағына толық орналастыруды, дөңгелек, ұзын пішіндерге ұқсас заттарды бейнелеуге үйрету;
-балаларды суретшілердің суреттерімен таныстыру;
-материалға ұқыпты қарап, дұрыс қолдана білуге үйрету;
-балалардың ән айту қабілеттерін, музыкамен қимылдар жасауға қызығушылықтарын қалыптастыру;
-балаларды шығармашылыққа деген қызығушылыққа,сұлулықты сезіне білуге тәрбиелеу.
І ЖАРТЫЖЫЛДЫҚ
Сурет салу
Балалардың бейнелеу әрекетіне деген қызығушылығын ояту.
Балалардың көркемдік қабылдауларын дамыту.
Сурет салу техникасын жетілдіру.
Түзу, көлденең, тік, толқын тәрізді және тұйықталған дөңгелек сызықтарды жүргізуді, осы әрекеттерді ырғақты қайталауды үйрету(жаңбыр, қар, жол, түтін),парақ бетінде бейнені орналастыру.
Балалардың ашық түсті бояуларға деген эмоциалы- эстетикалық қатынасын тәрбиелеу.
Күтілетін нәтижелер:
- дөңгелек, ұзын пішіндерге ұқсас заттарды бейнелей алады;
- қағаздың қасиеттерін біледі;
- қарындашты дұрыс ұстай алады (үш саусақпен);
- түрлі-түсті қарындаштардың, фломастерлердің түстерін ажыратады және дұрыс атайды;
- қарындаштармен, фломастерлермен айналмалы қозғалыстар орындайды;
- өзінің салған суретіне қуанады, онда не бейнеленгенін айтады.
Мүсіндеу
Балаларда сазбалшық және оның қасиеттері туралы білімдерін қалыптастыру. Сазбалшықты дұрыс қолдану біліктерін жетілдіру.
Техникалық дағдыларды қалыптастыру: заттардың қарапайым және одан да күрделі пішіндерін мүсіндеу.
Күтілетін нәтижелер:
- сазбалшықтың, ермексаздың қасиеттерін біледі;
- сазбалшықпен, ермексазбен жұмыстың бастапқы дағдыларына ие;
- мүсіндеудің тәсілдерін меңгерген (үлкен кесектен кішкентай бөліктерді бөліп алады, оларды біртұтас етіп біріктіреді, сазбалшықты өздігінен илей алады);
- бірдей және түрлі көлемді шарларды біріктіру жолдарымен заттарды мүсіндейді;
Жапсыру
Фланелеграфтағы бейнелерді (сызықтарда, шаршыда) қағаз бетіне қоюды және құрастыруға үйрету.
Дағдыларды қалыптастыру:
- фланелеграфпен жұмыс: қарапайым композиция құру және орналастыру;
- фланелеграфтің кенебін қолдану арқылы геометриялық пішіндерді, машиналарды, үйлерді, доптарды, шарларды, гүлдерді, қазақтың ұлттық бас киімдерін, т.б. орналастыру.
Күтілетін нәтижелер:
- қағаз бетіне геометриялық пішіндерден қарапайым пішіндер (машина, үй, қар адамы) құрастырады және орналастырады;
- фланелеграфта қарапайым композицияларды орналастырады және құрастырады;
- орындалған жұмысқа қуана біледі.
Музыка
Музыка тыңдау
Музыка тыңдауға қызығушылықты және түрлі жанрлы музыкалық шығармаларды: ән, полька, марш, вальс, баяу және көңілді әндер тыңдау ережесін сақтауды қалыптастыру.
Әннің мағынасын түсіну, қоңыраулардың жоғары және төмен дыбысталуын, фортепианоның дыбысталуын, түрлі ырғақты, түрлі музыкалық аспаптарда орындалған таныс әуендерді тыңдау, бұл әуендерді тани білу дағдыларын қалыптастыру.
Жаңа әндерді музыкалық-қимылдық көрсетусіз тыңдау.
Ән айту
Ән айтуға қызығушылықты, тәрбиешінің дауыс ырғағына еліктеу, әннің сөздері мен жеке буындарды айту, созылыңқы дыбысталуға еліктей отырып ересекпен қосылып ән айту, аспаптардың шығаратын және ересектің ән айтуына келтіріп, әнді күш түсірмей, табиғи дауыспен, дауысты жылдамдатпай, жеке сөздерді айқайламай айтуды қалыптастыру.
Әнді жеке және топпен айту, әуеннің жеке екпінін және ырғақты дұрыс жеткізу дағдыларын қалыптастыру.
