Мені трбиеші болуымдаы тжірбием.
Трбиеші – оу-трбие мекемелерінде балалармен трбие жмысын жргізуші. Мектепке дейінгі мекемелерде, балалар йінде, мектеп-интернаттарда, ксіптік-техникалы оу орындарында - трбиеші таайындалады. Трбиеші трбиеленушілерді кнделікті оу-трбие жмысын, демалыс уаытын йымдастырады, кпшілік-мдени жмыстарын жргізеді деп, «застан»: лтты энциклопедия айтылан.[1] Мектепке дейінгі йымдарда баланы жеке басыны дамуын амтамасыз етуші, маызды тлім -трбие негесіні бастаушысы, жарын істерді лгісі, бала иялын саматып, арманын ккке мтылтушысы жан ол – трбиеші.
Республикамызды тыш Президенті Н..Назарбаев зіні «азастанны болашаы – оамны идеялы бірлігінде деп аталатын ебегінде: «...елді Туын, Елтабасын, н- раны астерлеуден,зады, кіметті рметтеуге трбиелеуден бастау керек. рбір адам бала кезінен : азастаным – мені, Отаным оны мен шін жауапты екені сияты мен де ол шін жауаптамын, деген арапайым ойды бойына сініріп сетіндей істеген жн » - деп крсетті. [2] Трбиешіні міндетті ертегі рпаа елін, туан жеріні табиатын сйетін,оны адірлеп, орайтын азамат трбиелеу,бала дниеге келген шатан мектепке дейінгі кезенен басталады.Трбиешіні негізгі ызметі-трбиелеу, йымдастыру, дамыту диагностикалы ынталандыру, коммуникативтік орау дістемелік баалау, болжау. Баланы мінезін алыптастыру, оны з бетімен мір сруге дайындау трбиешіге жктеледі. Сондытанда да трбиеші бір балаа емес,р баланы жрек тбінен орын алуы тиіс. Сонда ана бала трбиеші мейрімін сезіне алады. М.Жмабаев « рбір лтты бала трбие ылу туралы ескіден келе жатан жеке-жеке жолы бар...рбір лтты баласы з лтыны арасында, з лты шін ызмет ылатын боландытан, трбиеші баланы сол лт трбиесімен трбие ылуа міндетті » - деп, халытын трбие дстріні педагогикалы маызын ашып крсетеді. [3]
Яни, балаларды трбиелеуде тиімді жадайлар жасау кбіне трбиешіге тікелей байланысты болып келеді.Балабашада трбиеші - бала бойына білім нрін себетін басты тла. р трбиеші зіні жмысыны арасында Егеменді елімізді ертегі трбиесі мен оу-білімі лшенетіні естен шыармауы ажет. Ол шін жан-жаты ізденіс шыармашылдыпен жмыс істеу біздерден ата талап етіледі.Трбиеші - арнайы дайындыы бар жене педагогикалы іс-рекетпен ксіби айналысатын адам. Оны негізгі функциясы - оыту, трбиелеу, дамыту, алыптастыру процестерін басару. Сондытан жаашыл трбиешіні даярлауа ойылатын талаптар студенттерді ертегі трбиешілерді оытуды жаа трлерімен аруландыра отырып, азіргі уаыттаы балабаша талабына сай ксіптік дадыларды игеруге баытталан оытуды жаа жолдарын енгізуді кздейді. орыта келгенде, болаша трбиешілерді ксіби рекетке даярлау аса ккейкесті, кезек кттірмейтін ткір мселе екендігін айатайды.
рбір адамны жауапты кезедерді бірі- бл маманды тадау. Мен зімді баытты адаммын деп есептеймін, себебі: зімні жрек алауымен «Мектепке дейінгі оыту жне трбиелеу» мамандыын тададым. Мен шін трбиеші тек ана білімді маман иесі болу азды етеді.Себебі: трбиеші жеке тла ретінде ізденгіш, з пікірін айта алатын, адамгершілігі мол,жан-жаты алыптасан, з ісіні шебері, жоары мдениетті, з мамандыын тере мегерген, ылымны тиісті салаларынан хабардар, сіресе, балалар психологиясыны, жас ерекшеліктеріні мселелеріне аны, оыту мен трбиені дістемесін жетік мегерген адам болуы тиіс деп ойлаймын.
