Бюджеттік реттеу жне оны ралдары.

Бюджеттік реттеу -жоары тран бюджеттен тмен тран бюджеттерге оларды кірісі мен шыысын тепе-те стау шін блінетін аражат; реттеуші кірісті блу жне салы леуеті жетіспеген кезде аражатты трлі дегейдегі бюджеттер арасында айта блу (жрдемаражат, трансферттер беру, т. б.)- Шын мнінде бюджеттік реттеу жоары тран мемлекеттік билік органдары зіні леуметтік-экономикалы дамуында объективті себептермен артта алып отыран ауматы рылымдарыны кірісін теестіру масатында жзеге асыратын бюджет аралы реттеу болып табылады.

Каржылык байланыстардын орасан зор эр алуандыгын жеке орталык ерекшелктерiмен козге тусетiн окшауланган сфераларды болiп корсетуге болады.

Кундык болнiстiн айрыкшалыкты сферасы ретiнде мемлекеттiк бюджет мына озгеше белгiлермен сипаттайды:

1) мемлекетпен жалпы когамдык онiмнын бiр болгiн окшауландрумен ж-оны когамдык кажеттiлктеод канагаттандыруга пайдаланумен байланысты болгiштiк катынастардын айрыкша экономикалык нысаны болып табылады.

2) Кунды жасау ж-е оны тутыну процесiн шарттастыратн материалдык ондiрiс каржысынан ж-е кунды тутынуга кызмет ететiн ондiрiстiк емес сфера каржысынан мемлекеттiк бюджетiн айырмашылык ол улттык шаруашылыктын салалары,аумактар,экономиканын секторлык когамнын кызметтiк сфералары арасында кунды кайта болуге арналган:

3) когамдык онiмнiн онын тауар нысанындагы козгалысымен т келей байланысты емес кундык болiнсiтiн стадиясы бiлдiредi жне одан белгiлi узiлiсте жузеге асырылады,ал каржы катыныстары материлдык ондiрсте ондiрстiк емес сфераларда тауар-акша катынастармен тыгыз байланысты.

Мемлекеттiк бюджет улттык экономиканы баскарудын басты механизмдер.Ол экономикага мемлекеттiн орталыктандырылган акша корын жасау мен пайдаланудын нысандары мен эдiстерiнiн жиынтыгы болып табылатын бюджеттiк механизмi аркылы ыкпал етедi.жалпы экономикага ыкпал етудiн куралы ретнiде бюджеттiн орны осында корiнедi.экономиканы реттеу орталыктандырылган акша корынын сандык колемiн аныктау,оны жасау мен болудiн нысандары мен эдiстерiн реттеу,бюджеттiн аткарылу процесiнде каржы ресурстарн кайта болу жолымен жузеге асырылады.

Мемлекеттік бюджет , кез келген баса экономикалы категория сияты , ндірістік атынастарды білдіреді жне олара сйкес келетін наты материалды-заттай трінде болады: бюджет атынастары мемлекетті орталытандырылан аша орында бюджеттік орында затталынады. Мны нтижесінде оамда болып жатан наты экономикалы процестер мемлекетті жмылдыратын жне пайдаланатын ашаны аынында зіні крінісін табады. Бюджеттік ор – бл оамды нім мен лтты табысты нды бліністі белгілі стадияларын ткен жне лаймалы дайы ндіріс , халыа леуметтік-мдени ызмет крсету, ораныс жне басару жніндегі ажеттіліктерді анааттандыру шін мемлекетке тсетін блігі озалысыны объективті шарттасылан экономикалы нысаны. Бюджеттік орды алыптасуы мен пайдаланылуы нды блу жне айта блумен байланысты оны озалыс процесін білдіреді.

Мемлекеттік бюджет экономикалы категория ретінде жалпы аржы сияты блу жне баылау функцияларын орындайды. Бл функцияларды іс имылы, мазмны, мні мен маызы бюджет атынастарыны аралан айрышалыымен айындалды. Блгіштік функцияны іс-рекетіні зіндік ерекшелігі сол, оамды німні ны оамды ндірісті сфералары, лтты шаруашылыты секторлары, ауматар, салалар, жеке шаруашылы жргізуші субъектілер арасында блінеді.

Мемлекеттік бюджет экономикалы категория ретінде жалпы аржы сияты блу жне баылау функцияларын орындайды.

Бл функцияларды іс имылы, мазмны, мні мен маызы бюджет атынастарыны аралан айрышалыымен айындалды.

Блгіштік функцияны іс-рекетіні зіндік ерекшелігі сол, оамды німні ны оамды ндірісті сфералары, лтты шаруашылыты секторлары, ауматар, салалар, жеке шаруашылы жргізуші субъектілер арасында блінеді.

Бюджеттен тыс корлар-мемлекеттiн каржы жуйесiн манызды буыны,мемлекеттiн жуеснiн катан белгiлi бiр максаттарга пайдаланатын ж-е зан жузiнде калыптасуынын бекiтiлген коздер бар акша ресурстарынын жиынтыгы.

Экономикалык категория ретiнде бюджеттен тыс корлар бiркатар когамдык кажеттлкiтердi каржыландыру ушiн мемлекетi тарапынан каржы ресурстарын кайта болу ж-е пайдалану жонiндегi катынастар болып табылады.

Экономикалык корлар-экономикалык дамудын проблемаларын шешуге арналган корлар.

Элеуметтiк корлар когамнын элеуметтiк проблемаларын шешуге арналган корлар болып табылады.Мемлекеттiк корлар-бул мемлекеттiк денгейде ал аймактык калыптасатын корлар.

Арналымы-мына арнаулы максатты аударымдар есебiнен максатты шарларды каржыландыру:

1. арнаулы максатты салыктар

2. карыз ж-е акшалай-заттай лотереялар откiзу есебiнен:

3. бюджеттен берiлетiн субидеялар есебiнен

4. ерiктi жарналар мен заныи ж-е жеке тулгалардын кайрымдылыктары.