Samsung electronics.» компаниясыны авансталынан капиталыны рамы мен рылуы.
Кесте-2.6
2.6-кестеден ксіпорынны есеп беру жылындаы активтеріні алыптасу кзі 9485 мы тегеге немесе 2,57%-а тмендегені крініп тр. Туелсіздік коэффи-циенті 0,814-ден 0,832-ге дейін немесе 0,018 пунктке скен. Бл ксіпорынны аржылы жадайыны (тратылыыны) аз да болса жасаранын крсетеді. Бны туелсіздік коэффициентіне кері крсеткіш болып табылатын атысты-рылан капиталды барлы авансталынан капиталдаы лес салмаы да длел-дейді. Оны туелділік коэффициенті деуге де болады. Ол мына формулармен аныталады:
Кт = к:АК немесе Кт = 1 - Ктс
Мндаы: Кт - туелділік коэффициенті;
к - атыстырылан капитал;
Ак - авансталан капитал (баланс валютасы, жиыны);
Ктс- туелсіздік коэффициенті.
Бл коэффициент авансталан капиталды жалпы сомасындаы арызды лесін сипаттайды.
Бл лес жоары болан сайын, ксіпорынны сырты каржыландыру кзде-рінен туелділігі жоарылайды. Бізді ксіпорынымызда оны дегейі жылды басында 0,186 (1-0,814), ал жыл соында 0,168 (1-0,832) болды.
Келесі, ксіпорынны аржылы тратылыын сипаттайтын меншікті ка-питалды атыстырылан капитала атынасын крсететін аржыландыру коэффициенті болып табылады.
К = Мк:к
Мндаы: К - аржыландыру коэффициенті;
Мк - меншікті капитал;
к - атыстырылан капитал.
Бл коэффициент жоары болан сайын, сорлым банктер мен инвесторлар аржыландыруа сорлым сенімді кіріседі.
Бл коэффициент ксіпорын ызметіні андай блігі з аражатымен, ал андай блігі арыз аражатымен аржыландырылатынын крсетеді. аржы-ландыру коэффициенті <1 болатын жадай (ксіпорын млкіні кп блігі арыз аражатымен алыптасан) тлем абілеттілігіні те ауіпті жадайа жеткендігін жне несие алуды иындатанын крсетеді. Бізді ксіпорынымыз-да бл крсеткіш келесі берілгендермен сипатталады:
жыл басында – 4,37 (300475:68775);
жыл аяында – 4,96 (299410:60355).
Батыс фирмаларында аржыландыру коэффициентіні кері крсеткіші кеінен олданылады, атыстырылан капиталды меншіктік капитала атынасы-мен аныталатын арыз жне меншікті аражаттар атынасыны коэффициен-ті:
К/м = к:Мк
Мндаы: К/м - арыз жне меншікті аражаттар атынасыны коэффициенті;
к - атыстырылан капитал;
Мк-меншікті капитал.
Бл коэффициент ксіпорын активтеріне салынан меншікті аражатты р-бір тегесіне анша арыз аражатын тартанын крсетеді. Бізді ксіпорыны-мызда бл крсеткіш келесі берілгендермен сипатталады:
жыл басында - 0,23 (68775: 300475);
жыл аяында - 0,2 (60355: 299410).
Бны мні ксіпорын есеп беру кезеіні басында активтерге салынан меншіктік аражаттарды рбір тегесіне арыз аражатыны 23 тиынын тарт-анын длелдейді. Есеп беру кезеіні ішінде арыз аражаттары меншіктік са-лымдарды рбір тегесіне 20 тиына дейін азайан.
Арнайы дебиеттерде бл крсеткіш шін алыпты шектеу: Ккм<1. Егер оны мні 1-ден асып кетсе, онда ксіпорынны аржылы туелсіздігі мен тратылыы ауіпті нктеге (жадайа) жетеді, біра жауап р уаытта бір жаты бола бермейді. арыз жне меншікті аражаттар атынасыны коэффи-циенті салалы ерекшеліктерге, ксіпорынны шаруашылы ызметіні сипаты-на жне айналым аражатыны айналу жылдамдыына байланысты болады. Материалды айналым аражатыны айналымдылыыны жоары крсеткіш-тері жне дебиторлы борышты одан да жоары айналымдылыы кезінде коэффициентті ауіпті мні бірден де асып кетуі ммкін, ол сонда да ксіпо-рынны аржылы дербестігіне ешандай серін тигізбейді. Ксіпорынны е тменгі аржылы тратылыын сатау шін бл коэффициент аымдаы жне за мерзімді активтерді атынас коэффициентіні мнімен шектелуі ажет.
Ксіпорынны туелсіздік (дербестік) дрежесін сипаттайтын е бір маызды крсеткіштерді бірі аржылы тратылы коэффициенті болып табылады немесе оны басаша инвестицияларды жабу коэффициенті деп атайды. Ол мен-шікті жне за мерзімді арыз капиталыны жалпы (авансталан) капиталдаы лесін сипаттайды жне мына формуламен аныталады:
Кт=( Мк + М ) / Ак
Мндаы: Кт - аржылы тратылы коэффициенті;
М - за мерзімді міндеттемелер;
Ак - авансталан капитал (баланс валютасы, жиыны);
Бл дербестік коэффициентімен салыстыранда анарлым жмса крсет-кіш. Батыс тжірибесінде бл коэффициентті алыпты мні 0,9-а те болуы керек ал оны 0,75-тен тмендеуі ауіпті. Бізді ксіпорынымызда бл кр-сеткішті мні за мерзімді міндеттемелерді жотыына байланысты туел-сіздік коэффициентіні мніне те.:
жыл басында - 0,814 ((300475+0):369250);
жыл аяында - 0,832 ((299410+0):359765).