Міне, мен диплом алып, «трбиеші» атты лы жола тскеніме те уаныштымын. Мынау мені балабашам... Мынау мені кішкентай ббектерім... р кні оларды сйкімді жзін кргенде еріксіз клімсіреймін. йткені олар мені уана арсы алады. Мен балаларды жанымдай жасы крем... йткені бала мен шін тазалы пен пктікті, шынайылы пен туралыты айнасы. Олар уанса шын уанып, ренжісе шын ренжи біледі Ал мені трбиеші ретінде алдыма ойан е басты міндетім – рухани бай, жеке абілеті дамыан тланы алыптастыру. Мені трбиеші жмысын атараныма жарты жылдай уаыт болып алды. Осы жарты жыл ішінде з-зіме не йрендім? не білдім?не істедім?андай жетістіктерге жете алдым? Деген сра ойсам, кзім біраз ана дниелерге ашылан сияты. Осы уаыт ішінде рбір трбиешіні р кніне лкен ізденісте болуы керектігін тсіндім. зіді-зі стауы, сырты жне ішкі келбеті, сйлеу мдениетіне бой йретуі керек. Трбиешіні жеке басыны лгісі- жас рпа трбиесінде е серлі дістерді бірі, йткені балалар трбиешіге барлы жаынан еліктейді. лгілі трбиеші болу шін маан кп ебекті, жауапкершілікті, уаытты талап етеді.
Мен трбиеші ретінде р оу іс–ректімді трлендіріп, осымша материалдармен байытып, тланы жрегіне жол таба білгім келеді. Оу іс-рекетімді орытындылаан сайын балалара бгінгі таырыпты дрыс жеткізе алдым ба? олар аншалыты таырыпты мегерді, тсіне алды ма? деп кейде зімнен срап жатам. Трбиеші ретінде немі балалармен бірге болып, рдайым балаларды тілін, ой-рісін, тіл байлыын дамыту масатында оу іс-рекетті йымдастырып, олара сапалы білім бергім келеді. Мені рбір ткізген сабаым баланы аыл-ой парасатын дамыта білетіндей, баланы жас ерекшелігіне сай рылса, баланы ынта –жігері артары сзсіз деп білемін. Оу, жазу, санауды берік дадыларын алыптастыру масатында мектеп алды оушысын мектеп міріне енгізуді зі тадаулы технология мен асан шеберлікті талап етеді. Біз мір сріп отыран бгінгі дуір жааша кзарасты, жаашылдыты талап етеді. Сондытан жас рпаа саналы трбие жне сапалы білім беру дегейі е алдымен мектепке дейінгі трбие мамандарына, оларды іс-тжірибесіні алыптасып,ксіби шеберлігіні шыдалуына байланысты болма. Баланы мектепке дайындыын балабаша діс-тсілдерді штастыру арылы жзеге асыру – басты масатым. Мектепке дейінгі балаларды тілін дамыту жмысы балабашада тілетін барлы сабатарда баланы жасына арай жргіземіз. Педагогикалы озы техналогияларды саба барысында пайдаланып,балаларды шыармашылаын дамытуа апаратты технологияларды пайдалану арылы жзеге асырамыз.