Музыкалық-ырғақтық қозғалыстар
Дағдыларын қалыптастыру:
- музыканың ашық берілген сипатына сай қимылдар жасау;
- пьесаның екі бөлімді формасының қимылдарын ауыстыру, басталуы мен аяқталуындағы дыбысталу күшін өзгерту (қатты- баяу);
- музыканың сүйемелдеуімен жүру және жүгіру, қол ұстасып, жұптасып, шеңбермен жүру;
- қарапайым би қимылдары: шапалақтау және бір уақытта аяқпен тарсылдату, жартылай отыру, аяқтан аяққа тербелу;
- әнді сахналауда қимылдардың жеке элементтерін қолдану, күрделі емес қимылдар бірізділігін есте сақтау;
- бубенмен, сылдырмақпен, бірқалыпты ырғақты, түрлі бейнелік- ойын қимылдарын бере отырып заттармен қимылдар жасау;
- жаттығулар мен билерде сүйемелдейтін музыканың қарама- қарсылығына сәйкес (ақырын-қатты, жоғары-төмен, баяу – жылдам) бір қимылдардан басқаларына ауысу;
- мазмұнды музыкалық ойындарда қимылдардың сипатын беру және оның кейіпкерлері мен қимылдарының музыкалық сипатын беруге сәйкес ойынның бір кезеңінен келесісіне өту.
Күтілетін нәтижелер:
- түрлі сипаттағы музыкалық шығармаларды: баяу және көңілді әндер мен пьесаларды тыңдай алады;
- музыкалық шығарманың мазмұнын түсініп, (кім, не туралы айтылатыны) көңіл- күйін білдіреді;
- дыбыстарды жоғарылығы бойынша(металлофонның, фортепианоның жоғары және төмен дыбысталуын) ажыратады;
- әннің бөліктерін айта алады (ересекпен бірге);
- ересектердің көрсеткен қимылдарын қабылдайды және қайталайды (шапалақтайды, аяқтарымен топылдатады, қол білектерімен айналдыруды орындайды);
- қимылдарын музыканың басталу сәтінен аяқталғанға дейінорындайды (қоян секіреді, көбелектер ұшады);
- музыка және әннің мазмұнына қарай би қимылдарын шеңберде тұрып орындайды;
- кейбір музыкалық аспаптарды біледі (барабан, бубен, сылдырмақ).
І ЖАРТЫЖЫЛДЫҚ
Сурет салу
Біліктерін қалыптастыру:
- парақ бетіне бояу жағу арқылы қарама-қайшы түстегі дақтарды үйлестіріп бейнелей білу;
- қағаз бетіне тура, көлденеңінен, тік және толқын тәрізді сызықтарды бейнелеу, дәстүрден тыс тәсілмен сурет салу (шарлар, күннің көзі, балықтар және т.б.);
- бояулармен жұмыс;
- қағазға, құмға саусақпен сурет салу;
- балаларды ересектермен бірге әрекет етуге (ересектердің салған суреттерін толықтыру) қызығушылықтарын тудыру;
- бейнелеу өнері әрекетінің нәтижесіне қызығушылық танытуын қалыптастыру: балалардың жұмысын қарау және талдау, таныс заттар мен кейіпкерлерді табу;
- қағаз парағында бағдарлай білуге үйрету. Дағдыларды қалыптастыру:
- белгілі бір ережелерді орындау дағдыларын қалыптастыру: түзу отыру, тек қағаз бетіне сурет салу, қағазды жұмарламау, қарындашты тықылдатпау;
- жұмысты ұқыпты орындау.
Күтілетін нәтижелер:
- қағазға және құмға сурет салудың бастапқы техникасын меңгерген;
- түрлі-түсті қарындаштармен, фломастердің, гуашьтің төрт түсімен сурет салу біледі;
- қағаз бетіне түзу, тік, көлденең және үздіксіз сызықтар жүргізу біледі;
- бояулармен жұмыс жасаудың бастапқы техникасын игерген;
- қағаз бетіне бояулармен штрихтар, жақпалар, сызықтар салады;
- орындалған жұмысқа эмоциясын танытады;
- өз суреттерінде таныс заттарды, кейіпкерлерді салыстырады;
- қағаз бетінде бағдарлай алады.
Мүсіндеу
Дағдыларын қалыптастыру:
- шыны аяқ, табақты илеп жасауда саз кесегін саусақпен басып, тереңдету;
- заттардың ұқсастықтарын табу;
- кесектерді біріктіруге үйрету;
- қуыршаққа арналған әшекейлер: білезік, жүзік, қол сағаттар мүсіндей біледі;
- мүсіндеуге арналған материалдарды қолданады;
- арнайы тақтайша үстінде илеу;
- қолды дымқыл шүберекпен сүрту;
- дайын болған бұйымды тұғырға орналастыру,жұмыстан кейін материалдарды жинастыру.
