Диаммонийфосфатты алынуы.
Диаммонийфосфат
Диаммонийфосфат – рамында екі оректік элементі (N жне P) бар, суда еритін, азотты-фосфорлы тыйайтыш. А жне ср тйіршік трінде болады, суда жасы ериді. ш аммонийфосфатты ішінен тратылыы бойынша екінші орында. Ылал тартыш емес, ша болмайды, ныыздалып алмайды. Диаммонийфосфат азот пен фосфорды жоары сіімділігімен ерекшеленеді, рамында хлор мен нитраттар болмайды, ауыл шаруашылыында тыайтыш ретінде жне осымша жем ретінде топыраты барлы тріне олданылады. Диаммонийфосфатта фосфорды жоары млшері боландытан, сімдіктерді тамырлы жйелерін жне дамуын жасартады, ауруа, суыа тратылыын арттырады.
Физикалы асиеттері:
·70о та аммиак шып кетіп, моноаммонийфосфата (NН4Н2РО4) айналады.
·20оС суда 100г нан 71г нім ериді.
·Бір мольді ерітіндіні ышылдыы – 8,0.
·Тмен ылалтартыштыымен ерекшеленеді.
нерксіпте шыарылатын диаммонийфосфатты сырты трі оны маркасына байланысты болады, а немесе ср тсті кристал трінде болады. P2O5 50-52%, аммиак 23-23,5%, ылалдылыты массалы лесі 4-5%.
Тыайтышты диаммонийфосфатты рамында 18% N2, жалпы фосфаттар 46%, су 1,8%. Сырты трі - а, ср тсті, 6 мм ден кем диаметрде болатын, баса оспалары жо тйіршіктер. Сусымалылыы – 100%.
Фосфор ышылын аммиакпен бейтараптаанда келесі аммоний фосфаттары тзілуі ммкін: моноаммонийфосфат NH4H2PO4, диаммонийфосфат (NH4)2HPO4 жне шаммонийфосфат (NH4)3PO4 – аммиак блетін, трасыз осылыс сондытан нерксіпте шыарылмайды.
Моноаммонийфосфат рамында 61,7% P2O5 жне 14,3% NH3 бар. Ал диаммонийфосфатты рамында 53,8% P2O5 жне 25,8% NH3 бар. Моноаммонийфосфата араанда диаммонйифосфаттаы N: P2O5 атынасы біркелкі тыайтыш алу шін дрыс, біра біріншісі траты. ндірісте кбінесе моноаммонийфосфат пен диаммонйифосфатты бірге оспасын (аммофос) алады. Диаммонйифосфат сонымен атар жемдік ретінде де олданылады.
70о та диаммонйифосфат аммиакты блінуімен ыдырай бастайды:
(NH4)2HPO4 NH4H2PO4 + NH3
Диаммонийфосфатты алынуы.
Диаммонийфосфатты фосфор ышылын аммиакпен бейтараптау арылы алады:
H3PO4 + 2NH3 = (NH4)2HPO4
Диаммонийфосфатты алу шін шикізат ретінде H3PO4, H2SO4, NH3 олданылады.
Диаммонийфосфатты алуды екі сатыда жргізу ажет, себебі бір аппарата аммиакты толы клемін жібергенде, аппаратта температура бірден ктеріліп, булануы кбейіп жабыса пульпа пайда болады.
1-сурет. Диаммонийфосфатты ндіруді технологиялы сызбансасы:
1,2- фосфор жне ккірт ышылын жинатаушы; 3- фор-бейтараптаыш; 4-аммонизатор; 5- тйіршіктегіш; 6,32- дымыл скрубберлер; 7- желдеткіш; 8-шашырауды стап алыш аппарат; 9- тура кептіргіш; 10- отты; 11,34-желдеткіштер; 12,16,23- конвейерлер (бір жмысшыны жасаан материалын олдан-ола жеткізу шін тынымсыз жріп тратын машина); 13,14,30,31- циклондар; 15,17,26- элеваторлар; 18,20,27- електеуіштер; 19- нтатаыш; 21- ретурлы бункер; 22- течка; 24- бункер; 25- «КС» аппараты; 28- желдеткіш; 29- дайын нім бункері; 33- шашырауды стап алыш аппарат.