орытындылай келе: трбиеші аыл-ойы мен кш-уатын балалара арнап, жан аямай ебек етеді. йткені ол, оны ккірек кзін ашып, дниетанымын кеейтіп, ияа анат атырады.Сондытан да болар кейбір дарынды ойшылдар да, тіпті арман уан балалар да трбиешіні ерекше пір ттып адірлейді. Педагог рашанда зін оам талабына сай здіксіз трбиелеп отыратын, адамдармен, сіресе, оушылармен арым - атынаса тез тсе білетін, йымдастырушылы абілеті бар, з пнін жетік білетін рі уаыздаушы, таланты мен тжірибесі тоысан, зіні оамындаы саяси мірге белсенді араласып, з елі мен жеріне деген сйіспеншілігі негізінде оушылара лгі болуы керек. Трбиеші аз - таудан арырай аан тау зені секілді, айналасына уат беріп, жолында кездескендерді суымен нрлендіріп, таудай иындытарды тастай домалатып, білімні сар даласында тынышты тауып, дамылдайды.Трбиеші - жер деген лемні бетін кркейткен, шкірттеріне шуа тккен Кн-Ана. Трбиеші – аылды тозбайтын асылы. асиетті маманды иелеріні ішіндегі гауары. асиетті ара шаыраты білім нрімен сусындап, малім деген ататы алып шыу, оушылара жасы трбие мен білім беру лкен ерлік. Себебі біз трбиелеген рпа ертегі кні елімізді тірегі болма. Туелсіздікті тырын, елімізді тыныштыын сатап алатын да солар. Сондытан трбиеші болу - жректі батырлыы!
Трбиеші- оу-трбие мекемелерінде балалармен трбие жмысын жргізуші.Мектепке дейінгі мекемелерінде,балалар йінде, мектеп, оу орындарында трбиеші таайындайды.
Тжірибе – олданбалы леуметтік белгілі бір сынашы топа ерекше жадайлар алыптастыра отырып,негізгі мінездемелеріні згеруін адаалау арылы апарат жинау тсілі. [5]
Трбие- тлім- трбие-жеке тланы адамды бейнесін,намды мінез лын алыптастырып, мірге бейімдеу масатында жргізілетін жйелі процесс.
Трбиеленушілік – Трбие берушілік, бір нрсеге йретушілік. дебиетті идеологиялы рал рлін, оны трбиеленушілік мнін ескерсек, алда тран міндеттерді де жеіл еместігін тсінеміз.[6]
Трбиеші- педагог даярлау ісінде оу мен трбиені мірмен байланыстыру мселесіне баса назар аударылуы тиіс.
Білім беру дегеніміз – жас рпаа жйелі білім негіздері, табиат пен оамны даму задылытарын игерту, икемділігін, дет- дадыларын алыптастыру.
Трбие – ке маынасымен аланда, андайда болса бір жан иесіне тиісті азы беріп,сол жан иесіні дрыс суіне кмек рсету деген сз. [7]
Тлімгер- Тлім- трбие беруші, стаз.
Тртіп-белгілі бір оам мшелеріне орта, орындалуы міндетті ереже,за.
Тртіпсіз- алай болса солай,жнге келмеген,ретсіз,жйесіз.
оладнылан дебиеттер:
1. «застан»: лтты энциклопедия / Бас редактор . Нысанбаев – Алматы «аза энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том.
2. Н.Назарбаев азастанны болашаы – оам идеялы бірлігінде.- Алматы: Кітап, 1993-110б.
3. М.Жмабаев. Педагогика,- Алматы: Ана тілі,1992-160б.
4. Г. Алпысбаева, С.Кмекбаева, Н.ожамжар, Ж.Далиева «Ата-ана жне сынып жетекшісі»), 2011-68 бет.
5.аза деби тіліні сздігі. Он бес томды. 14 том / рас: М. Малбаов, . Есенова, Б. Хинаят жне т.б – Алматы, 2011. 800бет (301 бет)
6.азастан.лтты энциклопедия / Бас ред. Б. Аяан. - Алматы:
"аза энциклопедияны" Бас редакциясы,2006 – 704бет.(62-64бет)
7. Жмабекова Ф. Н. Мектепке дейінгі педагогика : Оу ралы. - Астана:Фолиант, 2008. 336бет(5-12 бет)
8.аза тіліні сздігі тсіндірме сздігі / Жалпы редакциясын басаран Т. Жанзаов. – Алматы :Дайк-Пресс, 2008-968бет (791-792бет)