бап. тiнiштi арау мерзiмдерi
1. арау шiн зге субъектiлерден, лауазымды адамдардан апарат алу не жергiлiктi жерге барып тексеру талап етiлмейтiн жеке жне (немесе) зады тланы тiнiшi субъектіге, лауазымды адама келіп тскен кнінен бастап кнтiзбелiк он бес кн iшiнде аралады.
2. арау шiн зге субъектiлерден, лауазымды адамдардан апарат алу не жергiлiктi жерге барып тексеру талап етiлетiн жеке жне (немесе) зады тланы тiнiшi субъектiге, лауазымды адама келiп тскен кнінен бастап кнтiзбелiк отыз кн iшiнде аралады жне ол бойынша шешiм абылданады.
осымша зерделеу немесе тексеру жргiзу ажет болан жадайларда, арау мерзiмi кнтiзбелiк отыз кннен аспайтын мерзiмге зартылады, бл туралы арау мерзiмi зартылан кннен бастап кнтiзбелiк ш кн iшiнде тініш берушiге хабарланады.
3. тiнiштi арау мерзiмiн субъектiнi басшысы немесе оны орынбасары зартады.
4. Егер тiнiште баяндалан мселелердi шешу за мерзiмдi талап етсе, онда тiнiш тпкiлiктi орындалана дейiн осымша баылауа ойылады, бл туралы шешім абылданан кннен бастап кнтiзбелiк ш кн iшiнде тініш берушiге хабарланады.
5. азастан Республикасыны задарында тiнiштердi арауды зге де мерзiмдерi белгiленуi ммкiн.
9-бап. Жеке жне зады тлаларды тiнiштерiн арау
1. Субъектiлер мен лауазымды тлалар з зыретi шегiнде:
1) жеке жне зады тлаларды тiнiштерiн объективтi, жан-жаты рi уатылы, ажет болан жадайда оларды атысуымен арауды амтамасыз етедi;
2) жеке жне зады тлаларды бзылан ытары мен бостандытарын алпына келтiруге баытталан шараларды абылдайды;
3) арыз берушiлердi оларды тiнiштерiн арау нтижелерi мен абылданан шаралар туралы хабарлайды;
4) арыз берушiлерге оларды тiнiштерi здерiнi зыретiне сйкес баса субъектiлерге немесе лауазымды тлалара арауа жiберiлгенi туралы хабардар етедi.
2. Мемлекеттiк пияларды немесе замен оралатын зге де пияны амтитын тініштерді оспаанда, тiнiштердi арау шiн маызы бар актiлер, жаттар мен баса да материалдар тiнiштердi тiкелей арайтын субъектiлерге немесе лауазымды адамдара тініш келіп тскен кннен бастап кнтiзбелiк он бес кн iшiнде сынылады.
Жеке жне зады тлаларды ытарына, бостандытары мен зады мдделерiне нсан келтiру, зады лденеше рет немесе рескел бзушылытар туралы тiнiштер субъект басшысыны тапсырмасы бойынша жергiлiктi жерге барып тексерiлуi ммкiн.
3. тiнiштердi арау нтижелерi бойынша мынадай шешiмдердi бiрi абылданады:
1) тiнiштi толы немесе iшiнара анааттандыру туралы;
2) осындай шешiм абылдауды негiздей отырып, тiнiштi анааттандырудан бас тарту туралы;
3) тiнiштi мнi бойынша тсiнiк беру туралы;
4) тiнiштi арауды тотату туралы.
4. Бiр тланы мддесi шiн бiр мселе бойынша бiрнеше тiнiш келiп тскен кезде бiрiншi тiнiш негiзгi тiнiш ретiнде тiркеледi, ал кейiнгiлерi негiзгi тiнiшке оса тiркеледi жне бiрiншi тiнiш келiп тскен кннен бастап есептелетiн белгiленген мерзiм шегiнде оларды шешудi нтижелерi туралы арыз берушiлерге хабарлана отырып, бiр тiнiш ретiнде аралады.
10-бап. тiнiштерге берiлетiн жауаптар
1. тiнiштерге берiлетiн жауаптар азастан Республикасыны занамасына сiлтеме жасай отырып, мазмны бойынша негiзделген жне длелдi, мемлекеттiк тiлде немесе тiнiш берiлген тiлде болуа, арыз берушiнi абылданан шешiмге шаым жасау ытарын тсiндiре отырып, оны длелiн жоа шыаратын немесе растайтын наты деректердi амтуа тиiс.