Диаммонийфосфатты алу схемасы 1-суретте крсетілген. Фосфор ышылы фор-бейтараптаышта 3 лшенеді, газ кйіндегі аммиак, сонымен атар німні тйіршіктелу процесіне сер ететін аздаан ккірт ышылы H2SO4 жіберіледі. Аммиак шыыны ерітіндідегі мольдік атынас NH3:H3PO4 1,3-1,4 ті райтын болуы тиіс. Бндай атынас фосфаттарды жоары ерігіштігіне жне 110-115оС та аз млшерде (минимальный) аммиакты шуына жеткізеді. Фор-бейтраптаышта рамында 60-70% NH4H2PO4 жне 30-40% (NH4)2HPO4 болатын пульпа тзіледі; Пульпадаы суды млшері 24-26%, рН5.
Пульпа фор-бейтараптаыштан жылытатын быр желісі арылы аммонизатора (4) жіберіледі, ол жерде ретурды аббаттары тозаданады. Ретурды шыыны дайын нім бірлігіні 4 бірлігін райды. німде мольдік атынас NH3:H3PO4 1,85-1,90 шегінде болуы шін ретур абатыны астынан аммиак беріледі. Біруаытта аммонизациямен бірге тйіршіктеу процесі басталады. Содан кейін ол тйіршіктеу аппаратында (5) аяталады. Реакция жылуыны серінен аммонизатор мен тйіршіктегіш процесінде температура 65-72оС-а жетеді. Жылулы режимді тотатпау шін 4 жне 5 аппараттар арылы ауа беріледі, кейін суды буы мен аммиакты арты млшері жойылады. Аммиакты арты млшері насадкалы скрубберге (6) сііріледі.
Тйіршіктегіш аппараттан (5) 4% ылалдылыы бар нім отынды газбен жылытылан тура барабанды кетіргішке (9) келіп тседі. Кептіргеннен кейін газдар циклонда (13,14) жне дымыл скрубберде (32) тазаланады. Кептірілген рамында ылалдылыы 0,5-1,0% бар нім 70оС температурада бірситалы елекке (грохот) (18) келіп тседі. Ірі фракциялар (>3) нтатаышта (19) майдаланады, содан кейін бункерге (21) келіп тседі. алан німді електегіште (20) (грохот) екінші рет себуге шыратады. Майда фракциялар бункерге (21) келіп тседі, ол жерде барлы материалдар айта аммонизатора (4) жіберіледі. Дайын нім бункерге (24) келіп тседі, жйені німділігіне сйкес келетін блігі салындату шін аппарат КС-ке жіберіледі, алан нім ретур болып табылады.
арастырылан сызбадаы алынан нім рамында 75-85% (NH4)2HPO4 диаммонийфосфат, 10-20% NH4H2PO4 моноаммонийфосфат жне 5% (NH4)2SO4 болады. німні рамы: 49% жалпы P2O5; 48% суда ерігіш P2O5; 19% N2; 1% Н2О. німні ылал тартыш коэффициенті =0,6-0,9 ммоль/(г*ч) (ылалтарыш емес). Тйіршіктерді беріктілігі 2 МПа.
1000 кг дайын німні шыынды нормасы райды:
Фосфор ышылы (100% P2O5), кг............ 560
Аммиак (99% NH3), кг................................ 236
Ккірт ышылы (100% H2SO4), кг ............ 70
Су, м3
Таза .......................................................... 0,56
Айналымдаы ........................................... 5,8
Электр уаты, кВт*ч .................................... 111
Отын, м3 ........................................................ 50,5
Бу, кг ............................................................. 310