ДАИШ»-ты мсылмандарды мддесін ораан болып крінуіні астарында не жатыр?
Біз кез келген дін атын жамылан йымдарды жалан рандарына емес, шынайы мрат-масатына, наты іс-рекетіне арап баа беруіміз керек. Бір діни озалыса толымды баа беру шін оны андай мселелерге кбірек назар аударатынын, андай істе белсенділік танытатынын баамдау ажет. Осыдан кейін барып ол йымны шынайы мрат-масаты айындалады. Ал «ДАИШ-ты» анды-асап арекеті мен саяси станымдары оны діни емес, дін атын жамылан террорлы топ екенін йгілейді. Шынтуайтында, «ДАИШ» жай ана лакестік топ емес, жаанды терроризмні аса ауіпті крінісі.
Бкіл лемде ислам алымдары «ДАИШ» йымын ислами емес деп таныан. Осыан арамастан, бл йым зін жарнамалауды жаластыруда. Себебі неде деп ойлайсыз?
«ДАИШ» содырларыны антгіс рекеттері шариатты ешандай моральды жне ыты аидаттары мен нормаларына сйкес келмейді. Естеріізде болса, таяуда дниежзіні жзден астам ислам алымдары бл йыма ашы хат жазып, оларды іс-рекеттерін ата сына аландыы осыан айа. Бл жнінде кптеген БА жариялаан болатын. Сондай-а, былтыр елордамыз Астанада ткен лемдік жне дстрлі діндер лидерлеріні кезекті съезінде біз білетін барлы танымал дінбасылар мен халыаралы ислам йымдарыны кілдері «ДАИШ» террорлы йымыны іс-рекеті ислам аидаттарына ш айнаса сорпасы осылмайтынын атап крсетті.
ХХІ асыр, тртінші билік кілдері айтпашы, апарат асыры. азіргі апарат кеістігіндегі жргізіліп жатан ойындарды залал-зардабы арулы атыыстардан ауыр болмаса, жеіл емес. аржылы трыдан леуеті жоары «ДАИШ» йымы бгінде техниканы заманауи ралдарын пайдаланып, аламтор кеістігіндегі насихат жмыстарын кеінен жргізуде. Сол арылы бл йым лемні р ткпірінен аржылы ресурстар мен адамдарды кбірек тартып жатандыын тсіну иын емес.
«ДАИШ» йымыны негізгі кадрлы рамына назар салса, олар, е алдымен, Саддам Хусейн кезіндегі тжірибелі арнайы ызметті мамандарынан, жоары шенді скерилерден раландыын байауа болады. Яни, йым мшелеріні саны ксіби білікті рекрутерлерді пайдалана отырып кбеюде. Сонымен атар, «ДАИШ» зіні аржылы леуетіні арасында арнайы скери дайындытан ткен мамандара мол жалаы тлейтінін жарнамалап жне таы баса трлі алдап-арбау тсілдерін олдана отырып, атарластарыны санын арттырып жатанын креміз.
Азастан Республикасыны соты «ДАИШ» жне «Ан-нусра» йымдарын террорлы йымдар деп шешім шыарды. Алайда, бл йымдара кетушілерді саны неліктен азаймайды жне осы мселені алай шешуге болады?
азастан сотыны «ДАИШ» жне «Ан-нусраны» террорлы йымдар деп тануы дер кезінде абылданан шешім болды. ткен жылы «Ат-такфир ул-хижра» йымыны да ызметіне тыйым салынды. азастан сотыны мндай шешімдері теріс пиылды лакестерге осылатын адасушылар легін азайтуа ыпал етеді деп ойлаймын.
«ДАИШ» пен «Ан-нусра» секілді террорлы йымдара тскен жандар – зайырлы оамнан ошауланан адамдар, психологиялы арбау салдарынан станымдары мен мірге кзарастары агрессивті идеялармен уланан.
