Proged fovik. Prim e volf krisida demü Vpakadäm.
Yel: 1888 äblinon Vpe glori äkün benoseka okik. Istäänükon oki in voled kulivik lölik, inüdranon ini Yapän e Tsyinän, igo ini Frikop zänik. El ‚Kniele ätäxetom slopanefi ona mö balions bal e lafik jüesa balions tel. In Vpagaseds anik num slopanas pänunädon mö balions tel jüesa balions kil. Sukoyös oke ito numi verätik slopanas ettimik bai nun tefik ela ‚Lott (posä no plu islopom Vpi)‚ u bai nunod tefik ela ‚Academia pro Interlingua, kels klüliko no gönons Vpi: nunons dö slopanef Vpa mö balion bal (leigodovös kapiti XI). Alo äkanoy bo cedön Vpi püki labü fütür sefik.
I volf klubas e literata äblöfons benoseki gretik Vpa. Tefü klubs mödik uts, kels ädavedons ün yel: 1888, kanobs klüliko mänitön is te klubis veütikün. Ädaedons in tops sökik: ‚Bern, ‚San Francisco, Málaga, Méjico, Banbury, Buxton, Göttingen, Fürth, Amberg, Eichstätt, Rothenburg, Remis, Charlottenburg, Basel, Upsala, Firenze, Hof, Zittau, Udine, Venezia, Salzburg, Würzburg, Kassel, Graz, Melbourne, Linz, Fulda, Hannover, Königsberg, Bayreuth, Milano, Plainfield, Walla Walla e ‚Aguas Calientes.
Finü yel: 1888 Vpaklubs 257 ädabinons. Pö leod onas bai läns lised sökik ädavedon: in Deutän Vpaklubs 107 äbinons‚ (Badän mö 4, Vürtän mö 10, Bayän mö 47, e Deutän retik mö klubs: 46). Lösterän-Macarän älabon klubis: 21, Litaliyän klubis: 23, Spanyän e Portugän klubis: 9‚ Fransän klubis: 5, Jveizän klubis: 17, Belgän klubis: 3, Nedän klubis: 19, Linglän klubis: 4‚ Danän klubis: 9, Svedän e Norgän klubis: 15, Rusän klubis: 3, Lamerikän klubis: 13, Brasilän klubis: 2‚ Mexikän, Largäntän, Cilän, Kanadän, Tsyinän e Stralop älabons klubi a bali. Dub mödikumam Vpaklubas ün yel: 1888 länafeds ädavedons i in Lösterän, in Jveizän ed in Fransän.
Ettimo stad Vpa äbinon pato gönik in Deutän, Jveizän, Litaliyän ed in Fransän; täno Spanyän, Lösterän e läns nolüdik Yuropa äsökons onis.
Tidodems Vpik päjenükons ün yel: 1888 in tops: 1485. Is nuns anik tefü lärnölans sökons: in ‚Comegliana mö 1000, in ‚Wien (in tidodems leigüpik: 4) mö 2000‚ in ‚Darmstadt ed in ‚Nürnberg mö a 2000, in ‚Bern ed in Alexandria mö lärnölans: 150 tefädo: 110. In tops mödik tidodems at päjenükons in juls e gümnads, (pato in Spanyän e Litaliyän) ed in juls privatik as tidajäfüds nomik. Spikäds notidik e mäniots Vpa in gaseds Yuropik e Meropiks äjenons mö tumats mödik.
Vö! ün ettim äkanoy niludön, das Vpamuf, kel ädavedükon äsvo vefi lanäla, suno üdageton levikodi lonädik oka. Zän Vpamufa äbinädon mö profäsorans e dokans za: 600 gümnadas e niveras, mö tidans e klerans plu: 1000‚ mö pösods vemo benorepütiks mödiks se jäfüds teda, dustoda, lekana e bolita‚ e mö pösods noubik mödik se läns kulivik valik. Nu Vpamuf valöpo päträiton fefiko as jenöf veütik.
Benosek vemik Vpa äjonon oki i dub mödikumam süpädik Vpagasedas. Bü gaseds votik valik mutobs is mäniotön gasedi ‚Zi vol lölik, (redakan dokan ‚Lederer)‚ kel äpubon in ‚Berlin as Vpagased veütik gretik labü redak gudikün ünü yels Vpamufa balid. Ün yel: 1888 plä on nog Vpagaseds veütik votik: 6 ädavedons: el ‚Vpan nolik e nepaletik, (redakan dokan ‚Weiss) in ‚München‚ el ‚Volaspodel in Litaliyän, el ‚Vpaflen jveizik in Jveizän, el ‚Vpabled tälik in Litaliyän‚ el ‚Nunel valemik in Linglän, ed el ‚Vpabled cinänik in Tsyinän. Vpagaseds sökik: 5 no ädegetons veüti patik, bi no äpubons dü tim lunik: el ‚Bevünetiks nuns konfidik in Svedän, el ‚Musam in Deutän‚ el ‚The Vp Herald in Tsyinän, el ‚Vpel nedänik in Nedän ed el ‚The Vp. Journal in Linglän. Gaseds u periodagaseds sökiks äninädons näibledis u dilädis Vpikis; päleodükons bai veüt okas: el , Larte stenografica ed el ‚La Sicilia stenografica, (bofiks in Litaliyän)‚ el ‚Yomi Uri Jimbun in Yapän, el ‚The Amoy Gazette in Tsyinän‚ el ‚Schweizer Verkehrszeitung in Jveizän, el ‚The Voice in Lamerikän‚ el ‚Létincelle électrique in Fransän, el ‚The English Mechanic, el ‚Il Giovedi ed el ‚Phonographie Magazine. Zuo nunods mödik Vpaklubas gretik äpubons nenomädiko.
Tidabuks u buks gramatik pälautons fa els: ‚van Aalst (3), ‚Amoretti, ‚Beale (2), ‚Belé, Bertolini (2), ‚Braakman (2), Brandowski, Brügel, Colling, Deller, Devidé, Enna, Eseriche, Fieweger, Foulques, Gebaur (2), Giani, Gil, Gortner, Hain‚ Hansen, Harrison, Hein, von der Heyden, e ‚Hoffmann. Mäniot nemas retik no kanon fovön is, bi in tef at penäds plu: 100 äpubons.
Propagidapenäds pälautons fa els: ‚Bauer, Braun, Crovato, Ellis, Furlani, Gutensohn, Hain, Jasiewicz, Knuth‚ Krüger, Licherdopol, Masoero, Schefer, Scheyrer, Schmutz, Ukoy, Iparraguirre, Sortario e fa el ‚Lesed bevünetik Vpa. (I lised at no binon lölöfik.)
Vödabuks gretik pälautons fa ‚Actis (Litaliyänapükik), fa ‚van der Heyden-Sasasaki (Yapänapükik)‚ fa ‚Linderfeld (Linglänapükik), fa ‚Pflaumer (Deutänapükik), fa ‚Poletti (Tsyinänapükik), fa ‚Ye yü lin (Tsyinänapükik)‚ fa ‚Walther (Deutänapükik) e fa ‚Schleyer (Deutänapükik).
Ün yel: 1888 penäds sökik labü ninäd muadik u tidodik äpubons: ‚Tävaventürs hiela ‚Karl May fa ‚Baumann, el ‚Divina comedia, hiela ‚Dante in Vp., el ‚Fiedafonad fa ‚Feretti, el ‚Natamilags tel fa ‚Gebaur, el ‚Cögs nepölik fa ‚Pfundeis, el ‚Dö bükav fa ‚Guigues‚ el ‚Vomagledom fa ‚Gunert, el ‚Koneds e konils fa ‚Hansen, el ‚Konlet konedas fa ‚Hansen‚ el ‚Kaen güma fa ‚Herbst, el ‚Literat Vpik fa ‚Iparraguirre, el ‚Plekabukil fa ‚Koglgruber‚ el ‚Märs popa Deutik fa ‚Lederer, el ‚Demag kapabomas fa dokan ‚Miess‚ el ‚Nök Phönix fa ‚Pallier, el ‚Kriton de Plato fa ‚Pozder, el ‚Kanitabuk Vpik fa ‚Ruffert, el ‚Böf pölamas fa ‚von Rylksi, el ‚Pened balid gospelela fa ‚Schleyer, el ‚Festonam fitas fa ‚Winkler‚ el ‚El gleböb fa ‚Priazi, el ‚Lied (jiela ‚Carmen Sylvia) fa ‚Lederer, el ‚In välasälun fa ‚Schwarz, el ‚Ven ta fa ‚Poletti, el ‚Vinamaf gletik fa ‚Pozder, el ‚Un oncle au Vp. fa ‚Denizot, el ‚Jigam viena fa ‚Devidé‚ el ‚Nef as nök (hiela ‚Lessing) fa ‚Fieweger, el ‚Kaled Vpa. fa ‚Kniele, el ‚Lekaled Vpa fa ‚Spielmann‚ el ‚Bericht über die Vp.-Ausstellung fa Vpaklub in Leipzig, el ‚Yelanunod fa Vpaklub kademik in ‚München‚ el ‚Tidabuk stenografa fa ‚de Isola, el ‚Yelabuk pedipedelas fa ‚Kerckhoffs, el ‚Libro de imagini fa ‚Villani‚ el ‚Le fortunate disgracio fa ‚Foulques, el ‚Agenda spécial des Vpistes fa Chéré, el ‚Tedaspod Vpik fa Liedbeck.
