Электр ауіпсіздігін амтамасыз ету электр тоымен заымданудан
То жру бліктеріні ол жетімсіздігі оларды сенімді ошаулау жолымен, орайтын оршауларды олданумен (аптамалар, апатар, торлар жне т.б.) ол жетімсіз биіктіктегі то жретін бліктерін орналастыруа рсат етіледі. 1000 В дейінгі кернеулі ондырыда ошауланан сымдарды олдану жеткілікті орануды амтамасыз етеді. Сенімді ошаулау немесе то жретін блікті оршауына ол жеткізу ммкін болмаан жадайда ауіпті аумаа адамны тсуі кезінде ауіпті кернеуді автоматты трде шіру шін, оршау (электрлік жне механикалы) олданылады. Ошаулауды конструктивті орындау ондырыны кернеуіне байланысты. оршаулар кілт пен аспапты кмегімен оларды ашуа жне алуа болатындай етіп жасалуы ажет. Трын, оамды жне баса трмысты жайлардаы то жргізетін бліктерді сеткамен (тормен) оршауа рсат берілмейді. оршаулар мнда ттас болуы ажет.
56. Электр ауіпсіздігін амтамасыз ету осарлы ошаулар потенциалдарды теестіру. осарлы ошаулау. То жргізетін бліктерді негізгі жмыс ошаулауынан баса ос ошаулауларына кернеуде алып оюы ммкін металл то жргізбейтін бліктерімен жабылады. Электр аспаптарыны корпустары ошаулайтын материалдардан жасалуы ммкін (пластмассалар, капрон). осарлы ошаулауды кеінен пайдалану механикалы блінуіне тзімді пластмассалар мен жабындыларды жо болуына орай, шектеледі. Сондытан, осарлы ошаулауды пайдалану шектелген. Ол шаын уатты электр жабдытарында олданылады (аспап, тасымалданатын то абылдаыштар, трмысты аспаптар).
57. Электр ауіпсіздігін амтамасыз ету кернеуді жоары жаынан тменгі жаына ауысу ауіпінен орану. Кернеуді жоары жаынан тменгі жаына ауысуы ауіпінен орану. Атаулы шамадан едуір асатын желідегі кернеуді пайда болуы осы кернеуді ошаулауа есептелмеген то абылдаыштарды істен шыуына да, жмыскерлерді топен заымдануына да кеп сотыруы ммкін, йткені корпуста тйыталу болуы ммкін жне де ауіпті кернеулі жанасу мен адымны пайда болуы ммкін. 1000 В дейінгі кернеулі желіден орау осы желіге жоары кернеуді ту ммкіндігінен ошауланан бейтараппен тесіп тетін тежегіш ондырыны кмегіме жзеге асырылады. Жерге тйыталан бейтарапты желілерге тежегіштер орнатылмайды. Оларды орау RЗ жергі тйытауа арсы труды дрыс тадауды амтамасыз етіледі.
Электр ауіпсіздігін амтамасыз ету электр тоыны заымдау дрежесі
Электр желілері мен ондырылары оларды то жргізетін бліктері кенеттен жанасуына ол жетімсіз болатындай орындалуы керек.То жру бліктеріні ол жетімсіздігі оларды сенімді ошаулау жолымен, орайтын оршауларды олданумен (аптамалар, апатар, торлар жне т.б.) ол жетімсіз биіктіктегі то жретін бліктерін орналастыруа рсат етіледі. 1000 В дейінгі кернеулі ондырыда ошауланан сымдарды олдану жеткілікті орануды амтамасыз етеді. Сенімді ошаулау немесе то жретін блікті оршауына ол жеткізу ммкін болмаан жадайда ауіпті аумаа адамны тсуі кезінде ауіпті кернеуді автоматты трде шіру шін, оршау (электрлік жне механикалы) олданылады. Ошаулауды конструктивті орындау ондырыны кернеуіне байланысты. оршаулар кілт пен аспапты кмегімен оларды ашуа жне алуа болатындай етіп жасалуы ажет. Трын, оамды жне баса трмысты жайлардаы то жргізетін бліктерді сеткамен (тормен) оршауа рсат берілмейді. оршаулар мнда ттас болуы ажет.
ПУЭ сйкес, электр тоымен адамдарды заымдану дрежесі бойынша келесі трлерге блінеді:
1. Жоары ауіпі бар жайлар.