Жалпы, шетін кзарастарды станатын діндарлар ресми апарат кздері арылы немесе діни институттар тарапынан таратылатын тсіндіру масатындаы жарияланымдарды абылдамайды. Мны мысалын азіргі тада мешіттерде круге болады. Кптеген жастарымыз мешіт имамдарына ла аспай, з білгенімен лшылытарын орындап жатыр. Бл – аза шін ерсі ылы. Кзіараты жртшылыты бізді бгінгі оамымызда бой крсетіп жрген ислам атын жамылан теріс діни аымдар жатастарыны мешіттегі жріс-трыстары мен зін зі стау мдениеті ойландырмай оймайды. Бл, жмсартып айтанда, депсіздік.
Ата-бабаларымыз дін стананда имам-молдалара рдайым рмет крсетіп, тура жолдан таймас шін ізін де тура басан. азаты ешбір лтты салт-дстрлері мен жиындары елді, жртты рухани кшбасшыларынсыз тпейтін. Оан тарихымызды зі ку. Ал діндегі тура жолдан адасандарды рекеттері оларды алы жрттан ошауланып, блініп кетіп бара жатанын крсетеді. Бл – біз шін аладатарлы жайт.
Осы бір мысалдан-а атышулы «ДАИШ» йымыны белсенділері атарластарын ресми дін мамандарын тыдамауа гіттеп, апаратты трыдан ошаулап тастайтындыын байауа болады. Олар зара леуметтік атынастар арылы жаадан осылан немесе екі ойлы адамдарды жедел баурап, з атарларына біржола енгізуге ыпал етеді. Осыан орай, біз оларды артынан ерген жастарымызбен кешенді трде кбірек жмыс істеуіміз керек деп ойлаймын. Радикалдарды шыралаына тскен аракздерімізге рухани рі психологиялы кмек беру ажет. Ол шін, рине, е алдымен, жастарымызды діни сауаттылыымен атар, ксіби зайырлы білімін ктеріп, патриотты пен лтты сананы жандандыруа кп кіл блу керек.
Сондай-а, мндай жадайларды болдырмау шін радикалды идеологиядан азат аудиторияа алдын алу баытындаы жалпы тсіндіру жмыстарын жргізуді арынды трде жаластыран жн.
Соы уаытта «ДАИШ» йымына осылуа кетушілерді жолы ы орау органдары тарапынан жиі бгелуде. Осыан орай, бл йымны идеологтары «арулы жиадты» Орталы Азия аумаында, соны ішінде, сіресе, азастанда жзеге асыруа ндеп жатыр. Лакестік йым ндеген бл ауіпті іске асырылуы аншалыты ытимал?
Жалпы, экстремистік жне террорлы идеологияны негізінде «арсылы таныту», «анды оиа арылы зіне кіл аударту» секілді тсініктер жатыр. Осы тсініктер негізінде экстремистік йымдарды идеологтары топ мшелерін ресми кімет тарапынан крсетіліп жатан «ділетсіздіктерге» арсы шыуа, діни емес мемлекеттік жйені арулы ткеріс арылы жоюа ндейді. Лакестік йымдар шін бл – деттегі тсінік. йткені, оларды рылу миссиясыны зі осындай анйлы теріс пиылдардан трады.
Бгінде халыаралы терроризм аупі барлы елде бар. Оан соы уаытта Еуропа елдеріндегі жне Тркиядаы анды оиалар айа бола алады. Бл індетке арсы труды е дрыс жолы – тиянаты алдын алу шараларын жргізу. оам мшелеріні діни жне дінтанулы сауаттылыын арттырып ана оймай, азаматты белсенділігін кшейту, отансйгіштік сезімдеріне соны серпін беру, асырлар бойы алыптасан діни таным мен рухани ндылытарды жаырту, ммілегер, бірлікшіл, бейбітсйгіш лтты мінездерге озау салу азіргі тадаы идеологиялы бадарымызды негізгі тіндеріне айналуы тиіс. Ттастай аланда, жаанды терроризмні салдарымен кресумен шектелмей, пайда болу себептерін тбірімен жойса, лдеайда лкен жетістіктерге жете аламыз.