Капиталды рылымын алыптастыруды тиімділігін (олайлылыын) анытау шін жоарыда келтірілген крсеткіштермен атар инвестициалау коэффициентінде олдану сынылады. Ол батыс фирмаларында кеінен ол-данылады жне меншікті капиталды негізгі ралдара атынасымен аныта-лады.
Ки=Мк / Нк
Мндаы: Ки - инвестициялы коэффициенті;
Мк – меншікті капитал;
Нк - негізгі капитал;
Бізді мысалымызда - ол жылды басында 2,03-ке те (300475:147795), со-ында 1,42 (299410:210260) болады. Бл берілгендерге арап меншікті капитал тек ана негізгі ралдарды сатып алуа ана емес, ксіпорынны аржылы бе-руіні баса да активтерін, соны ішінде аымдаы активтерін сатып алуа да пайдаланылады деуге болады. Активтерді руды е дрыс жолы болып, мен-шікті капитал барлы негізгі капиталды (айналымнан тыс активтер) жне айна-лым капиталыны бір блігін жабатын кездегі жол саналады.
ОРЫТЫНДЫ
Бл курсты жмыста ксіпорынны ызметіні аржылы жадайын талдау жне болжау жолдары арастырылды. Ксіпорынны аржылы жадайын талдау аржы менеджментіні ажырамас рамдас блігі болып табылады.
Ксіпорынны аржылы жадайын талдау нтижелері бойынша ксіпорында алыптасан жаымды жне жаымсыз былыстар туралы, ксіпорын ызметіні мыты жне лсіз жатары туралы, сонымен атар оларды туындауына себеп болан факторлар жнінде орытынды жасауа болады. аржылы тал-дауды нтижелері туралы апарата тек ішкі субъектілер (меншік иелері, бас-арушылар, жмысшылар) ана емес, сонымен атар сырты субъектілер ( жабдытаушылар, инвесторлар, кредиторлар жне таы басалар) де ызыушылы білдіреді. Сырты субъектілер талдау нтижелерін алдаы уаытта субъектілер болса оны алыптасан аржылы жадайды тратандыруа жне оны жоары дегейде стап труа пайдаланады.
Аятай келе істелінген жмыстар бойынша орытындылар жасау ажет. Курсты жмысты бірінші блімінде ксіпорынны аржылы жадайын талдауды теориялы негіздеріне тоталдым.
Екінші блімде мен кешенді ксіпорын ызметіні аржылы талдау жне болжау жргіздім.
шінші блімде мен «Самсунг электроникс Инк.» компаниясыны аржылы жадайына талдау жргізілді. Яни ксіпорынны кешенді ндіріс-ксіпорын ызметіні аржылы талдауына тоталдым.
Ксіпорынны таы бір негізгі проблемаларыны бірі – оны рентабельсіздігі. Аымдаы жылы сатуан тскен тсім артанына арамастан ксіпорын шы-ын шегуде. Жалпы табысты азаюы ндіріс рентабельділігіні тмендеге ні-мен жне соан атысты шыындарды суімен тсіндіріледі.
Сырты кздерге жаа акциялар мен облигациялар шыару, дрменсіз к-сіпорындарды баса ксіпорындармен осылуы, банктік несиелер мен дота-циялар, лизинг, факторинг, дивидендтер тлеуді уаытша тотату жатады. Ал аржылы жадайды сауытыруды ішкі кздеріне німдерді сапасы мен б-секе абілеттілігін арттыру, німні зіндік нын тмендету, траты шыын-дар млшерін азайту, ндіріс уаттылыын толы пайдалану жне пайдаланыл-майтын активтерді сату болып табылады.
ОЛДАНЫЛАН ДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. “Бухгалтерлік есеп жне аржылы есеп беру туралы” за.
1995 жыл, 26 желтосан (згертулер мен толытырулар)
2. “азастан Республикасындаы аудиторлы ызмет туралы” за. 1998 жыл 20 арашада №20 ( згертулер мен толытырулар).
3.Салы жне бюджетке тленетін баса да міндетті тлемдер туралы” за.(салы кодексі) 2001 жыл 12 маусым №209-11
4. Бухгалтерлік есеп стандарттары.
5.азастандаы аудит туралы Халыаралы стандарттары 2000 жыл.
6. аржылы Есеп беруді Халыаралы стандарттары. 2001
7.Бухгалтерлік есеп шоттарыны жоспары. азастан Республикасы аржы министірлігіні 2002 жылы 18 ыркйектегі №438 бйрыымен бекітілген.
8.wikipedia сайты
9.бдіалыов Т. Бухгалтерлік есеп жне аудит.- Алматы 2001
10. Дюсембаев К.Ш., Есембердиева С.К., Дюсембаева З.К. Аудит и анализ финансовой отчетности. – Алматы: аржы-аражат, 1998.
11. Ержанов М.С., Аудит 2. – Алматы 2005.
12. Кирьянова З.В. Теория бухгалтерского учета. – М.: Финансы и статистика,1998.
13.Абленов Ф.О Основы аудита, 2004
14. Ковалева В.В., Волкова О.Н. Анализ хозяйственной деятельности предприятия. – М.:Проспект, 2000
15.Балапанова А.Ж Основы аудита, 2002
16. Кеулимжаев К.К., жібаева З.Н., дайбергенов Н.А., Жантаева А.А. аржылы есеп – Алматы: Экономика, 2001.
17. Кеулимжаев К.К., жібаева З.Н., дайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп принциптері. – Алматы: Экономика, 2003
18. Байдулетов М.Б. Аудит негізі, 2004.
19. Подолский В.И. Аудит. – М.: Аудит, Юнити, 2000.
20. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.Н. Бухгалтерский учет на предприятии. – Алматы: Центраудит – Казахстан, 2002.