Literaliseds Vpik päpübons fa fiams bukatedik sökik: els ‚Jäger in ‚Frankfurt, ‚Sigismond in ‚Berlin‚ ‚Hasselbrink in ‚St. Gallen, ‚Caspar in ‚Milwaukee, ‚Löw in ‚Wien e fa fiam ‚Lindauer in ‚München.
Noateds Vpik pro kanit u danüd pänoatädons fa els: ‚Champ-Rigot, ‚Enna e ‚Komzak. I lisedil at no binon lölöfik kodü def nunas tefik pö noateds anik.
Tefü Vp.l yel 1888 äbinon vemo jenotaliegik. Dilo jenots äbinon gudiks, samo fün ela ‚Internationale Weltsprache-Mission (Lesed bevünetik Vpa). Fed at ekeyufon vemo pro stäänikam e proged Vpa.
Jenots votik anik ye ädämükons vemo Vpi. Ün yel: 1888 sevabo krisid balid Vpa äjenon in Bayän, eboi n län et labü benosek gretikün Vpamufa. Jenavans nemödik ut, kels üjüfons latikumo ko jenotem Vpa, eninükons krisidi at ya ini konflit elas ‚Schleyer e ‚Kerckhoffs. Atos no äbinon verätik. Nebenikam Vpa in Bayän ädevedon te dub feits vü Vpaklubs in ‚München ed in Nürnberg. Feits at äkodons, das limans klubas bofik dilo älüvons klubis at, u das äfünons klubis nulik. Pötü daväl cifa Vpik pro Bayän imoboy profäsorani ‚Schnepper pro cal at. Ven slopans ela ‚Schnepper e taans moba at äreafons ini teläl, dinäds miik löpo pemäniotöls päninükons ini disput. Dub atos feitapenäds ela ‚Gutensohn, ela ‚Kniele, ela ‚Löw ed ela ‚Klub kademik in ‚München ädavedons. Fino klub nulik in ‚Nürnberg, kel idavedon pos teil de Vpaklub usik, älüvon Vpamufi ed äslopon cifamü el ‚Einstein eli ‚Esperanto, ün ettim nog smaliki. (Leigodoyös penädi ela ‚Lott, tiädü: ‚Ist Vp. die beste Lösung? --, Vp. binon-li as disin gudikün? e gespiki ela ‚Kniele in penäd oka, tiädü: ‚Herr Einstein und La lingua internacia.)
Mödiks Vpaklubas: 47 in Bayän äfinükons dabinin okas kodü feits e säspetikams ats; klubs: 16, kels äfomons länafedi Bayänik, älaibinons ye ze gudiko dü yels krisida at jüesa yel: 1892.
Ün yel: 1888 tatak gretik taanas Vpa u taanas yufapüka alik äprimon. Penäds sökik: 11 tatakapenadas valodo: 12 pälautons in Deutän: el ‚Offenes Sendschreiben (Sirkülapenäd notidik) fa ‚Steiner‚ el ‚Die reaktionär Tendenz fa ‚Hamel, el ‚Das Phantom der Weltsprache fa dokan ‚E. Müller‚ el ‚Vp. und deutsche Professoren fa ‚Römer, el ‚Darf Vp. die Weltsprache werden? el el ‚Kosmos (bofiks fa ‚Moser‚ el ‚Über Weltsprache und Vp. fa ‚Stempfl, el ‚Der Weltsprache-Schwindel fa ‚Feyerabend‚ el ‚Sprache ohne Worte fa ‚Kleinpaul e penäds votik: 2. Lautans at ud äpropagidoms nen plän pükavik alik eli ‚Pasilingua, eli ‚Myrana, eli ‚Kosmos‚ ud ätatakoms biedäliko yufapüki mekavik alik. Fe pükinolan sevädik ‚Schuchardt in ‚Graz ätablöfädom tatakis at me penäds süperik kil; teläl ye äsvo pisovon in Deutän, ed äneleton dü degyels anik lanäli e vilöfi büätikis pro disin yufapükik alik.
In läns votik mödik Vp. ai og ädageton benosekis. Us u no äsevoy bosi dö feits elas ‚Schleyer e ‚Kerckhoffs, ud üfo äsevoy feiti manas bofik, no äkudoy vemo tefü on‚ ed äpropagidoy laidäliko e ko benosek laidiko Vpi. I finü yel: 1888 Vpans äspetons nog konfidiko vikodi fütürik püka okas.
Buk jenavik ela ‚Kniele äfinükon nunodi oka tü fin yela: 1888 e jenavabuk votik nonik kanon yufön obi dese prim yela: 1889. Ab leigod rezipik Vpagasedas ettimik, kels ninädons nunis vemo kuratikis ä prolidiks dö jen fovik in Vpamuf, mögükons fövoti kuratik Vpajenotema.
Nebenikam Vpa in Deutän, kel iprimon ün yel: 1888, us älaidulon. Plä els ‚Einstein e ‚Lott nu i el ‚Lenze, balan Vpanas balid, ilüvom Vpi, ed äpropagidom in periodagased oka‚ in el ‚Interpetor, disini nulik, fa om it pijaföli. Yufapüks nulik votik stabü Vp, samo el ‚Bopal ed el ‚Spelin ipubons‚ ed äkodons kofudi e säkurodükami in keds slopanas Deutänik. Propagid Vpa äläsikon vemo, e milats mödik slopanas nulik älüvons Vpamufi klubs mödik äfinükons dabini okas.
Benoseks Vpa in läns votik no äkanons plaädön peri somik slopanas in Deutän. Kod nebenikama balid iprimon dub teläl Vpanas in Bayän‚ teläl at ye no nog älabon yumedi vemik ko feits tefü kadäm. Kanoy bo täxetön, das ya dub nebenikam at Vp iperon fildili bal slopanefa oka.
Ropobs nu nunodi at, kel voiko tefü tim oka duton lü fin yela: 1889. Ven vilobs suimön jeni fovik, mutobs balido jäfön ko klubs. Ün yel: 1889 Vpaklubs nulik: 40 päfünons, sevabo in els, ‚Arnstadt, Bergen, Boston, Bayreuth, Barup, Breda, Chelsea, Dülmen, Ehingen, Eisenach, Erlangen, Hard, Klippinge, Kulmbach, Lauda, Lauingen, Linz-Urfahr, London, Miesbach, Passau, Pinerola, Rödby, Rohr, Röskilde, San Francisco, San Louis, Seifhennersdorf‚ Solothurn, Stuttgart, Thoreby, Treviso, Thurnaux, Trapani, Urach, Vaalse, Valtellina ed in ‚Wien (3).
Länafed balik bal päfünon ün yel: 1889, el ‚Reichsverband der deutschen Volapükans, (Netafed Vpanas Deutänik). Mäniot teik füna at no saidon, bi jenots bü e pö fün at jonons boes kuratiko stadi kofuda. Kel idavedon ün yel: 1888 in Bayän, e kel usao istäänükon oki in Vpamuf valodik Deutäna. In kapit at dinäds tefü el ‚Reichsverband pomäniotons kludo nog mö naeds tel.
Ün yel: 1889 Vpagaseds nulik sökik ädavedons, kels peleodükons bai veüt okas: el ‚Timapenäd Vpik in Danän, el ‚Nunal in Litaliyän, el ‚Nogan Vpik in Belgän, el ‚Volapük in Lamerikän‚ el ‚Internationale Correspondenz in Deutän (as Vpagased yudik balik bal, kel äsevädikon)‚ el ‚Volabled in Litaliyän, el ‚Vpabled Däna in Danän, e Vpagaseds tel sökiks, kels äpubons te dü brefüp: el ‚Vpabled Lienzik in Lösterän ed el ‚Volapük in Danän. Näibleds Vpik äpubons in el ‚Flensburger Nachrichten (tiädü ‚Nuns Vpik), in el ‚Hamburger Corespondent (tiädü ‚Spodel Vpik), in el ‚De Maasbode (tiädü ‚Volapük) ed in el ‚The Altruist (tiädü ‚Vpabled de San Louis). Vpadilädis älabons: el ‚Nieuws van den Dag (tiädü ‚Volapük), el ‚El Instructor in Mexikän ed el ‚The Office in Linglän.
