Билет.Трбиелеудегі жеке ерекшеліктерін есепке алу дегеніміз не?

Билет.жымды шыармашылы форма.

жымды шыармашылы форма – оан атысушы жатарды зара бірлесіп іздену жмыстары негізінде жзеге асады. Ол шін: рбір атысушыны ызыушылыы жне ажеттілігі ескерілуі тиіс;жеке трыдаы масат топты жне жымды масата арама-айшы келмеуі тиіс;жымды шыармашылы іс, жалпы орта істе ркімні зіні орнын таба білуіне ммкіндік туызуы тиіс.жымды шыармашылы рекет формасы басалардан трбиелік мін-деттерді ою жне оушыларды тжірибе жинатау сипатымен ерек-шеленеді. Оны негізін жымыны барлы мшелеріні зара бірлескен рекеттері, ынтыматастыы жадайы райды. Мндай жадайда олар сы-ныптаы оу-трбие жмыстарына атысты жоспар руды, трбие шара-ларын дайындау жне ткізуді бірлесе атарады. 3. Трбие жмысыны ртрлі формасын дайындау жне ткізу бары-сында оны белгілі бір лгісі жасалуы шарт. Ол трбие процесін сауатты жне тиімді йымдастыруды амтамасыз етеді. Оны элементтері мынан-дай болып келеді. 1. Масаты мен міндеттерін анытау. Масат – педагогтрады йым-дастыруымен арнайы белгіленген істі нтижесіні болжамы. Мысалы, “Жаа жыл бал-маскарады”, “айырымдылы акциясы”, “ылыми апта-лы”т.с.с.Масат – трбие жмысыны формасында натыланады, йткені бір актімен трбиелік ыпалды алыптастыруа болмайды. Яни, трбиеші масата жетуде бірнеше міндеттерді белгілейді. Мысалы, “Адама музыка не шін керек ?” – таырыбыны масаты оушыларды музыкалы мдениетін дамытуды кздесе, оны міндеттеріне: оушыларды музыкалы таламы жне ызыушылыын айындау (сауалнама, гіме жргізу, шыарма жаздыру, нтаспа тыдату арылы т.с.с).музыка жайында кзарастарын жне тсініктерін алыптастыру (кеш ткізу, кездесу йымдастыру, театра саяхат жасау, байау йымдас-тыру);

р трлі музыка жанрларына белгілі бір атынастарын орнытыру (м-алімні сзі, оушыларды пікірі, гіме жргізу, мдени жоры, кездесу ткізу). 2.Трбие жмысыны формасын тадау, шараны таырыбын анытау. Мысалы, пресс-конференция, оырмандар конференциясы, таырып-ты саат, демалыс кеші, кілділер мен тапырлар клубы, пікірталас, кездесу, дгелек стол т.с.с.3.Алдын ала дайынды жмыстарын жргізу: шараны мазмнын, ралдарын анытау, онатарды шаыру, тапсырмаларды блу, безендіру жмыстары, хабарландыру, жоспарын ру, оушыларды психологиялы трыдан даярлау.4. Трбие шарасын ткізу. Оны кезедері:шараны басталуы, психологиялы кіл-кйді орнытыру, деби-музыкалы, поэзиялы, драмалы безендіру, кйтаба немесе нтас-па ойнату;йымдастыру кезеі: йымдастырушыны сзі, шараны ашу, маса-тын, барысын баяндау;негізгі блім: шараны міндеттері, жоспарына сай мазмныны баяндалуы, оушыларды шыармашылы рекеттері,орытынды блім: шараны орытындылау, оушыларды алан се-рін талылау, шешім абылдау, марапаттау, тапсырма беру т.с.с. 5. педагогикалы талдау жмысы: шараны ту нтижесін жне оушы-ларды белсенділігін баалау, алдаы уаыта бадар ру, олданылан трбие ралдары, амал-тсілдеріні нтижелілігіне талдау жргізу т.с.с.біз жоарыда трбие жмысын йымдастыруды ртрлі формаларын кел-тірдік. Бірата оларды тртіпке салу масатында кейінгі кезде педагоги-калы дебиеттерде оушыларды сабатан тыс рекеттерін йымдас-тыру формасыны картотекасын ру сынылуда. Атап айтса:Таным реетін йымдастыру: ауызша жорнал, білім байауы, викто-рина “Не? айда? ашан?”, ылыми-апталы, психологиялы прак-тикум т.б.ндылы-бадарлы рекет: ызыты кездесулер, трлі баыттаы конкурстар, шыармашылы кештер, трбие сааттары, интеллек-туалды шоу, дебаттар т.б

Ебек рекеті: мектептегі кезекшілік, техникалы шыармашылы крмесі, кгалдандыру жмыстары, сембіліктер, сынып блмелерін жндеу жмыстары, мектеп участкелеріндегі жмыс.оамды пайдалы ебек: дрі-дрмек шптерін, ааз, темір ал-дытарын жинау, айырымдылы, ынтыматасты акциясын йым-дастыру, балалар башасын жне йін аморлыа алу т.с.с.

