Туелсіз азастан экономикасыны су крсеткіші. ЭКСПО-2017.
Экспо 2017 — азастанны елордасы Астана аласында Халыаралы крмелер бюросымен (ХКБ) йымдастырылатын Халыаралы крме. Крме 2017 жылды 10 шілде мен 10 ыркйек дейін аралыында теді. йымдастырушылармен тадалан таырып Future Energy (Болаша уаты) болып табылады.
Тарихы
Экспо 2017 иесі 2012 жылды 22 арашасында Францияны астанасы Париж аласында ХКБ-ні EXPO халыаралы бюросы Бас ассамблеясыны 152-ші сессиясы барысында белгілі болды. Жасырын дауыс беру орытындысы бойынша Астана шін ХКБ-ны 103 мше-мемлекеті дауыс берген, ал бельгиялы Льеж аласы 44 дауыс жинады.
Астана 2017
2011 жылды 10 маусымында Париждегі Халыаралы крмелер бюросыны штаб-птерінде EXPO-2017 жобасыны лтты йлестірушісі, азастан Республикасы Сырты істер министрлігіні жауапты хатшысы Рапиль Жошыбаев ХКБ-ні Бас хатшысы Винсенте Гонсалес Лоссерталеспен кездесті. Кездесу барысында Рапиль Жошыбаев Р Премьер-Министрі ол ойылан азастан Республикасыны ресми тінішін тапсырды. Сйтіп 10 маусымда азастан Астанада ЕХРО-2017 крмесін ткізу бойынша сайлау науанына кірісті. Жыл соына дейін азастан Республикасыны экономикалы даму жне сауда Министрлігі тініш жаттамасын (крмені ткізу тжырымдамасы, техникалы-экономикалы негіздеме, крмені ткізу жоспары, онатарды ауіпсіздігі мен оларды арсы алу туралы инфрарылымды шешімдер) дайындап оны Халыаралы крмелер бюросына тапсырады деп ктілуде. ХБ талаптарына сай кремені ткізуге белгіленген ш ай ішінде Астана аласыны лемні 100 мемлекетінен 3-4 млн адамды абылдайтындай шамасы болу керек.
Астанадаы ЕХРО-2017 крмесі ТМД елдері мен Орталы Азия аумаындаы ткізілетін е алашы халыаралы дегейдегі крмеге айналуы ммкін. EXPO-2017 халыаралы крмесін Астанада ткізу - азастанны негізгі жобаларыны бірі. Мндай ауымды шараны елімізді астанасында йымдастыру туралы Мемлекет басшысы бастама ктерді.
2011 жылы 10 маусымда Париждегі Халыаралы крмелер бюросыны (ХКБ) Бас хатшысы Винсенте Гонсалес Лоссерталеске азастан Республикасыны ресми тінімі тапсырылды. Сол сттен бастап бізді республикамыз Астанада ЕХРО-2017 крмесін ткізу жніндегі сайлау науанына ресми трыда кірісті
2012 жылы 14 наурызда Мемлекет басшысы азастанны елордасында ХКБ-ні сарапшылар комиссиясымен кездесу ткізіп, оны аясында ЕХРО-2017 крмесін ткізу бізді еліміз шін лтты жоба болып табылатынын ерекше атап тті.
2012 жылы 12 маусымда Париждегі Халыаралы крмелер бюросыны Бас ассамблеясыны 151-ші отырысында Астананы ресми таныстырылымы болып тті. Жиынны басында делегаттара азастан Президентіні арнайы бейнендеуі жолданды. Нрслтан Назарбаев з сзінде Астана жеіп шыан жадайда, жобаны табысты жзеге асырылуы шін барынша кш-жігерін жмсайтынына жеке кепілдік берді. Астана сынан крмені таырыбы «Болашаты энергиясы» деп аталады, ол баламалы энергия кздеріне жне «жасыл» технологияа арналан.
2012 жылы 22 арашада ХКБ-ге мше 161 елді кілдеріні жасырын дауыс беру барысында Астана EXPO-2017 халыаралы мамандандырылан крмесі тетін орын болып тадалды. Астананы тінімін 103 ел олдады. ЕХРО-2017 ТМД елдерінде тетін алашы крме болма.Астанадаы бкіллемдік крме 3 айа дейін жаласатын болады. Оан лемні 100-ге жуы елі жне 10 халыаралы йым атыса алады. Крмеге 5 миллионнан астам адам атысады деп ктіліп отыр.