Ün yel: 1889 Vp ai nog ädalabon gasedis lönik: 23 e näibledis za: 12 in gaseds ud in periodagaseds votiks. In Deutän Vpagaseds benorepütik: 7 e näibleds: 4 äpubons. Leigodü Vp ai nog yufapüks votik älabons slopanefi vemo püliki.
Ab läsikam vemik Vpapropagida äjonon oki ya kleiliko pö penäds tefik ün yel: 1889. Lised brefik ninädon penädis fa els: ‚Adriaanse, Belli, Elk, Arce Bodega, Lederer Ugarto‚ Vpaklub in Wien e fa el ‚Internationale Weltsprache-Mission. Vödabuks gretik pälautons fa: ‚Aaen (Danänapükik), fa ‚Tommasi (Litaliyänapükik) e fa ‚Wood (Linglänapükik). Penäds gramatik u tidabuks pälautons fa els: ‚Bassi, Bertolini, Blanc, Brokenshire, Culik, Forti, Guerra, Hansen‚ Korwina, Krause, Plocek, Säterstrand, Schleyer (3), Tommasi, Völker e ‚Weissell.
Ün yel: 1889 Vp. pätatakon vemo in penäds sokik: el ‚Drei Weltsprache-Systeme (pro el ‚Pasilingua) fa ‚Steiner‚ el ‚Weltsprachliche Zeit- und Streitfragen (pro el ‚Esperanto) fa ‚Einstein, ed in el ‚Spelin (pro el ‚Spelin) fa ‚Strauss. Penäd labü krüts valemik pälauton fa ‚Pietzker. Fino penäd fa profäsoran ‚Winkler äpubon tiädü ‚Opstellen over de Wereldtaal kel äninädon mobis tefü gudükumam vödabuka Vpik. Jelodapenäds tefik pälautons fa sanan ‚Kniele (el ‚Kongef bevünetik), e fa dokan ‚Müller (el ‚Erklärungen eines alten Vpans), (Stets Vpana bäldädik). El ‚Feretti ätradutom penädis fol se Vp. ini Litaliyänapük, (els ‚La comedia, ‚Dona Sol, ‚Il Masso, ed el ‚Il Dolore). Yelanunods, yelabuks u kaleds Vpiks päpübons fa Vpafed Litaliyänik, fa Länafed Bayänik‚ fa Vpafed Belgänik, fa el ‚Vpaklub kademik in ‚München, fa el ‚Kerckhoffs e fa el ‚Spielmann. Lised Vpaklubas, lised Vpanas e lised dajonäda Vpik pälautons fa els ‚Lederer, ‚Rosenberger e ‚Leiner.
Lised penädas muadik e tidodikas äbinon dönu vemo gretik. Äninädon penädis sökik: el ‚Svanavilgin fa ‚Scheyrer, el ‚Declaration of Independence fa ‚Huebsch, el ‚Läkel de Kolmar fa ‚Baron, el ‚Eine Probe auf die Leistungsfähigkeit des Vp. fa ‚Börger, el ‚Liko leson Filedor päkdiom fa ‚Devidé, el Fatas tid (se talmud) fa ‚Elk, el ‚Plekabukil fa ‚Gireme, el ‚Pükeds de Salomon fa ‚Huebsch,el ‚Kaled Vpik ed el ‚Das erste Jahrzehnt des Vp. (bofiks fa ‚Kniele)‚ el ‚Konils tum fa ‚Koglgruber, el ‚Lofüdänatäv, (lebuk vemo nitedik) fa dokan ‚Lederer, el ‚Flolemils, (poedots) fa tatakonsälal, ‚Madarassy, e ‚Roland vutafulik fa ‚Neymon de Neyfeldt‚ el ‚Tacitus dö seit fa ‚Pflaumer, el ‚Fabs in Vp. ed in püks zül fa ‚Rasch, en ‚Munadaeg fa ‚Rosenberger‚ el ‚Bibikos fa ‚Schleyer, el ‚Da vol fa ‚Schwarz, el ‚Konils Vpik fa ‚Urquijo ed el ‚Vp. e medinav fa profäsoran ‚Winkler.
Tefü Vpajenotem yel: 1889 äbinon vemo veütik. Nebaläl rezipik elas ‚Schleyer e ‚Kerckhoffs pänotükom primo te in el ‚Vpabled zenodik ela ‚Schleyer ed in Vpagaseds votik anik. Palets bofik in Vpamuf ädavälons nu te limanis somik ini Vpakadäm, kels äslopons paleti tefik. Ven fino el ‚Kerckhoffs äpreparom Vpakongredi kilid, kel ösötom pojenükön in zif ‚Paris‚ mans bofik äreafoms ini neflenam notik. El ‚Schleyer ästetom nelonöfiki kongredi fütürik at sa sludis usik. Täno älevüdom kadämanis paleta lönik oma pro kobikam in el ‚Allmendingen tü 1889, mayul 12id. Kobikam at äzepon te dili pülik votükamas ut, kels piflagons fa slopans ela ‚Kerckhoffs‚ e kels ya pigebädons in penäds ela ‚Kerckhoffs, ela ‚Pflaumer, ela ‚Walther ed in gased ‚Le Volapük.
Kongred kilid Vpa kludo päjenükon ta vil ela ‚Schleyer tü 1889, gustul 19id jüesa 21id in ‚Paris. Leigoäs pötü kongred telid in ‚München, i in ‚Paris Vp. dönu pägebädon as kosädapük kongreda. Ta spet valemik Vpanas kongred at no äsludon votükamis staböfik sunädik. Dub atos hiel ‚Sprague: liman Lamerikänik kongreda äplöpom nogna, ad neletön neflenami cifas bofik Vpamufa, tefädo ad zögädön oni.
Flag ad jenükön votastidis nu ye itonon, e dil gretik slopanefa äspeton nemu votükami no püliki‚ (samo: moükami fomas ömik se püks germik, pato pö vödidefomams, e moükami dinas sümik votik. Negöniko el ‚Kerckhoffs ämutom jäfön kom obs e sluds mödiks kadämanas‚ e dun at äflagon timi mödik. Palet ela ‚Schleyer valiko no ädemon duni e sludis kadäma, ed äpropagidon laidäliko Vpi rigik. kodü spet votastidas propagid at ye aiplu äläsikon. Dub atos Vp. pädämükon vemo i in läns no-Deutäniks.
Mal stada miik Vpamufa ettimik in Deutän palofon dub jenots bü e pö fün ela ‚Netafed Vpik in Deutän. Ya ün yel: 1888 grups flunilabik in Deutän, cifamü dokan ‚Thiessen ijäfons leziliko pro fün feda at. Kodü feits tefü profäsoran ‚Schnepper (as cif Vpik pro Bayän)‚ el ‚Schleyer äslopom paleti taanas ela ‚Schnepper‚ e dub atos fün netafeda Deutänik ai dönu päzögon. Fino fün at ga päjenükon in ‚Leipzig ün: 1889, dekul 29id. Ün tim at nog Vpaklubs: 79 ädabinons in Deutän; ün tim balid ye Vpaklubs te: 17 äbalons okis in el ‚Netafed. Nunod dö fün feda at no pänotükon in el ‚Vpabled zenodik ela ‚Schleyer‚ bi profäsoran ‚Schnepper pidavälom ini cifef ela ‚Netafed Vpik.
Dub jenots at kanoy kludön, das ettimo ya Vp. iperon dili gretik slopanefa oka‚ e das pato luslopans ti valiks ya dönu ilüvons Vpamufi finü yel: 1889.
Yel: 1890 äblinon Vpamufe fovo nebenikami vemik, kel jonon oki in lised klubas nulik, ed in literataliseds yela at. Vpaklubs te: 15 päfünons in els: ‚Amsterdam, Boonsboro, Brussel, Gent, Heidelberg, Heilbronn, Hildesheim, Reichenhall Reutlingen, Roma, St. Blasien, Steyr, Stuttgart, Tilburg ed in ‚Trattenbach. Zu nog el ‚Länafed Vpik pro Lamerikän nolüdik ed el ‚Länafed Vpik Nedäna päfünons.