билет.Трбиелеудегі жеке ерекшеліктерін есепке алу дегеніміз не?

Жас ерекшеліктері туралы ым. Белгілі кезедерге блінуі. Белгілі бір шаты кезеге тн анатомиялы-физиологиялы жне психологиялы ерекшеліктерді детте жас ерекшеліктері деп атайды. Сондытан педагогика жне психология балаларды жас ерекшеліктеріндегі ширатыты, згерімпаздыты айындайды, трбиеленушіні жне оршаан ортамен жасайтын арым-атынастар жйесіне туелді болатынын атап крсетеді. Балаларды сіп-жетілуіні бір сатысынан екіншісіне кшуі кездейсо емес. р жастаы кезеге тн психологиялы ерекшеліктерді штасуын жиі байауа болады.Сана-сезімні, дене кш-уаттарыны дамуы адамдарды жас ерекшеліктеріне байланысты. Баланы жасы скен сайын бойлары сіп, денелері тлаланып, аыл-саналары дамып, білімдері тередей бастайды. Балаларды жас ерекшелігін есепке алу, Оыту мен трбие жйесіндегі негізгі принциптерді бірі. оамда атаратын рлі, белгілі ыы бар адамды жеке адам деп тсінеміз. Ал, алыптасу дегеніміз - адамны жеке басыны дамуы мен трбиесіні нтижесінде жетілуі, саналы мір сруге дайын болуы.Жас рпаты оамды мірге жне ебекке араласуа дайындау міндетін іске асыруда, баланы жеке басын алыптастыруа сер ететін трбие, оамды, леуметтік орта жне тым уалаушылы. перзент сю - ата-ананы баыты, оларды оам алдындаы табии борышы. рпа жаластыру - бкіл тіршілік дниесіні эволюциялы жемісі. Адам табиат-тан тыс мір срмейді, олай болса, оны табии заына орай дниеге рпа келеді. Адам зіні баа жетпес рпаы шін бар жадайды жасайды.Трбие ісінде балаларды жас ерекшеліктерін ескеріп отыру ажеттігін педагогика ылымы ерте кезде-а крсеткен еді. Ал белгілі педагогтер Я.Коменский, Ж.Руссо трбие беру кезінде бала табиатын, оны абылдау, ойлау ерекшеліктерін еске алып отыруа ндеген болатын.азіргі педагогика жне психология ылымдары балалар мен жеткіншектерді дамуындаы биологиялы факторды рлін айрыша крсетеді. Педагогика ылымы жас ерекшеліктерін анытауа баланы дамуын немі озалыс рдісі ретінде арастыра отырып, бл озалыстан сан жаынан жинаталу, сапа жаынан елеулі згерістер болатынын ала тартады. Мселеге блайша арау балаларды дене жне психикалы дамуыны біратар кезедерін белгілеуге ммкіндік береді. Осыны негізінде мектеп жасындаы балалар мен жасспірімдерді сіп-жетілуін мынадай кезедерге блу абылданды:

1) тменгі сынып шаындаы кезе (7 жастан 11 жаса дейін);

2) негізгі мектеп шаындаы жеткіншектік кезе (12 жастан 15 жаса дейін);

3) орта мектеп шаындаы жасспірімдік кезе (15 жастан 18 жаса дейін).

Соы жылдары симпозиумда абылданан жас кезедеріні сызбасына жаа туан баладан бастап жасспірімдік шаа дейінгі згерістер кіреді. Оларды сатылары:

1. Жаа туан бала (туан сттен бір-екі айа дейін)

2. Нерестелік ша (бір-екі айдан бір жыла дейін);

3. Ерте сбилік ша (бір жастан ш жаса дейін);

4. Мектепке дейінгі балалы ша (трт жастан 7 жаса дейін);

5. Бастауыш мектеп жасы (7 жастан 11,12 жаса дейін);

6. Жеткіншек ша (11, 12 жастан, 14, 15 жаса дейін);

7. Жасспірім ша (14,5 жарым жастан, 17 жаса дейін).Трбие мен оыту осы жас сатыларына сйкес жргізілуі керек. йткені, адам жасыны табии негізі - жас сатылары немесе биологиялы жетілу сатылары.рбір жас шаы психикалы дамуды ерекше сапалы кезеі болып табылады жне бала дамуыны осы кезедегі жеке басыны зіндік рылымыны жиынтыын растыратын кптеген згерістермен сипатталады. Осыан байланысты рбір педагог-маман орта мектеп оушыларыны жас кезедеріндегі ерекшеліктерге сергек те сезімтал кзараспен арап, оларды жан дниесін тсіне білуі шарт.