EХРО-2017 крмесіні «Болашаты энергиясы» таырыбы е здік лемдік энергия сатау технологиясын, кн, жел, теіз, мхит жне термалды су трізді бгінде бар баламалы энергия кздерін пайдалануда жаа зірлемелер мен технологияны пайдалануа ммкіндік береді. Астана осы саладаы е здік лемдік зірлемелер мен трендтер крсету шін тиімді алаа айналуы ммкін. Крме сондай-а елді ндірістік уаты мен ылыми базасын технологиялы жаырту жне экономиканы жйелі ртараптандыру шін уатты серпін береді.Мндай ауымды іс-шараны ткізу шаын жне орта бизнесті дамуына елеулі серпін береді. Крме елорданы крмелер объектілері рылысы мен инфрарылымына едуір жеке меншік инвестицияны тартуа ммкіндік туызады.ЕХРО крмесін ткізу кезінде азастанны астанасы лемні ткпір-ткпірінен келген трлі мдениеттер ніне толады. Крмені аумаында кн сайын концерттер, шоу, лтты кндер жне зге де ойын-сауы іс-шаралары тетін болады.
EXPO бкіллемдік бірегей крмесі – маызы жаынан дниежзілік экономикалы форумдармен, ал туристік тартымдылыы бойынша е танымал лемдік дегейдегі спортты жарыстармен салыстыруа трарлы жаhанды ауымдаы оиа.1851 жылы Лондонда ткен бірінші Бкіллемдік нерксіп крмесінен бастау алан EXPO халыаралы крмесі р жыл сайын зор танымалдыа ие болып, барлы атысушылара лемні экономикалы, технологиялы жне мдени жетістіктерімен танысуа тамаша ммкіндіктер беріп келеді. Крме сондай-а инновациялы идеялар алмасу жне болашаа атысты жымды кзарас ммкіндіктерін сенімді крсету шін ерекше ала болып табылады. ЕХРО крмесін миллиондаан туристер тамашалайды, сондытан рбір ел з мдениетіндегі лтты зіндік ерекшеліктерін танытатын жне здеріні экономикалы жне технологиялы дамуыны дегейін бкіл лемге крсететін бірегей павильон руа мтылады. азастан 1997 жылдан бастап Халыаралы крмелер бюросына мше ел болып табылады жне ЕХРО крмелеріне 2005 жылдан бастап атысып келеді. Испанияны Сарагоса ЕХРО-2008 крмесіні орытындысы бойынша «C» категориялы 104 атысушы ел ішінде, бізді елімізді павильоны сырты жне ішкі рсімдеу лшемдері бойынша ола медальмен марапатталды.
2012 жылы 26 арашада Мемлекет басшысы «ЭКСПО-2017 Халыаралы мамандандырылан крмесін дайындау мен оны ткізу жніндегі мемлекеттік комиссия ру туралы» №436 Жарлыа ол ойды.
Туелсіз азастандаы халы санаы. «Нрлы кш» бадарламасы жне отандастарды елге оралуы.азатарды дниежзілік рылтайы.