Propagidapenäds pälautons fa els ‚Erat e ‚Heyligers. Penäds gramatik e tidabuks pälautons fa els ‚Czernuchenko, Klemm, Post, Barazia, Theuerner e fa Vpaklub Nedänik. Pö vödabuks gretik tuvobs lautanis: ‚Lepik (Suomiyänapükik), ed eli ‚Mattei (Litaliyänapükik).
Lised literata votik äbinon ye ai nog gretik. Yelanunods e yelabuks päulautons fa el ‚Haastert, fa el ‚Vpaklub in München, fa el ‚Colling ed el ‚Inklaar. Penäds poedik tel pälautons fa el ‚de Madarassy, (els ‚Löfamagabs e ‚Zübimableds). Penäds smalikum kils päpübons fa ‚Schleyer, (el ‚Nobälik men, el ‚Bukil deviedas ed el ‚Bukil tumabledik). Penäds tel dokana ‚Hermann äninädons leigo poedotis, (el ‚Sonetas festun ed el ‚Flolemil kanitas). Penäds votik sökik nog päpübons: el ‚Rab (hiela ‚E. A. Poe) fa ‚Davis, el ‚Musamef musigälik fa ‚Schmitt‚ el ‚Glulonadoküm fa ‚Wood, el ‚Poedots fa ‚Dabelstein, el ‚Koyulot ela Katilina fa dokan ‚Hermann‚ el ‚Jön blägik fa ‚Benton, el ‚Gudikos tefü vom fa ‚Zampelli, el ‚Lad pepölädöl fa ‚Devidé‚ el ‚Konlet fotogafotas fa ‚Hansen, el ‚La fontana fa ‚Bertolini, el ‚Bumastöf fa ‚Winkler ed el ‚Schleyer-Biographie fa ‚Hartmann e ‚Hauck.
Jelodapenäds pälautons fa ‚Bernhaupt e fa ‚Madarassy. As penäd veütik el ‚Glamat nomik päpübon‚ ed äkodon neflenami notik rezipik elas ‚Schleyer e ‚Kerckhoffs. Fino dokan ‚Beermann äpübon eli ‚Studien zu Schleyers Weltsprache oka, in kel fe ädeimom Vpi; el ‚Beermann äbitom vemo jäfüdisevik ä nen lukrüts kösömik lautanas votik.
Tefü jenots patik ün yel veütik at mutob mäniotön‚ das el ‚Schleyer pos pub ela ‚Glamat nomik änotükom ün: 1890, febul steti ta kadäm. Ün: 1890, mayul ädavedükon kadämi lölöfiko nuliki, kel tü: 1890, gustul: 18 äjenükon ün zif ‚Konstanz kobikami balid oka. Suno pos kobikam at Vpans vel, büäto vemo sevädiks in Vpamuf, pämoükons se liseds limanas. Ün yunul yela: 1890, pos lüyüm ela ‚Länafed Vürtänik‚ el ‚Rechsverband der deutschen Vpans (Netafed Vpanas Deutänik) äbinädon mö Vpaklubs nemu: 27. Klubs at ädabinons in els: ‚Berlin, Böblingen, Calw, Cannstatt, Ehingen, Halle, Hannover, Heilbronn‚ Könisberg, Leipzig, München (Klub kademik), München-Haidhausen, Pfarrkirchen, Reutlingen‚ Rothenburg, Stolp, Stuttgart (el ‚Burschenschaftlicher Verein), Stuttgart II, Saulgau, Trostberg, Ulm‚ Urach, el ‚Länafed Vürtänik, ‚Weiden e ‚Weimar. Plä klubs at nog Vpaklubs sökik ädabinons in Deutän, in els: ‚Altenburg, Aschaffenburg, Bielefeld, Bayreuth‚ Breslau, Frankfurt am Main, Griesbach, Hildesheim, Heidelberg, Hamburg, Kassel, Köln, Konstanz, Kulmbach‚ München (Klub balid), Nürnberg (Klub nolik), Passau, Reichenhall, St. Blasien, Stadtsteinach e ‚Thurnau. No esevädikos, va klubs at dilo nog ädutons lü el ‚Netafed Deutänik‚ bi fed at äfinükon nenretodiko dabini oka tü fin yela: 1890 u tü prim yela: 1891. Vpaklubs kil u fols baiko defons in liseds bofik at. Alo liseds at jonons saidiko nebenikami Vpamufa in Deutän.
Tü fin yela: 1890 Vp iperon lafi slopanas oka.
Dese krisid lü nebenikam jenöfik (1891 jüesa 1893)
Ün yel: 1891 spet e stebed äreigons in Vpamuf. Vpagaseds ettimik nunons obis dö palets fol in Vpamuf; obs ye mutobs demön paletis te folis, bi palets retik tel va no plu ädutons lü slopanef Vpa‚ tefädo bi ya äbesteifons jafi püka lölöfiko votika. Kodü feits paletas at propagid Vpa äläsikon ai plu, e so i läsikam laidik slopanas äsökon. Vpaklubs nulik te: 14 päfünons in els: ‚Amsterdam, Beneden Para, Graz, Hohenberg, Karlsruhe III, Leitmeritz, Milano (Mäkavaklub), Mühlheim, Purmerend, Sonthofen, San Louis, Trapani, Pretoria e ‚Worcester.
To dins miik valik no daloy spikön dö fail süpik Vpa, äsä lautans ömik poso älesagons atosi. Pläamü el ‚Netafed Svedänik länafeds retik: 14 nog ädabinons in stad ze gudik. Ün yel 1890 Vpamuf go ädalabon gasedis: 27, du ün yel: 1888, ven Vp irivon stadi gönikün, gaseds te: 25 idabinons.
Ün yel: 1891 leigo nog gaseds: 27 äpubons, kels panumädons is ko nüns sökaleodik‚ ad brefükumön dub mod at lisedis votik nog osökölis.
Lised gasedas at ninädon elis: 1. ‚Vpabled zenodik ela ‚Schleyer, 2. ‚Kosmopolan (Laustralän)‚ 3. ‚Timapenäd Vpik (Danän), 4. ‚Vpabled cinänik (Tsyinän), 5. ‚Vpaklubs (Deutän), 6. ‚Vpan melopik (Lamerikän)‚ 7. ‚Vpagased jvabänik (Deutän), 8. ‚Zi vol lölik (Deutän), 9. ‚Nogan Vpik (Belgän), 10. ‚Nunal nulik (Litaliyän)‚ 11. ‚Volapük (Spanyän), 12. ‚La arte stenografica (Litaliyän), 13. ‚La Sicilia stenografica (Litaliyän)‚ (nüms: 12 e 13 in püks kil ko Volapük), 14. ‚Mäkavabled (Litaliyän), 15. ‚Timbrofilul (Rumän), 16. ‚Gased bevünetik (Lamerikän), 17. ‚Internationale Correspondenz (Deutän), 18. ‚Jveizapot (Jveizän)‚ 19. ‚La Normandie Stenographique (Fransän), 20. ‚Pakamabled (Nedän), 21. ‚Volabled (Litaliyän)‚ 22. ‚Volanunel (Bömän), 23. ‚Volapük (Lamerikän), 24. ‚Volapük (Nedän), 25. ‚Volapükagased Löstänik (Lösterän), 26. ‚Vpan nolik (Deutän) e 27. ‚Nunots dö Vpaklubs (Deutän).
Tefü lised at vilob mäniotön, das gaseds labü nüms: 1 jüesa 11, 16 jüesa 18, 20 jüesa 23, e: 25 jüesa 26 ädabinons as Vpagaseds teik. Gaseds retik äpubons as näibleds gasedas u periodagasedas votikas. Gaseds labü nüms: 3, 8, 9, 16, 23, 25 e 26 ädutons lü taätanef, lü slopanef kadäma ela ‚Kerckhoffs.