Жадайларды біріні болуымен сипатталады:
- ток ткізуші шадар;
- ток ткізетін едендер (металлды, жерлік жне т.б.);
- жоары температура (35°С жоары 1 туліктен астам);
- салыстырмалы ылалдылы ( 75% жоары 1 туліктен астам);
- имаратты металл конструкцияларына, бір жаынан жермен, екінші жаынан электр жабдытарыны металл корпусына байланыстырылан технологиялы жабдытара адамны бір стте жанасуы ммкіндігі.
2. те ауіпті жайлар.
Электр тоымен заымдануды ерекше ауіпін тудыратын келесі жадайларды біреуіні болуымен сипатталады:
- ерекше ылалдылы (ылалдылыы шамамен 100%);
- химиялы белсенді немесе оршаулара сер ететін органикалы орта (ышыл, сілтілі булар, кгеру, саыраулатар жне т.б.);
- жоары ауіпті жайлара арналан бір уаыттаа екі немесе одан да кп жадайларды болуы.
3. Жоары ауіпі жо жайлар
Оларда жоары немесе айрыша ауіп тудыратын жадайлар жо.
59. Электр ауіпсіздігін амтамасыз ету сатандырыш жерге тйытау, нлдендіру, сндіру. Сатандырыш жерге тйытау – дейі жасалан жермен электр байланыстары немесе оны кернеулі болуы ммкін металлды то жргізбейтін бліктеріні эквиваленті. Сатандырыш жерге тйытауды масаты – кернеуі жо дрыс жатан жабдытарды металды блігіндегі жерге атысты ауіпсіз кернеу шамасына дейін тмендету. Жерге тйыталан жабдытарды корпусында тйыталу нтижесінде, жанасу салдарынан, корпуса жанасуынан адам арылы ттін то кернеуі тмендетіледі. Сатандырыш жерге тйытау жердегі тоты жайылуынан жерге тйыталуа арсыласуы тмендеуімен лаймайтын жерге тоты тйыталуы жадайында ана тиімді болуы ммкін. Бл RЗ арсыласуа шамамен байланысты емес IЗ тоыны ысаша тйыталуы кезінде бейтарапты ошауланан желілерде ана ммкін, ал ол негізінде сымдарды ошаулауыны арсыласуымен айындалады. Жерге тйыталатын ондырылар шыарыш жне контурлы болады. Шыарыш жерге тйыталатын ондырылар жерге тйыталан аз то олданылады, ал контурлы-кп кезінде. ПУЭ сйкес, ондырыларды жерге тйытауды келесі трде орындау ажет:
- ауыспалы токты 50В жоары кернеуінде, 120В жне одан жоары алыпты то-барлы электр ондырыларында;
- ауыспалы тоты 25В жоары кернеуінде жне 60 В жоары алыпты то – жоары ауіпі бар жайларда жне сырты ондырыларда те ауіпті;
- барлы кернеудегі жарылыс ауіпі бар жайларда.
Жерге тйыталатын одыры шін біріншіден, кдімгі жерге тйытаыштар олданылуы ажет:
- жерге тселген су бырлары;
- жермен сенімді байланыстырылан имараттар мен рылыстарды металл конструкциялары;
- металл абыты кабель (алюминдіден баса);
- артезиан ымасын шегендеу быры.
Жаныш сйытытары мен газдарды быр ткізгіштерін, жылу жолдарыны бырларын жерге тйытау ретінде пайдалануа тыйым салынады.
Табии жерге тйытаыштар екіден кем емес ртрлі жерлердегі жерге тйытау магистраліне байланыстырылуы ажет.