Туелсіздік жылдары ішінде азастан мемлекетіндегі е басты леуметтік ндылытарды бірі – тарихи тадыр бастарын біріктірген трлі лт кілдеріні татулыы мен ымыраластыы зіні нын жоя ойан жо. Дегенмен 1999 жылы халы санаыны деректері бойынша азастан мемлекетіні трындары саны 14 млн. 953 мы 100 адама азайды. Бл кезедегі басты ерекшелік жергілікті лт кілі азаты саны осы он жыл аралыында 122,9%-а артан. Жекелеген лттара талдау жасаса мынадай мліметтерді келтіре аламыз. Атап айтанда, осы он жылдыта орыс лтыны саны 37,4%-дан 30%-а, украин лты 5,4%-дан 3,7%-а, немістер 5,8%-дан 2,4%-а, татарлар 2%-дан 1,7%-а азайан. Бл леуметтік былысты басты себептері КСРО империясыны кйреуіне байланысты азаматтарды санасындаы психологиялы жне леуметтік сілкіністер, туелсіздік жылдарыны алашы кезеіндегі леуметтік-экономикалы дадарысты етек жаюы жне осыан байланысты миграциялы дерістерді артуы деп санаймыз. Алдаы уаытта болатын халы санаы егемендік алалы екінші мрте ткізгелі тр. Бл - саяси немесе тарихи трыдан болсын, мемлекетті дамуында оамдаы болып жатан леуметтік ахуалды анытап, талдау шін те ажетті іс-шара. азастан Республикасы кіметіні 2001 жылды 30 азандаы №1380 «азастан Рспубликасыны 2010-2015 жылдара арналан демографиялы даму Бадарламасы» жніндегі аулысында азастан халыны санын 2015 жылы 20 миллиона жеткізу кзделген. Бл масатта мемлекет тарапынан біршама стратегиялы маызы бар іс-шараларды жзеге асырып келеді. Мысалы, Елбасы жыл сайыны Жолдауыны бір тармаын демографиялы ахуала арнайды. Оны ішінде ана мен балаа арналан атаулы кмек, жрдемаы, кші-он: оралмандар мен ата-мекеніне біржола келетін андастара кмек олын созу сынды мселелер. Аымдаы жылды 25 апаны мен 6 наурыз аралыында лты халы санаына дайынды ретінде азан айында жргізілген сана жасы нтиже крсетті. Биылы халы санаы Б-ны лемдік бадарламасы негізінде ткізіліп, мемлекеттік органдара штаттан тыс алынан ызметкерлер, тексерушілер мен 60 мыа жуы есепшіні осанда 71 мынан астам адам жмылдырма. Жоарыда аталып кеткен кіметті кздеген масатын жзеге асыру жолында, оралмандар легіні санын арттыру мен атарылып жатан демографиялы іс-шараларды тиімді орындаланыны крсеткіші ретінде, бл халы санаынан кейін аза лтыны з жерімізде кбейетініне кмніміз жо.
«Нрлы кш» - азастан мемлекеттік бадарлама.
Басты масаты – ресми, аса тілмен айтанда этникалы кшіп келушілерді, жылы шырай беріп айтса шеттегі андастарымызды, сондай-а еліміз аумаында ебек ызыметін жзеге асыру шін келген азастанны брыны азаматтарын; олайсыз аудандарда тратын трындарды тымды оныстандыру жне оларды жайасуына жрдемдесу. «Нрлы кш» бадарламасы арадаы зіліп алан тінді жалап, тиылып ала жаздаан кшті тиегін айта аытса игі.
Бадарламаны іске асыруа 2009-2011 жылдара 197 795,6 млн. теге, оны ішінде осымша 118 073,7 млн. теге арастырылып отыр. Біра жзеге асыру 2010 жылдан басталмашы.
Алматы кші-он комитетіні мліметінше, Астана мен Алматы алаларына «Нрлы кш» бадарламасы бойынша оныстандыру жргізілмеуі де ммкін. йткені трын йымбат, блінетін жер телімі тапшы. Ал нары баасынан тмен апен, кімдік тарапынан берілетін жалдамалы птерлерді мселесі зір шешілмейтін трі бар.
Есесіне зге облыстар бойынша оныстандыру жргізілмек. сіресе, облыс орталытарында, жмыс орыны жеткілікті алаларда, шекараа іргелес елді мекендерде, ауылды елді мекендерге оныстандыруа кіл блінбек.
«Нрлы кш» бадарламасы бойынша барлы кшіп келушілерді трын ймен амтамасыз етіледі делініп отыр. Трын жайлар жергілікті атарушы органдарды коммуналды меншігіндегі трын й есебінен лестіріледі. Кейбір айматарда оралмандарды шоырландырып оныстандыратын алашытар салынбашы. Оларды арызын айтару шін оралмандара «азастанны трын й рылыс жина банкінен» 4 пайызды млшерде кредит беріледі. Оны айтару шін жмыспен амтылады, ксіппен шылдануа аржы блінеді.