Ün yel: 1891 propagidapenäd balik bal päpübon fa Vpacif ela ‚Rhode Island. Tidapenäds pälautons fa els: ‚Barazia, Blanchard, Cifel plo Rhode Island, Haastert e ‚Poletti. Vödabuks gretik päpübons fa ‚Mitchell e fa ‚Post (bofiks in Linglänapük). El ‚Schleyer äpübon vödabukis smalikum: 3. Yelabuks e nundos päpübons fa ‚Medgiyesi, fa ‚van de Stadt e fa el ‚Vpaklub valemik in Nedän. As penäds gretik, labü ninäd muadik u tidodik äpubons: el ‚Bienalak hiela ‚Storm fa ‚Borggreve‚ el ‚Divs belema Tatra fa ‚Gebaur, el ‚Liko Jetje pädikof fa ‚Glogau, el ‚Jipulakrig fa ‚Plocek‚ el ‚Namabuk musama fa els ‚Zampelli e ‚Tommasi, el ‚Pesevan elsik fa ‚van de Stadt. Zu penäds smalik sümik: 2 pälautons fa läd ‚Benton, (els ‚Ninovag e ‚Yagaventürs). In tanäds lüxüödik äpubons: el ‚Manuel en trente langues fa ‚Poussie, el ‚Tedaspod fa ‚Langenscheidt‚ ed el ‚Der kaufmäanische Vpist fa ‚Heine. Penäds retik ün yel: 1891 pepüböls abinädons me: el ‚Sits bifü Vp. fa ‚de Hoon‚ el ‚Ployeg dö vödaked kiemik fa ‚Siboni, el ‚Übersicht über die 264 Volapük-Vereine fa ‚Zink‚ e me penäds tel, kels äninädons krütis ta Vp: el ‚Eine Gemenschaft der Kulturvölker (krüt in kapit kilid), ed el ‚Spelin fa ‚Bauer.
Yel: 1891 äblinon Vpe dönu nebenikami vemik. Tefü votükans[2] in Vp kadäm cifamü el ‚Kerckhoffs iprogedon te vemo nevifiko sis kongred in ‚Paris. Pläamü penäd: ‚Glamat nomik te nog nüms tel ela ‚Calabled kadema ipubons sis yel: 1890 as literat balik, kel äjonon boso prolidiko votükamis kadäma. Poso el ‚Ke‚ckhoffs iperon fümäli oka, ed äblibom tefü Vp ti nevobik.
Igo el ‚Vödabuk Vpa fa ‚Pflaumer: penäd vemo nitedik stabü daceds ela ‚Kerckhoffs, no päfrutidon pro vob fovik kadäma. As kludod nevoba at fino äjenos, das igo slopans zilikün kadäma bäldik äsäslopans[3] faviko paleti at Vpamufa, e das plunum onas äreafon ini lindif tefü yufapüks valik. To jenots valik at el ‚Schleyer äcedon[4] votükamis kadäma duni somo badiki, das ämoükom eli ‚Kerckhoffs ün mäzul yela: 1891 se liseds Vpanas. Dun at ädavedükon nebenikami levemik Vpa in Fransän, in Belgän Fransänapükik e fovo in Spanyän e Portugän.
Do Vp nu äbenikon in Lamerikän, e do i ädageton benosekis in läns plödo-Yuropiks, ga no äkanon leigükön me ats peri slopanas in Yurop. I votükams ut, kel[5] nu el ‚Schleyer ito idunon tefü vödabuk e gramat Vpiks, in taed ta kadäm bäldik, e kels[5] änotükom ün dekul yela: 1891, no äjonons okis lölöfiko as gudükumams; güö! dü yels mödik äblinons kofudi ini literat posik Vpa, ed ebo jen at ai pibedredon fa el ‚Schleyer.
Daloy bo niludön, das finü yel: 1891 Vp ya iperon foldilis kil slopanas ona.
To dinäds miik valik dönu Vpaklubs: 21 päfünons ün yel: 1892. Tops onas äbinons: els ‚Brussel (Klubs tel), ‚Chicago, Durlach, Ebersdorf, Evergen, Friburg (Jveizän), Hongkong, Ispahan, Ledeberg, Lustenau, Nürnberg (Vpaklub nulik), Rankeweil, Satteins, Schwäbisch Gmünd, Solothurn (Klub telid), Thourout (Klubs tel), Topeka e ‚Waerschoot.
In Deutän te nog el ‚Länafed Vürtänik ädabinon; länafeds plöda-Deutäniks vötiks: 11 nog älaidabinons, do num klubas okas iläsikon pluuneplu vemiko.
I lised gasedas jonon nuebenikami Vpa ün yel: 1892. Ün: 1891 ai nog Vpagaseds: 27 ivobedons pro Vp, ün 1892 ye te nog Vpagaseds volodo 17 ädabinons. Fe gaseds nulik: 3 idavedons: ‚üm dö glok fa ‚Dold, el ‚Lefogs fa ‚Madarassy, el ‚Tumabled fa ‚Schleyer, el ‚Teun: neitagalan fa ‚Glogau ed el ‚Noated Vpik fa ‚Bernhaupt. Mobis e krütis tefü Vp tuvoy in penäds sökik: el ‚Altes und Neues in der Weltsprache fa ‚Vad, el ‚Vp, Spelin, Dil oma fa ‚Frost, ed el ‚Fomam vödakeda fa ‚Scherzinger.
Vp iläsikon laidiko i ün yel: 1892; no plu ädalabon slopanis 100.000. Vpans lezilik nog votiks se gloratim isäslopons oni, ud ästeifülons gudükumami ona me yufapüks sümik nulik. Lanäl ün yels büik nu inepubon, propagid ti inosikon, e dil gretik slopans büätik äreafon ini lindif nevobik. So stad Vpamufa in Yurop äbinon, ed ebo is Vp idalabon dili mu gretiküni slopanas oka.
Vp ädabinon ye ai nog as yufapük dareigik. Yufapüks mätedik büätik ona, el ‚Pasilingua ed el ‚Kosmos inepubons, e täno i pükadisins mätedik nulikum leigo pidrefons fa fät neveda. El ‚Esperanto, kel sis yels anik ädabinon as mätedian riskädik balik Vpa, ädalabon slopanefi nog vemo smaliki.
Tü fin yela: 1892 Vp ädalabon nog klubis za: 90. Klubs 23 onas ädabinons in Deutän in: ‚Aschaffenburg, Berlin, Dresden, Durlach, Ehingen, Griesbach, Hamburg, Heidelberg, Karslruhe, Konstanz, Königsberg, Kulmbach, Mühlheim, München (klubs tel), Osnabrück, Passau, Reutlingen, Saulgau, Sonthofen e ‚Schwäbisch Gmünd. Lösterän ädalabon klubis: 15 in: ‚Budweis, Ebersdorf, Graz, Hohenberg, Kapfenberg, Kufstein, Leitmeritz, Linz-Urfahr, Rankweil, Satteins, Salzburg, St. Pölten, Steyr, Triest e ‚Wien. In Belgän klubs: 13 äbinons in: ‚Blankenberghe, Brugge, Brussel, Antwerpen, Dendermonde, Evergen, Gent, Lederberg, Liège, Thourout, Verviers ,Waerschoot ed el ‚Zenodaklub in ‚Antwerpen. Litaliyän älabon klubis: 6, fols onas äbinons in ‚Milano e klub a bal in ‚Napoli e ‚Bergamo. In Nedän klubs: 5 ädabinons in ‚Arnhem, Oudenaarde, Purmerend, Beneden Para ed el ‚Klub valemik. Lamerikän älabon klubis: 4 in ‚Chicago, St. Louis, Worcester, ed in ‚Chautauqua. Klubs: 2 Jveizäniks ädabinons in ‚St. Gallen e ‚Solothurn. Täno sökons: Fransän mö klubs tel in ‚Paris e ‚Charanton, Rusän (klub in ‚Petersburg), Danän (in ‚Köbenhavn), Transvalän (in ‚Pretoria), Tsyinän (in ‚Hongkong) e Persän (in ‚Ispahan). Ret klubas lü tats votik anik. Yufü klubalised at okanobs suimön kuratiko fäti fovik Vpamufa gretik balid.
Primü yel: 1893 netafeds Vpik in Litaliyän ed in Spanyän äfinükons dabini okas. Vpaklubs nulik te: 5 ädavedons ün yel at in: ‚Borgia, Evora, Freiburg, Leipzig (klub nulik) ed in ‚Nürnberg (klub kilid).
Ün yel: 1893 Vpagaseds: 11 nog päpübons, sevabo gaseds: 8 ya in lised yelas: 1891, e: 1892 penemöls, (el ‚Kosmopolan, el ‚Vpabled lezenodik ela ‚Schleyer, el ‚Nuns blefik, el ‚Timapenäd Vpik, el ‚Vpabld[6] cinänik in Tsyinän, el ‚Vpagased valemik in Deutän, el ‚Nünots de Linz-Urfahr in Lösteraän[7] ed el ‚Volaspodel). Gaseds nulik sökik idavedons: el ‚Volapük in ‚Hannover, el ‚Vpan Belgänik in Belgän ed el ‚O Internacional in Portugän. Zu nog el ‚Zülags kadäma bäldik äpubons nenomädiko.
Kadäm at idavälon tü: 1892, dekul: 14 hieli ‚Rosenberger se ‚Petersburg in Rusän as dilekan kadäma, posä el ‚Kerckhoffs iklemom cali at.