Жасанды жерге тйытаыштар ретінде олданылатындар:
- 3,5 мм, 2-3 м зындытаы 3,5 мм алыдытаы болат бырлары;
- 4 мм кем емес алыдытаы тілме болат;
- 4 мм кем емес алыдытаы брышты болат;
-12 мм диаметрден кем емес, 5 м дейінгі жне одан арты зындытаы шыбы мырышпен апталан болат.Жерге тйыталатын ондырыларды барлы элементтері бір-бірімен днекерлеуді кмегімен біріктіріледі, днекерленген жерлері таушайыр (битумный) лагімен жабылады. Брандамаларды кмегімен электр жабдытарыны корпустарына жерге тйытаыш ткізгіштерді байланыстыруа рсат беріледі. Нлге жеткізу – кернеулі болуы ммкін металды то жргізбейтін бліктерін нлдік орау ткізгіштерімен дейі электрлі байланыстыру. Нлдік орау ткізгіші – то кзі немесе оны эквиваленттеріні ораманы бейтарап нктесімен байланыстыратын нлге келтіретін бліктері.Нлге келтіру жерге тйыталан бейтараппен (TN жйелері) олданылады. Фазаны бзылуы туындаан жадайда электр жабдытарыны металл корпусында бір фазалы ыса тйыталу пайда болады, ол орауды жылдам іске осылуына жне сонымен бірге уат желілеріні заымданан ондырыларыны автоматты трде шуіне кеп сотырады. Осындай орау болып табылатындар: ыса тйыталу тоынан орау шін, орнатылан созылмалы сатандырыш немесе максималды автоматтар; жинаталан тіркеуін аытатын автоматтар.орау сндіргіштері – адамны электр тоымен заымдану ауіпіні пайда болуы кезінде электр ондырыларын атоматты трде сндіретін орау жйесі (зерге тйытау кезінде, тежеу арсыласуын тмендету, жерге тйытауларды ааулыы немесе нлге келтіру). орау сндіру жерге тйытау немесе нлге келтіруді, сонымен атар оан осымша бірнеше жадайларды орындау иынды тудыран жадайда олданылады. Кірме шамасы болып табылуына байланысты згеріске жауап айтаратын орау сндіргіштері орау сндіргішіні сызба нсасын белгілейді: жерге атысты кернеу; жерге тоты тйыталуы; кернеуге немесе нлдік реттілік тоы; жерге атысты кернеу фазасына; алыпты жне ауыспалы жедел тотар; жинаталан.Нлдік реттіліктегі ток кернеуіне жауап беретін ондыры ошауланан бейтарап пен шаын зындыымен 1000В дейінгі кернеулі ш ткізгішті желілерде олданылады.Тйытауа жауап беретін орау сндіргіш ондырысы жерден ошауланан ондырыны корпусы шін олданылады (олды электр аспаптары, жылжымалы ондырылар жне т.б.).Нлдік реттіліктегі тоа жауап беретін ондырылар жерге тйыталан жне ошауланан бейтарапты желілерде олданылады.
60. рт ауіпсіздігін амтамасыз ету (Е) "рт ауіпсіздігі туралы"
азастан Республика заындаы тсініктер: рт, рт ауіпсіздігі, рт
ауіпсіздігіні талабы, рт ауіпсіздігіні бзылуы, рт ауіпсіздігіні
режимі, рт ауіпсіздігіні шаралары, рт орау, мемлекеттік рт
ауіпсіздігі баылау, ведомствалы рт ауіпсіздігіні баылау, рт ауіпсіздігіні талаптарына сйкестілік, рт ауіпсізділігіні нормативтік
жаттары, ртті алдын алу шаралары. рт ауіпсіздігін жалпы ыты, экономикалы жне леуметтік трыдан амтамасыз ету Р 2013 ж «рт ауіпсіздігі туралы» заында негізделген. Бл зада мынадай тсініктер арастырылан:
- рт – материалды шыына келіп сотыраты жне басару ммкін емес жану болып табылады да, ол адамдарды ден саулыы мен міріне жне мемлекет мддесіне зиян келтіреді;
- рт ауіпсіздігі – ол адамдарды, оларды млкіні, леуметті жне мемлекетті аупсіздігі;
- рт ауіпсіздігі талабы – леуметтік жне техникалы сипатты арнайы шарттар да, олар за трысынан рт ауіпсіздігін амтамасыз етуге баытталан;
- рт ауіпсіздігі талаптарыны бзылуы – рт ауіпсіздігі талаптарыны орындалмауы немесе оны жеткілікті трде орындалмауы;
- рт ауіпсіздігі режимі – адамдарды зін стау ережелері, ндіріс рдісін жне ндіріс блмелерін рт ауіпсіздігі трысынан йымдастыру;
- рт ауіпсіздігі шаралары – рт ауіпсіздігін амтамасыз ететін іс – рекеттер де, сонымен бірге рт ауіпсіздігі талаптарын орындау шаралары;
- рттен орау – абылданан тртіппен рылып ртті алдын алуды, оны сндіруді жне оан жктелетін авариялы тару жмыстарын жзеге асыратын басарушы орган;
- мемлекеттік рт ауіпсіздігін баылау – Р заына сай ндіріс орындары мен жеке тлаларды орт аупсіздігі талаптарыны орындалуын баылау мен оны тексеру орытындылары бойынша шара олдану жніндегі с-рекеттері;
- ведомствалы рт ауіпсіздігін баылау – рылымдар мен оларды арамаындаы атарушы органдарды рт ауіпсіздігі талаптарын орындауын баылайтын жне шара олданатын ведомствалы рт ауіпсіздігін баылау басармасы;
- рт ауіпсіздігі талаптарына сйкестілік – німні немесе баса объектілерді, сол сияты келісім шарта сай жмысты орындалу нтижесіні техникалы регламент талабына, стандарта жне рт ауіпсіздігі талаптарына сйкестігі;
- рт ауіпсіздігіні нормативтік жаттары – рт ауіпсіздігін амтамасыз етуге арналан техникалы регламенттер, стандарттар жне жаадан пайдалануа берілген рт аіпсіздігі ережелері мен орындалуа міндетті баса да инструкциялар.