2. андай да бiр сынымдар, талаптар, тiнiшхаттар, тiнiш айтулар болмаан кезде тiнiштер назара алынады жне оларды субъектiнi басшысы немесе оны орынбасары iске жабады.
11-бап. тiнiштердi арауды тотату
1. Егер айта жасалан тiнiштерде жаа длелдер немесе жаадан аныталан мн-жайлар келтiрiлмесе, ал осыны алдындаы тiнiштi материалдарында тексерудi егжей-тегжейлi материалдары бар болса жне арыз берушiлерге белгiленген тртiппен жауаптар берiлсе, тiнiштердi арау тотатылады.
2. тініштерді арауды тотату туралы шешімді субъектіні басшысы немесе оны орынбасары абылдайды.
12-бап. тiнiштердi арау нтижелерi бойынша абылданан
шешiмдерге шаым жасау
Лауазымды тлаларды iс-рекеттерiне (рекетсiздiгiне), сондай-а субъектiнi шешiмдерiне баыныстылы тртiбiмен жоары тран лауазымды тлаа немесе субъектiге, жеке немесе зады тлаа тиiстi субъектiнi немесе зады тланы iс-рекет жасааны не шешiм абылдааны туралы белгiлi болан кезден бастап, ш айдан кешiктiрiлмей шаым берiледi. Шаым беру мерзiмiнi тiп кетуi субъектi немесе зады тла шiн шаымды араудан бас тартуа негiз болып табылмайды. Шаым беру мерзiмiнi тiп кету себептерi шаымды мнi бойынша арау кезiнде аныталады жне шаымды анааттандырудан бас тартуа негiздердi бiрi болып шыуы ммкін.
Жоары тран лауазымды тла немесе субъект болмаан не арыз берушi абылданан шешiммен келiспеген жадайда арыз тiкелей сота берiледi.
Лауазымды адамдарды рекеттеріне (рекетсіздігіне), сондай-а мемлекеттік органдарды актілеріне (шешімдеріне) шаым беру жне оны арау тртібі «кімшілік рсімдер туралы» азастан Республикасыны Заындабелгіленеді.
13-бап. Жеке тлаларды жне зады тлаларды кiлдерiн
жеке абылдау
1. Мемлекеттiк органдарды, жергiлiктi зiн-зi басару органдарыны басшылары жне оларды орынбасарлары айына кемiнде бiр рет тиiстi мемлекеттiк органны басшысы бекiтетiн абылдау кестесiне сйкес азаматтарды жне зады тлаларды кiлдерiн, оны iшiнде осы органдарды ызметкерлерiн жеке абылдауды жргiзуге мiндеттi.
2. абылдау белгiленген рi жеке жне зады тлаларды назарына жеткiзiлген кн мен саатта жмыс орны бойынша ткiзiлуге тиiс.
3. Егер тiнiштi лауазымды тла абылдау кезiнде шеше алмаса, ол жазбаша нысанда баяндалады жне онымен жазбаша тiнiш ретiнде жмыс жргiзiледi.
14-бап. Жеке жне зады тлаларды тiнiштердi арау
кезiндегi ытары
тiнiш берген жеке не зады тланы:
1) з тiнiшiн растау шiн осымша жаттар мен материалдар беруге не оларды талап ету туралы срауа;
2) тiнiштi арайтын адама длелдерiн тсiндiруге;
3) зiнi тiнiшiн арауа байланысты материалдармен танысуа, егер бл баса тлаларды ытарын, бостандытарын бзбайтын болса, тiнiштi арауа атысуа;
4) абылданан шешiм туралы жазбаша немесе ауызша нысанда длелдi жауап алуа;
5) егер залал тiнiштердi арауды белгiленген тртiбiн бзуды салдарынан болса, оны теудi талап етуге;
6) лауазымды тлаларды iс-рекеттерiне (рекетсiздiгiне) не тiнiш бойынша абылданан шешiмге шаым жасауа;
7) азастан Республикасыны Салы кодексінде кзделген жадайларды оспаанда, тiнiштi арауды тотату туралы тiнiшхат беруге ыы бар.