In penäds tefik posik ai dönu nun komädon, das el ‚Kerckhoffs pos feits kadäma ta el ‚Schleyer ilüvom fifümiko Vpi. Demü nuns neverätik at vilob notükön is jenädi kuratik. Pos sluds balid kadäma tefü votükams in Vp Vpans votik anik äloseitoms kadäme mobis nulik, kels aiplu üfagükons okis de Vp rigik, e kels fino no plu äsümons leigodü on. Bai ced ela ‚Kerckhoffs mobs at äseatons plödü gitods kadäma, kludo no äkanom zepön onis ed äjelodom nestipo stabis Vpa.
Kodü dun negitodik at el ‚Kerckhoffs ya iblibom ze nevobik dese fin yela: 1890. Suno pos tim at no fovo ädunodom as cif kadäma, e poso älüvom fifümiko oni. Kobü om flens Fransänik oma leigo äseditoms se kadäm bäldik, ed äkoedoms laidabinön eli ‚Association pour le Vp. in ‚Paris. El ‚Temps: delagased in ‚Paris älasumon nunodi (in nüm ona dätü: 1893, prilul: 30) dö kobikam Vpafeda at. Pö mäniot cifefa nulik tuvoy in nunod at nemis: ‚Kerckhoffs, Guigues, Champ-Rigot, Poussie e nemis votik anik. Dido palets votik bofik Vpa no älabons ün ettim kodedis seimik, ad notükön slopanes okas nuni at, bi netafed Fransänik äsvo ädabinon as zänodapalet no pälöföl bevü palet kadäma bäldik e palet ela ‚Schleyer. Kludo jenots at pämäniotons te neprolidiko in Vpagaseds tel. Ob: lautan penäda at no dalabob literati pebüköl Vpa at bai lonäds ela ‚Kerckhoffs; dalabob ye kadis anik se Fransän e se kolunäns Fransäna, kels pepenons bai pükasotül Vpik at, e kels pepenons ünü yels: 1905 jüesa 1912. Zu dalabob tidabuki pekopiedöl Vpa at, kel ninädon peneti: ‚kopied.
Sis daväl ela ‚Rosenberger el ‚Timapenäd Vpik in Danän ädunodons as calabled kadäma.
Literat Vpa ai plu äläsikon. Ün yel: 1893 propagidapenäds nonik äpubons. Tidapenäds te: 3 päpübons ün yel at fa: ‚Guchtenaere, ‚Ma-Tsao e ‚Schleyer. Vödabuks valik: 8 pälautons fa ‚Schleyer, (vödabuks noboinas, planas, minas, tugas e r.). Yelabuks päpübons fa Vpaklubs in Nedän ed in ‚Leitmeritz. Tefü penäds votik nemödik vilobs mäniotön is: eli ‚Kligalefogs Yulopa fa ‚Huebsch, eli ‚Vp. als Dolmetsch fa ‚Lederer, eli ‚Büds sanlik fa ‚Schleyer ed el[8] ‚Die sogenannte Normal-Grammatik leigo fa ‚Schleyer. Penäds sökik äjäfons krütiko ko Vp: el ‚Il Vp., critici e abolitori fa ‚Gasparini, el ‚Essays fa ‚Gustav Meyer ed el ‚Dil Oma fa ‚Fieweger.
I nebenikam Vpamufa älaidulon nen stop seimik ün yel: 1893. El ‚Fieweger: balan Vpanas bäldädikün, ilüvom Vpi, ed ästeifülom votastidi ona me el ‚Dil oma omik. Kodü nebenikam laidik at nu i slopans ela ‚Schleyer äflagons votükami staböfik Vpa. El ‚Kniele, büäto slopan lezilikün ela ‚Schleyer ägebidükom igo eli ‚Vpagased valemik oka pro flags at, e dub atos flenam manas bofik änepubon ai plu.
El ‚Volapükaklub valemik e krisid telid. (1894 jüesa 1896)
Primü yel: 1894 Vpamuf pläamü ziläks smalik votik ädabinon te nog in Deutän, Lösterän, Jveizän, Belgän (dil Flamänapükik), in Nedän ed in Lamerikän. Nebenikam ilaidulon, e Vpamuf äbinädon te nog mö Vpans jäfedik za: 20.000. Num utanas, kels ästadons vü stebed e lindif, äbinon nog smalikum. Propagid Vpa no plu älabon veüti gretik. Literat (pläamü gaseds) fovo pekobükon periodiko demü läsikam vemik oka, kludo is pro period löpo pemäniotöl.
Propagidapenäds päpübons fa ‚Lambert e fa ‚Heintzeler, (pro el ‚Universal). Tidapenäds pälautons fa: ‚Becker, Mackensen, Scherzinger, Schleyer (penäds tel) e fa ‚Fieweger (pro el ‚Dil oma). Vödabuk balik bal, el ‚Vödabuk volik päpübon fa ‚Poletti. Penäds: 7 penädas votik gretikas valodo: 19 päpübons fa ‚Schleyer, (el ‚Der allerheiligste Name Gottes, el ‚Pükübs tälik-Vp, el ‚Pükübs fransänik-Vp, el ‚Pükübs rätoromanik-Vp, el ‚Pükedavöds tälo-Vp, el ‚Pükedavöds deuto-Vp, ed el ‚Vöds medinabuka). Yelabuks kil päpübons fa el ‚Vpaklub Nedänik. Muadapenäds gretik tel pälautons fa ‚Kausch, (el ‚Rosäfs foetik) e fa ‚Schacherl (el ‚Al kulivavestig). El ‚Peerbolte äpübom muadabukis smalik tel, (el ‚Bevü pugs ed el ‚Flens obik Mond). Buk ela ‚Schuchardt in ‚Graz (el ‚Weltsprache und Weltsprachen), e penäd fa ‚Meisterhans (el ‚Eine Probe für Vp) päjonidükons pro jelod Vpa; leigo penäd ela ‚Vpaklub in Graz (el ‚Tapük ta kadem) äjelodon Vpi lo tataks ömik. Fino penäds nog: 2 mutons pemäniotön: penäd ela ‚Frost (pro el ‚Spelin) e penäd ela ‚von Arim (pro el ‚Veltparl oma).
Ün yel: 1894 länafeds Vpik sökik nog ädabinons: länafed pro Stirän e länafed pro Foralbergän (bofiks in Lösterän), el ‚Pakamaklub in Litaliyän, länafeds in Lamerikän nolüdik, in Belgän, in Nedän ed el ‚Vpaklub valemik.
Num Vpaklubas äläsikon laidiko; ün yel 1894 te nog klubs za: 56 ädabinons. Belgän ädalabon Vpaklubis: 14 in ‚Brugge, Bruxelles, Blankenberghe, Evergen, Gent, Ledeberg, Loo ten Hulle, Charleroi, Kortrijk, St. Nicolas, Termonde, Thielt, Waerschoot ed el ‚Länafed Flamänik. In Deutän klubs nog: 12 ädabinons in ‚Berlin, Freiburg, Fürth, Hanover, Konstanz, Königsberg, Nürnberg (klubs tel), Pirmasens, Saulgau, Urach e ‚Weiden. Lösterän ädalabon klubis: 11 in: ‚Kapfenberg, Leoben, Linz-Urfahr, Rankweil, Steyr, Triest, Mährisch-Weisskirchen, Wien (klubs tel) e länafeds in ‚Graz ed in ‚Satteins. In Jveizän klubs: 4 ädabinons in: ‚St. Gallen, Freiburg, Solothurn ed in ‚Speicher. Nedän ädalabon klubis in ‚Breda in ‚Oudenaarde ed eli ‚Länafed valemik. In ‚Paris el ‚Association pour la propagation du Vp ädabinon cifamü el ‚Kerckhoffs, e fino klub a bal ädabinon in Litaliyän (in ‚Napoli), in Danän (in ‚Köbenhavn) ed in Rusän (el ‚Zilak Vpik). Täno el ‚Vpaklub valemik fovon, kel ün period at ädageton veütik patik. Fino Vpaklubs retik anik ädabinons in Lamerikän nolüdik.
Gaseds ut: 11, kels ya ipubons ün yel: 1893, älaidabinons nen votikam seimik i ün yel: 1894. Ün yel: 1895 gaseds fol onas änepubons, (el ‚Dö pük bevünetik, el ‚Timapenäd Vpik, el ‚Volaspodel ed el ‚Volapük in ‚Hannover). Ün yel: 1896 el ‚Vpagased valemik ela ‚Kniele äfinükon dabini oka. Gased nulik te bal, (el ‚Vpan belgänik) ilükömon, e kludo Vpagaseds te nog: 7 ädabinons finü yel: 1896, ed el ‚Zülags kadäma in Rusän.