Күтілетін нәтижелер:
- сазбалшықтың кесегін алақан арасына салып илей алады (шар), жоғарғы бөлігін саусақпен басып тереңдету (қуыршақтарға арналған печенье);
- түрлі пішіндерді біріктіру әдісімен заттарды мүсіндейді (саңырауқұлақ);
- мүсінделген пішіндерді өзіне таныс заттармен салыстыра біледі;
- мүсіндеудің техникалық дағдыларын біледі және қолданады;
- халықтық ойыншықтарды қарастыру барысында қуаныш білдіреді, олардың ашықтығын, әдемілігін атап көрсетеді;
- заттармен ұқсастықты табады;
- қуыршаққа арнап әшекейлер жасайды;
- мүсіндеуге арналған құралдар туралы түсініктерге ие;
- орындалған жұмыс туралы әсерлерімен бөліседі;
- жұмыс аяқталған соң қолдарын дымқыл шүберекпен сүрте алады.
Симметриялы пішіндерді орналастыра білуді және жапсырумен сурет салуды кіріктіруді қалыптастыру.
Күтілетін нәтижелер:
- түрлі пішіндерді біріктіру арқылы заттарды фланелеграфта орналастырады (жіпке байланған шар, үйшік);
- дайын сұлбаға элементтерін салып аяқтайды (марғаудың құйрығын салады);
- халықтық ойыншықтарды қарастыруда қуаныш сезімдерін білдіреді, олардың ашықтығын әсемдігін атап көрсетеді;
- бастапқы техникалық дағдыларды біледі және қолданады;
- қағаз бетіне симметриялық пішіндерді орналастыра біледі.
Музыка
Музыка тыңдау
Музыканы тыңдай білуді, таныс әндерді және оларға тән ерекшеліктерін тани білуді қалыптастыру. Музыкалық иллюстрациялармен сүйемелденген әңгімелерді қызығушылықпен тыңдауға баулу.
Музыканы есте сақтау, кейіпкерлерді иллюстрация және әңгіме бойынша тану дағдыларын қалыптастыру.
Ән айту
Ән айтуды уақытында бастап, аяқтау; алға шығып немесе қалып қоймау, кідірісті сақтау.
Әндегі қайталанатын тіркестерді ересектердің дауыс интонациясына салып, айту дағдыларын қалыптастыру.
Музыкалық-ырғақтық қозғалыстар
Дағдыларын қалыптастыру:
- қол қимылдарын: «шапалақ - шапалақ», аяқ қимылдарын: «топ- топ» орындау, денені оңға, солға бұру, басты оңға, солға ию, қолдарды сермеу, шеңбер бойымен жүру;
- би қимылдарын: кезекпен аяқты ұшымен, өкшемен қою, орнында тұрып, шеңбер бойымен бір орында , шашыраңқы топылдатып жүру;
- таныс қимылдарды жаңа музыкамен сәйкес есте сақтау, қайталап, игеру;
- ұйымдастырылған оқу іс-әрекеті кезінде үйренген әнді айта отырып, сәйкес қимылдарды қайталау;
- дербес ойындар мен әрекеттер кезінде ойнаған аспаптардан дыбыстар шығаруға талпыну (ересектердің қатысуымен);
- әндерді үйреніп айту және ересектердің қимылдарына еліктеп, қиялдағы аспапта сүйемелдеу;
- түрлі аспаптарда педагогтың орындауындағы және үнтаспадағы әндер мен пьесаларды тыңдау, таныс әндерді қосылып айту, күрделі емес қойылымдарға, ойындарға және хороводтарға қатысу.
Күтілетін нәтижелер:
- түрлі сипаттағы музыкалық шығармаларды: ән, полька, марш, вальс, сабырлы, көңілді әндер мен пьесаларды тыңдайды;
- таныс әндерді таниды және дыбыстардың жоғарылығын ажыратады;
- әннің мағынасын түсінеді;
- әннің соңына қосыла алады (ересекпен бірге);
- музыкалық аспаптарды біледі,музыкалық фразалардың жоғары және төмен дыбысталуын ажыратады, ересектермен бірге ән айтуға ықылас танытады;
- музыкалық фразаларды әнмен айтады (тәрбиешімен бірге), ырғақты және әуеннің жеке екпінін дұрыс жеткізіп, барлық топпен айту, әннің сөзін есінде сақтайды;
- музыка сипатына сәйкес қозғалады, музыка басталғаннан қимылдарды бастай алады;
- би қимылдарын орындайды: шапалақтау және бір уақытта бір аяқпен топылдату, қолдың білегін айналдырады;
- музыкалық аспаптарды біледі (барабан, бубен, сылдырмақ, домбыра);
- мазмұнды музыкалық ойындарда қимылдардың сипатын бере алады.
ЕКІНШІ КІШІ ТОП
(3 жастан 4 жасқа дейін)