- ртті алдын алу шаралары – рт аупін туындатуы ммкін себептерді болдырмау да, егер рт бола алан жадайда оны салдарын ршітпей тотату;
- рт ауіпсіздігіні алашы шаралары - ртті алдын алу масатында абылданан нормалар мен ережелерді жзеге асыру, ртті сндіруді йымдастыру іс-шараларына жататын алащы рт-техникалы жне интелектуалды ралдар, соны ішінде рт техникачы мен ондырылары жне рт сндіргіштер, ртке тзімді заттар мен электронды есептеу машинасы жне базалы апараттар кмегімен, рттен адамдар мен дние-млікті тару, рт ауіпсіздігін амтамасыз ету мен алдын алу.
рт ауіпсіздігі жйесі деп рал жабдытар мен адам ресурсын айтада да, мнан баса оан ыты, йымдастырушылы, экономикалы жне рт аіпсіздігіне баытталвн леуметтік, ылыми-техникалы іс-шаралар жатызылады. Р за жаттарына сай рт аупсіздігін амтамасыз ететін негізгі жйеге мемлекеттік басару органдары, жергілікті жерді мемлекеттік зі зі басару органдары, йымдар, жне рт ауіпсіздігіне зіні лесін осатын азаматтар жатады.
рт ауіпсіздігін амтамасыз ететін жйе негізінен мынадай функцияны жзеге асырады:
- рт ауіпсіздігі саласында нормативтік-ыты йлестіру мен мемлекеттік шараларды жзеге асыру;
- рт ауіпсіздігі ызметін жасау жне оны жмысын йымдастыру;
- рт ауіпсіздігі жмыстарын жола ою;
- рт ауіпсіздігі ытарын, міндеттері мен жауапкершіліктерін жзеге асыру;
- рт ауіпсіздігін насихаттау мен халыты рт ауіпсіздігі шараларына йрету;
- ерікті рт ауіпсіздігі оамына жрдем жасау жне трындарды рт ауіпсіздігін амтамасыз ету іс-шараларына тарту;
- рт ауіпсіздігін ылыми техникалы жетістіктермен амтамасыз ету;
- рт ауіпсіздігі саласын ажетті апараттармен амтамасыз ету;
- рт ауіпсіздігін амтамасыз етуде мемлекеттік баылау мен инспекциялау;
- рт-техникалы бйымдарын жасау;
- рт ауіпсіздігі саласында жмыстар істеп, ызмет крсету;
- рт ауіпсіздігі саласында жасалынатын жмыстар мен ызметтерді лицензиялау мен німдерді сертификациялау;
- ртке арсы амсыздандыру, салыты жеілдету сияты рт ауіпсіздігіне жмылдыратын жмыстар атару;
- ртті сндіру мен оан байланысты кезек кттірмейтін авариялы тару жмыстарын атару;
- рт пен оны салдарларын тізімдеу;
- маызды ртке арсы шараларды таайындау
61. рт ауіпсіздігін амтамасыз ету потенциалды ттандыру кздері. Потенциалды ттандыру кздері. Ттандыру кздері жануды алы шарты болып табылады да олар ашы жалын, ыздырыш элементтер мен приборлар жылуы, электр энергиясы, механикалы шын энергиясы, статикалы жне найзаай разряды, заттарды здігінен жану энергиясы т.б. здігінен жану жылулы, химиялы жне биологиялы болып бірнеше трге блінеді. Жылулы здігінен жану жылу энергиясын жинаумен тсіндіріледі де, бл рдіс нтижесінде заттарды здігінен ттанып жануы басталады. Мндай жадайда заттарды здігінен ттану температурасы рт ауіпсіздігінде маызды орын алады да, ондай температура 80 – 150 °С аралыында жатады.Химиялы здігінен жану бірден жалындап жанып, анорганикалы заттар, мселен натрий гидросульфаты сулананда здігінен жанады да, ал органикалы заттар ышылмен жанасан кезде ана заттарды здігінен жануы басталады.Микробиологиялы здігінен жану микроазаларды тіршілігі барысында оректік ортада жылу шыаруымен байланысты (слы, торф, ааш жаасы т.б.).