Vpajenotem ün yels at päbereigon fa jenots tefü el ‚Vpaklub valemik. Klub at pifünon ya ün yel: 1893 fa ‚Bernhaupt, fa ‚Kniele e fa ‚Wahren, ad reifön Vpi ai plu änebeniköli ini benosek nulik dub votükams staböfik. Vütimo el ‚Schleyer fe ya ito ivotükom vödis mödik vödabuka; votükams at ye leno äkotenükons cifis at ela ‚Vpaklub valemik. Ven el ‚Kniele poso älasumom ini el ‚Vpagased valemik oka votükamamobis Vpanas votik, e ven fino igo limans kadäma bäldik änotükons cedis oksik in gased at, flenam ela ‚Schleyer ed ela ‚Kniele äceinon oki ti ad neflenam. Me mod sümik dins at äjenons in el ‚Timapenäd Vpik in Danän, kel nu ädunodon as calabled kadäma bäldik. Cifamü el ‚Rosenberger el ‚Zülags: sirkülapenäds kadäma älaipubons in Vp. jüi yel: 1897.
Dub jenots at pianiko krisid nulik ädrefon Vpamufi. Taätanef äslopon dilo kadämi bäldik, (klubs in ‚Köbenhavn, Petersburg e ‚Königsberg). Ret taätanefa cifamü els ‚Kniele, ‚Wahren e ‚Bernhaupt in el ‚Vpaklub valemik ävilon kobükön - mögädiko ta vil ela ‚Schleyer - Vpagasedis sevädikün, ad fomön dub atos vigagasedi gretik Vpik, dub kel votükans Vpa ösötons poledunön vifiküno.
Kodü refud ela ‚Schleyer, pato ye bi länafeds in Belgän, Nedän, Jveizän e Lösterän sa klubs in Deutän sulüdik e klubs in ‚Leipzig e ‚Stassfurt ai nog äslopons eli ‚Schleyer, desin at ämiplöpon. Pos misek at el ‚Wahren äfinükom dabini gaseda oka, ela ‚Volapük, ed äpübom ün yel: 1895 pükagasedi lölöfiko neudiki, tiädü ‚Linguist. El ‚Kniele äfinükom leigo pubi ela ‚Vpagased valemik oka, ed äsediton[9] se muf volapükik. Slopans mödik ela ‚Kniele äsödunons sami oma. El ‚Vpaklub valemik äfinükon dabini oka finü yel: 1895, e kobü on Vpaklubs mödik in Deutän ed in läns votik änepubons laidio.
Finü yel: 1896 Vpaklubs te nog za: 35 ädabinons. In Belgän el ‚Länafed Flamänik ädabinon sa klubs in ‚Brugge, Calcken, Gent, Evergen, Kortrijk, Loo ten Hulle, Liège, Overmeiren, St. Nicolas e ‚Waerschoot. Deutän älabon klubis in ‚Heidelberg, Konstanz, Lage, Leipzig, Saulgau, Stassfurt e ‚Urach. Lösterän ädalbon länafedis bofik in ‚Graz ed in ‚Rankweil, e klubis in ‚Linz-Urfahr, Salzburg, Satteins, Steyr e ‚Triest. In Nedän el ‚Zenodaklub ädabinon, e klubs in ‚Haarlem (klubs tel) ed in ‚Purmerend ädabinons. Fino nog klubs in ‚Petersburg (Rusän) ed in ‚Köbenhavn ädabinons s aklubs retik kil u fols in läna votik.
Fino el ‚Schleyer it adasevom, das Vp önosikonöv, if no övotükomöv staböfiko oni. Kodü atos äloveükom eli ‚Vpabled lezenodik oka finü yel: 1896 sökane oka: cifal fütürik Vpa, (profäsoran ‚Zetter in ‚Graz). Posä el ‚Schleyer äjäfom balido, (vaniko dub bäldot vemik oma), me laut e püb vödabuka vemo gretika, äklemom bligodi at, ed äprimom ün yel: 1896 pübi ela ‚Mittleres Wörterbuch, kel fino mö diläds mäl äninädon padis: 1056. Dub def mona vob at äprogedon ye te nog nevifiko; ibä nu Vp ädalabon slopanis te nog: 2000 jüesa 3000, e mon zesüdik älükömon mö süams ai plu pülikums.
Pos nebenikam e krisids. El ‚Period di ‚Graz. (1897 jüesa 1900)
Ün yel: 1897 Vp ädalbon nog länafedis: 4, kels ädabinons in Nedän, Belgän, Stirän e Foralbergän. Länafed Belgänik täno äfinükon dabini oka finü yel: 1897. Ün yel: 1899 länafeds nulik: 2 ädavedons in Lamerikän nolüdik ed in Jveizän.
Vpagaseds te nog: 5 ävobedons ün yel: 1897 pro Vp: el ‚Kosmopolan in Laustralän, el ‚Nünots de Linz-Urfahr in Lösterän, el ‚Nuns blefik in Nedän, el ‚Vpagased in Tsyinän ed el ‚Vpabled lezenodik ela ‚Schleyer, kel nu päpübon in ‚Graz (Lösterän). I el ‚Zülags kadäma bäldik nog äpubon in Rusän. Finü yel: 1897 el ‚Kosmopolan ed el ‚Zülags äfinükons dabini okas, sodas jüi fin perioda at Vpagaseds te nog fols (bai lisedil löpik) ädabinons.
Finikam feitas e kofudas in Vp äkodon, das mö naed balid dönu propagidapenäds äpubons, kels pälautons fa ‚Colling, Lederer, Nolf e fa ‚Schleyer. El ‚Schleyer äpübom zu nog vödabukis gretik: 2, (Deutänapükik-Vpik), ed el ‚Poletti äpübom vödabuki gretik (Tsyinänapükik-Vpik). Tidabuks pälautons fa: ‚Einecke, Graeme, Kausch, Pinth e ‚Tommasi. Feitapenäds no plu päpübons. Penäds retik äjonons leigo dönu mödükumami leigodü period büik.
El ‚Vpaklub valemik Nedänik äpübom yelabukis pro yels: 1897 e 1898. Vpaklub in ‚Graz leigo äpübon yelodanunodis: 4. Penäds jönik: 2 dö dajonäds Vpik pälautons fa ‚Colling e fa ‚van Santbergen; profäsoran ‚Zetter äpübom bukili tiädü ‚Eine Vp-Tour. Penäds: el ‚Weltsprachliche Ideen und das Vp fa ‚Vidmar, el ‚Vödabukil cinänik fa ‚Schleyer, el ‚Numapük fa ‚Hilbe, el ‚Lilädabuk fa ‚Schleyer ed el ‚Lilädabuk fa ‚Peerbolte dutons lü grup kilid perioda at.
Tefü literat muadik u tidodik penäds sökik äpubons: el ‚Floremil fa ‚Peerbolte, el ‚Buks fol dö züp Kristusa fa pädan ‚Pinth, e bukils smalikum: 3 fa ‚Schleyer, (el ‚Buk veratas relik, el ‚Plekabukil ed el ‚Konversation in der Weltsprache). Buks leno smaliks retiks: 11 päpübons fa ‚Kausch, kel ädutom lü lautans e tradutans jäfädiküns Vpamufa. Buks ela ‚Kausch labons tiädis sökik: el ‚Rosäfs foetik (Dil telid), el ‚Kanids ela Mirza Jafi, el ‚Kanids ela Heine, el ‚Lised Vpanas, el ‚Cinän e cinänans, el ‚Cid ela Herder, el ‚Lif e löf vomas, fa Chamisso, el ‚Konlead poeda ed el ‚Lekoned ziporüta, fa Saphir.
Posä sis yel: 1889 feits e kofuds idämükons vemo Vpamufi, nu fino ün yel: 1896 püd e baläl äreigons dönu pö Vpans. Pas nu äkanoy dasevön kuratiko dämi nämädik dub konflits pikodöli. Vpans sevädik ömik se gloratim Vpamufa ägekömons dönu lü slopanef vemo iläsiköl Vpa, samo dokan ‚Lederer e dokan ‚Obhlidal. Äfinükoy kofudis in pük, medä ägebädoy dabükoti kilid ela ‚Vödabuk fa ‚Schleyer. Ästeifüloy ad lifükön dönu propagidi e tidodemis Vpiks. Benoseks äjonons okis ye te nog in ziläks smalik. Ibä vütimo slopanef ela ‚Esperanto imödükumon oki, e pük at äbiton nu valöpo as mätedian levikodik.