азатарды Дниежзілік рылтайы — Дниежзі азатарыны ауымдастыыны е жоары органы.
1-нші рылтай
1992 жылы азатарды 1-нші Дниежзілік рылтайы Алматыда ткізілді.
рылтайа алыс жне жаын шет мемлекеттерден, соны ішінде Тркия, Алмания, Франция, Норвегия, Моолия, ытай, Аустрия жне баса 33 елдерден 800-ден астам кіл атысты.
рылтай кн тртібіндегі (Дниежзі азатарыны ауымдастыын ру, оны жарысын абылдау, басшы органдарын сайлау мселелерді) талылады.
азастан Республикасыны Президенті Нрслтан Назарбаевты Дниежзі азатары ауымдастыыны траасы етіп сайлау туралы сыныс бірауыздан абылданды.азастан жазушылар одаы басармасыны бірінші хатшысы алдарбек Найманбаев трааны бірінші орынбасары болып сайланды. Дниежзі азатары ауымдастыыны басшылыын рылтайа атысушылар мына рамда толы олдады:
• Нрслтан Назарбаев — Трала траасы.
• алдарбек Найманбаев — Трааны бірінші орынбасары.
• Длелхан Жаналтай (Тркия), Мырзатай Жолдасбеков, Алтынбек Срсенбаев — Трала мшелері.
• рылтай табасыны авторы - суретші Бейсен Серікбай
2-нші рылтай
2002 жылы келесі, 2-нші рылтай Тркістанда тті.
рылтайа алыс жне жаын 32 шет мемлекеттерден 400-ден астам кіл атысты.
Дниежзі азатарыны рылтайы ІІ-ші рет, 2002 жылды кзінде Тркістан аласында ткен рылтайда тарихи отанына оралуды асап жрген андастарымызды атарыны толыуы жайында сз болды. Тркістан кптеген тарихи кезедерді басынан ткерген ала боланнан кейін дейі тадалса керек, оны алдында Тркістан аласыны 1500 жылдыы аталан. рылтайа алыс жне жаын 32 шет мемлекеттерден 400-ден астам кіл атысты. Бл рылтайда оралмандарды елге оралу мселесі аралып, кші-он квотасыны млшерін лайту жоспары арастырылды. 2003 жылы 5 мы отбасы, 2004 жылы 10 мы отбасы, 2005 жылы 15 мы отбасы елге кшіп келді, жылына 50-60 мы оралман оралады. 1992 жылы 14 желтосанда Алматыда азастан халытарыны тыш форумы ткізілді. Форумда негізінен мынандай мселелер аралды: 1. Жаа кзарас трысынан интернационализм мен тату кршілік атынас жадайлары талыланды. 2. Президентті Бейбітшілік пен рухани татулы сыйлыы алаш рет академик М. Слейменовке, халы жазушысы Д. Снегинге, жазушы, аудармашы Г. Бельгерге тапсырылды. 1993 жылы 17 желтосанда азатарды дниежзілік ауымдастыыны тсау кесер салтанаты болды. Сол жылды зінде-а азастана Монолиядан, Тркиядан, Ираннан жне ТМД елдерінен 7,5 мы аза отбасы кшіп келді.
3-нші рылтай
2005 жылы 27-28 ыркйекте азатарды 3-нші Дниежзілік рылтайы Астанада ткізілді.
рылтайа алыс жне жаын 32 шет мемлекеттерден, соны ішінде Ресейден, ытайдан, Аустриядан, Чехиядан, Норвегиядан, Италиядан, Сингапурдан, Мысырдан, 300-ден аса кіл, сондай-а азастанны барлы облыстары мен Алматы жне Астана алаларынан 200-ден астам кіл атысты.
рылтайда шетелде тратын аза шетжрты кілдерін азастанны жоары оу орындарында оыту шін жадай жасау, сондай-а тарихи отанына инвестициялар орналастыру ммкіндіктері секілді мселелер талыланды.
Бизнес байланысын ныайту, аза шетжрты республиканы экономикасы туралы толыыра апарат алуына ыпал ету, ксіпкерлікті даму жадайы, мемлекет пен бизнес-оамдастытарды зара арым-атынас секілді мселелер аралды.