62. рт пен жарылысты ауіпті факторлары. рт пен жарылысты ауіпті факторлары.ртті ауіпті факторларыны біріне сол рт болан жерде оттегіні жетіспеушшлігі жатады да, ол оттегіні жану рдісіне жмсалатындыымен тсіндіріледі. Ауадаы оттегі 16 – 18%-а азайанда жрек соысы жылдамдап, озалу координациясы алыпты жадайдан ауытып, адамны ойлау абілеті тмендейді. Ауада оттегі 9%-а тмендегенде адам есінен танады да, оны 6%-а тмендеуіні бир минут уаыты адамды лім халіне душар етеді. Себебі ауада оттегіні азайанын адам сезбей де алады. Оттегіні ауадаы шектік рсат етілген дегейі 17%. ртті ауіпті факторыны біріне ауадаы СО жатады да, алыпты жадайда ол жаныш, иіссіз жне тссіз газ болып табылады. СО-ні серінен анны оттегіні еріту асиеті жоалады да, оны ШРД-сі 0,1%-дан асан кезде бас ауруы, жрек айнуы, адамны жалпы зін нашар сезінуі байалады. СО-ні 0,5%-мен 20 – 30 мин. тыныс алу адамды лім халіне шыратып, ал СО-ны 1%-ымен демалу оны 1 – 2 минута дейі ысартады.СО-мен салыстыранда СО2-ні аздап ышыл дмі болады да, ауда СО2 10% болан кезде адам есінен танады. СО2-ні ШРД-сы 6%.ртті жабы кеістікте СО2-рт сндіргішімен сндіру барысында онымен уланып алу ммкіндігі туындайды. Улану ртті олмен жне автоматты СО2 ртсндіргіштермен сндіру баысында орын алуы ммкін.рт ттінденіп жананда аса ауіпті болып табылады. Себебі ттінде адам ориентациясын жоалтады да, бл жадайда адам рт ортасында за уаыт болып, оны СО жне СО2-мен улану уатысы зарады. Мнан баса рт ортасында, жанып жатан заттарды трдеріне байланысты ккірт, тз, ккіртті, фторлы сутек, кремний т.б. ышыл булары болады. Оан оса, рт ттінденіп толы жанбаан кезде, сіресе теріден жасалынан заттар шала жанан кезде, ауада ткір иісті альдегидтер жне кетондармен бірге циан сылыстары мен ккірт осылыстары пайда болады. Мндай жадайда ауада пайда болатын синиль ышылдарыны 0,01мірге ауіпті болып табылады да, оны 0,027% лімге келіп сотырады.
63. рт профилактикасыны негіздері. рт профилактикасы негіздері.рт аупін шектеу рт профилактикасында негізгі роль атарады да, ол мынадай техникалы жне йымдастырушылы жйесімен жзеге асырылады:
- ртті сипатына байланысты рт сндіргіш ралдар мен ондырылар жне рт сигнализациясы;
- материалдарды ртке арсы антипиренмен жне ртке траты боямен сырлау;
- ртті таралуын шектейтін ондырылар;
- рттен орану жйелерін пайдалану;
Бл крсетілген іс-шараларды жзеге асыру шін рт ауіпсіздігі саласындаы номалы-ыты жаттарды білу мен онда крсетілген талаптарды орындау міндетті болып табылады. Бл орайда ызметкерлерді рт ауіпсіздігіне йрету ртке арсы инструктаждармен таныстыру арылы орындалады да, олар сипатына жне ткізу уаытына байланысты кіріспе, жмыс орнында алашы, айталау, жоспардан тыс жне арнайы болып бірнеше трге блінеді. Біра ндірісте рт-техникалы минимумында оып жрген ызметкерлер кіріспе жне алашы инструктаж туден босатылуы ммкін.