Ün yel: 1897 kadäm bäldik Vpa älivükon oki lölöfiko de Vp. Els ‚Zülags ona, büo in Vp pipüböls, äfinükons pubi okas. Fövots elas ‚Zülags päpübons täno tiädü ‚Akademi internasional de lingu universal, posä kadäm büatik sis yel: 1898 cifamü dilekan ‚Holmes idageton leigo nemi nulik at.
Pianiko Vpafeds gretikün in ‚Graz ed in Nedän ädabinons as zänöps Vpamufa smalik. Pato atos äjenon, posä tü tumyelacen el ‚Länafed Belgänik ädäfalon, e ven te nog in top bal, in zif ‚Gent Vpaklub Belgänik balik bal ireton. Ün period at Vpans sis lunüp sevädiks e Vpans nulikum, samo els: ‚Zetter, Zamponi, Lederer, Kausch, Dietze, Rittersholm, Obhlidal e dokan ‚Arie de Jong ävobons in komip ti nenspelik pro dabin Vpa.
Vpaklubs za: 27 nog ädabinons ün yel: 1900. Pö leodükam onas bai läns lised sökik davedon: Deutän ädalabon Vpaklubis in ‚Berlin, Hannover, Hecklingen, Konstanz, Leipzig, Passau e ‚Stassfurt. In Lösterän länafeds bofik in ‚Graz ed in ‚Rankweil ädabinons, e klubs in ‚Linz-Urfahr, Leitmeritz Salzburg, Satteins e ‚Triest. Nedän ädalabon eli ‚Klub valemik Nedänik e klubi bal in ‚Arnhem. In Jveizän plä länafed in ‚Basel nog klub bal ädabinon in ‚St. Maurice. In Lamerikänan nolüdik el ‚Länafed ädabinon sa klub bal in ‚Vermillion. Klubs votik ädabinons nog in ‚Gent, Köbenhavn, Petersburg ed in tops tel u kils. Finü period at Vpamuf äbinädon te nog mö slopans zao: 1500.
Jü fin ela ‚period di ‚Graz. (1901 jüesa 1906)
Kobü läsikam slopanas i literat äläsikon me mafäd leigik. Dü period at, (1901 jüesa 1906) propagidapenäd te balik bal, (fa ‚Graeme) äpubon. Tidabuks: 2 perioda at pälautons fa Nedänans tel, fa ‚van Santbergen e fa ‚van de Stadt. El ‚Schleyer älautom penädis smalik: 4, (el ‚Meds ta kög, el ‚Tävanoms luls, el ‚Samug dö nobälug ed el ‚Lekanidev de nedeilöf). El ‚Kausch äpübom eli ‚Jenabuk romik, ed el ‚Kamacher äpübom penädi gönik tiädü ‚Betrachtung über Weltsprache. El ‚Zamponi äpübom penädi oka, eli ‚Zur Frage der Einführung einer Weltsprache , ed el ‚Vpaklub in Graz äpübon penädi bal, tiädü ‚Hohes Präsidium des Storthing. Fino el ‚Möser älautom buki nitedik tiädü ‚Universal-Latein. Übertragung der Vp-Grammatik auf das Latein.
Ün yel: 1901 Vpagaseds ut fols, kels ya pemäniotons sis yel: 1893, älaidabinons nen votikam: el ‚Nünots de Linz-Urfahr, el ‚Vpabled in Tsyinän, el ‚Nuns blefik in Nedän ed el ‚Vpabled lezenodik ela ‚Schleyer (in ‚Graz). Sis yels: 1899 gaseda smalik tiädü ‚El Gasedil ilükömon in Lamerikän nolüdik.
Tefü periodagaseds votik perioda at labü Vparubrigs mutobs is nog mäniotön eli ‚Konletel in ‚Eger, eli ‚Das Volkswohl in ‚Passau, (bofiks ünü yels 1898 jüesa 1900, e mu pato eli ‚Vom Guten das Beste in ‚München, kel äninädon rubrigis Vpik in gasedanüms: 135 ünü yels: 1897 jüesa 1908.
Ün yels 1900 e 1901 Vpagaseds nulik: 2 Vpakluba in ‚Arnhem (Nedän) idavedons, (el ‚Vpabled ed el ‚Vpaflen yunik), kels päpübons nen tef seimik ko el ‚Nuns blefik ela ‚Vpaklub valemik Nedänik. Gaseds bofik ädabinons ye te dü yel a bal.
Primü yel: 1903 el ‚Nünots de Linz-Urfahr äfinükons dabini oka; el ‚Hesse in ‚Essen äpübom ye Vpagasedi nulik, (gasedi lätik Vpamufa balid) tiädü ‚Der Weltsprachefreund. Ün yel: 1904 el ‚Vpabled in Tsyinän änosikon, sodas fovo jü fin perioda at Vpagaseds kil nog äretons: el ‚Nuns blefik in Nedän, el ‚Vpabled lezenodik ela ‚Schleyer (in ‚Graz), ed el ‚Der Weltsprachefreund in ‚Essen.
Ün yel: 1901 el ‚Länafed Lamerikäna nolüdik änosikon, ed ün yel: 1902 el ‚Länafed Jveizänik äfinükon dabini oka. Fino ün yel: 1904 pos nosikam länafeda in Foralbergän länafeds te nog: 2 ädabinons in Nedän ed in Stirän (Lösterän).
Ün yel: 1904 lised sökik Vpaklubas nog ädabinölas ädavedon. Ninädon klubis: 15 in ‚Amsterdam, Haarlem, Konstanz, Passau, Stassfurt, Graz, Leitmeriz, Linz-Urfahr, Salzburg, Rankweil, Gent, Petersburg, Köbenhavn, Vermillion e ‚Saida (Laljerän).
Vestigans sevädikün jenotema yufapükik, dokan ‚Couturat e dokan ‚Leau, enunoms tefü Vp. in lebuk vemo nitedik okas, in el ‚Histoire de la Langue Universelle, das ün yel: 1903 Vpaklubs te nog: 4, (klubs tel in Lösterän e klub a bal in Deutän e Lamerikän) ädabinons, e das as Vpagased balik bal el ‚Vpabled lezenodik päpübon in ‚Graz. Leigodoyös tefü nun at lisedis tefik yela: 1904 in bukil at, kels edavedons bai stab blöfovik.
Ün yels sökik Vpamuf smalik fovo äläsikon lo nensepl, e pato dub deadam slopanas bäldik mödik.
Ün yel: 1905 Vpaklubs te nog: 9 ädabinons, sevabo länafeds bofik in Nedän ed in Stirän, e klubs retik in ‚Linz, Passau, Stassfurt, Zürich, Saida, Köbenhavn e ‚Petersburg.
Ven fino ün dekul yela: 1906 el ‚Zetter kodü maläd badik ämutom gegivön ele ‚Schleyer redaki ela ‚Vpabled lezenodik, gased at äpubon demü bäld vemik ela ‚Schleyer te nog in fom smalikum. Ün tim et Vp ädalabon te nog slopanis zao: 500 jüesa 600.
Nepub panik Volapüka. (1907 jüesa 1914)
Primü period at, ün yel: 1907 länafeds bofik in Nedän ed in Stirän ädabinons, e klub bal nuliko päfünöl in ‚Regensburg. El ‚Zilak Vpik in ‚Petersburg ilivükon oki lölöfiko de Vpamuf, posä ivotükon nemi oka. Limans kluba in ‚Köbenhavn isludons finükami kluba okas. Dö fät klubas retik: 5 nuns tefik no eretons.
Vpagaseds kil älaidabinons nog jü yel: 1908: el ‚Vpabled lezenodik ela ‚Schleyer, el ‚Nuns blefik in Nedän ed el ‚Der Weltsprachefreund in ‚Essen, kel äpubon ye te ünü tüps lunik.
Finü yel: 1908 el ‚Vpabled lezenodik änosikon, e finü yel: 1910 el ‚Nuns blefik äfinükons pubi oka. As gased lätik Vpamufa balid fino i el ‚Der Weltsprachefreund änosikon ün yel: 1913.
I pos nepub ela ‚Vpabled lezenodik el ‚Schleyer älaikomipom me sirkülapenäds e me penädils smalik jü deadamayel oma (1912) pro Vp.
Bevob lätik oma Vpa in el ‚Mittleres Wörterbuch äblebon nen finükam; ün yel: 1906, posä diläds: 6 mö pads 1056 ipubons, el ‚Schleyer ämutom klemön vobi tefik fovik, bi logalit ifibiköl änemögükon ome laivobi somik.
El ‚Johann Martin Schleyer edeadom tü: 1912, gustul: 16 ün lifayel 81-id in ‚Konstanz (Deutän).