64.Жарылыс жне рт ауіпсіздігі категориялары бойынша имараттар мен йлерді жіктелуі. Жарылыс жне рт ауіпсізідігі категориялары бойынша имараттар мен ймереттерді классификациялау. Жарылыс жне рт сипатына байланысты блмелер А, Б, В1 – В4, Г жне Д категорияларына, имараттар А, Б, В, Г жне Д категорияларына, ал сыртта орналастырылан ондырылар Ас, Бс, Вс, Гс жне Дс категорияларына блінеді.Егер имарат ішінде А категориясына жататын заттар 5%-дан ассатын болса нмесе олар барлы блмелерді 200 м2 алып жатса, онда имарат рт ауіптілігіні А категориясына жатызылады. Егер А категориясындаы блмелер имараттаы барлы блмелерді 25% - нан аспаса жне ол блмелер автоматты рт сндіргіштермен жаратандырылса, онда аталан имаратты рт ауіптілігін А категориясына жатызбаса да болады.имаратты Б ктегориясына жатызу шін мынадай екі шарт атар орындалуы керек:а) имарат А категориясына жатпауы керек;б) А жне Б категориясындаы блме аудандарыны жиынтыы 5%-дан асуы немесе имаратты 200 м2 ауданынан асып тсуі керек.
65. рт ауіпсіздігі саласына ндіріс басшылыыны жауапкершілігі мен міндеттері. Егер имаратта орналасан А жне Б категорияларындаы блмелерді жиынты аудандары 25%-дан аспаса (біра 1000 м2-тан арты емес) жне ол блмелер автоматты рт сндіргіш ралдармен жабдыталса, мндай жадайда ондай имаратты Б категориясына жатызбаса да болады. Егер мынадай екі шарт орындалса имарат В категориясына жатызылады:а) имарат А жне Б категориясында емес; б) А жне Б категориясындаы блмелер ауданы имаратты барлы жиынты ауданыны 5%-нан асатын болса (егер имаратта А жне Б категориялар жо болса, онда 10%).имаратты В категориясына жатызбауа болады, егер А, Б, В категориясындаы блмелерді жиынты аудандары имаратты жиынты аудандарыны 25%-нан аспаса (біра 3500 м2-тан арты емес) жне ол блмелер автоматты рт сндіргіштермен жараталса.имаратты Г категориясына жатызбауа болады, егер екі шарт бірдей орындалсы:а) имарат А, Б жне В категориясында емес;б) А, Б, В жне Г категориясындаы блмелер ауданы имаратты барлы жиынты ауданыны 5%-нан асатын болса. А, Б, В жне Г категориясындаы блмелерді жиынты аудандары имаратты жиынты аудандарыны 25%-нан аспаса (біра 5000 м2-тан арты емес) жне ол блмелер автоматты рт сндіргіштермен жараталса.Егер имарат А, Б, В немесе Г категорияларына жатпаса, онда рт ауіптілігі жнінен ол имарат Д категориясына жатызылады.ндіріс басшылыы рт жніндегі барлы жаттар талаптарын орындауа міндетті де, ол орындамаан жадайда олар аминистративтік жне ылмысты жазаа тартылады.
66. рт - техникалы ораныс жне ртті сндіру ралдары. рт-техникалы ораныс жне ртті сндіру ралдары.рт сндіру ралдары сырты жне ішкі ртке арсы су бырларынан, рт басталанын хабарлау жне оны шіру ралдарынан трады.ртті хабарлау жйесі рт басталанын анытау жне оны басталуыны бастапы уаытын, орнын жне ажет болса автоматты рт сндіргіштерді жне ттінді аластау ондырыларын іске осуа баытталан. Хабарлау принципіне байланысты хабарлау жйесі олмен іскн осылатын жне автоматты болып екі трге блінеді. Автоматты хабарлаыш температураны згеруіне, жарыты таралуына немесе ттінні пайда болуына байланысты автоматты трде іске осылады. олмен жмыс істейтін хабарлаыштар рт бола алан жадайда адам саусаымен арнайы тетікті басан кезде ана іске осылады. 67. рт сндіру ралдары. рт сндіру ралдары.рт сндіру ралдары іске осылу ерекшелігіне байланысты олмен жмыс істейтін жне автоматты рт сндіргіш ралдары болып екі трге блінеді. ртті сндіретін заттармен жараталуына байланысты рт сндіргіштерді мынадай трлері болады:- сумен жмыс істейтін рт сндіргіштер (спринклерлік, дренчерлік, реактивті су аыны);- кбікті (спринклерлік, дренчерлік);- нтаты;- газбен жмыс істейтін (СО2-мен, хладонмен, азотпен, су буымен).рт сндіргіштерді сндіргіш материалдармен жаратау рт ауіптілігіне, ндірілетін німге, оларды сатау жне пайдалану ерекшкліктерін аперге ала отырып тадалынып алынады.