Мектепке дейінгі балалы шата, жас баланы 4 пен 7 жасыны аралыындаы зіне тн ерекшеліктері, оны айналасындаы болып жатан былыстарды жіті аарып, кргені мен сезінгендерін зердесіне хаттай жазып ала оятын зеректігін ала бтен ескерген жн. рдайым озалыс стінде жетіле дамыан балаларды денесі мен салмаы да бір алыпты млшерді сатап сіп отырады.4-5 жасар балаларды салыстырмалы ойлай алатын абілеттері ерекшелене тседі. Санаматарды жептуір игеріп, аз жне кп сандарды, айды, кн, жыл мезгілдерін айыра алатын халге жетеді. Бл жастаыларды ойыны, рбір рекеттері мазмна айналып, белгілі бір масаттарды орындауа мтылыс жасайды. Бл жастаы балалар топ-топ болып, зара бірігіп ойнаанды жасы креді. Балабашаларыны мірге анат атырар жеткіншектері — 6 жастан тіп 7-ге толан балалар екені ркімге де аян. Баланы мектепке 7 жасында баруы - негізінен биологиялы жне физиологиялы задылытарды басшылыа алудан деп тсінген жн. Дендері сау боп дниеге келген балалар, ашан да алыр да зерек ымталдыышпен ерекшеленеді. Олар айналасындаы былыстарды тез байап абылдауа да бейімді. Жете тсінген былыстарын мір бойы мытпайтындытары да белгілі.

Тменгі сынып оушысын дамыту жне трбиелеуді ерекшелігі

Бастауыш мектеп жасындаы баланы психологиялы ерекшіліктері баланы брыны дамуында жинаталып, оны з кезегімен дамуды келесі сатысына кшуге дайындап отырады. Бастауыш мектеп малімі сынып оушыларыны ерекшеліктерін зерттей отырып, сол ерекшеліктерді мектепке дейінгі шаында алыптасан ерекшеліктерден блек алып арай алмайды.

Мектептегі оыту оны бкіл міріне тбегейлі, сапалы згерістер енгізеді. Аласыз балалы ша аяталып, баланы міріні іс-рекетті жаа трі - оу енеді. Оу міндетті іс болып табыландытан, ол баладан белгілі бір жауапкершілікпен ебек етуді талап етеді. Мектепке бару баланы оамдаы жне отбасындаы жадайын згертіп, оан біратар жаа міндеттер жктейді. Осыны брі баланы оамдаы жадайын згертіп, бл згерісті ол біртіндеп сезінеді. Тменгі сынып оушылары біртіндеп оу ісіне, мектепті сан-салалы міріне бауыр басып, здеріні тсініктерін кеейтіп, сздік орын молайып, оуа, жазуа , санауа йренеді. Оытуды алашы сатысында оларды мірлік тжірибелері молая тседі. Бірлесіп оу, жалпы оу тапсырмаларын шешу, мінез-лыты жаа ережелері мен нормаларын игеру балалар арасында арым-атынастарды алыптасуына жадай туызады. Тменгі сынып оушыларыны ойлауын дамытуда екі негізгі саты байалады. Бірінші сатыда ойлау рекеті мектеп жасына дейінгі баланы ойлауын еске тсіреді. Екінші сатыда оушылар заттар мен жадайларды сырты белгісі бойынша баалайды. Есейе келе ойлау сипаттары згереді. Оушылар білуге уесой боландытан, оларды табиат былыстары, адамдарды мірі туралы сратары кбейеді. Шыармашылы ойындар баланы аыл-ойын дамытады.Сезімдік кіл-кйіні ктерікілігі - оларды маызды бір ерекшелігі. Оушылар ересек адамдармен, зіні рдастарымен арым-атынаста боланды жасы креді.Бл жастаы балаларды негізгі іс-рекеті - оу. Бастауыш сынып оушылары за уаыт бір алыпты отыра алмайтындытан, сабата жазу мен оуды алмастырып, сергіту сттерін ткізіп, сыныпты ауасын тазартып, зіліс кезінде мектеп ауласында ойындар йымдастыру керек.Малім оыту процесін жеке бліктерге бліп, оушылара жеіл тапсырмалар беріп, оларды бірте-бірте крделендіріп отырады. Оыту процесі зейін мдениетін трбиелеуге баытталуы керек. Оуа жне оамды жмыстара байланысты талаптарды жйелі ойып, оны орындалуын баылау, здік жмыстарды орындату, іс-рекетті трлендіру, ойындарды олдану, балаларды ебегін жеілдетіп, балаа тапсырма орындауды ажет екендігін тсіндіру арылы, малім оушыны оуа деген жауапкершілігін трбиелейді.Бала форма, бояу, дыбыс арылы ойлайды, сондытан крнекілік дістері мен ойындарды жиі олдану пайдалы. Мектептегі, йдегі ебек, дене жаттыулары, ойындар баланы есте сатау абілетін дамытады.Бастауыш мектеп оушыларыны оу ммкіндіктерін зерттеп, оларды крделі бадарлама, оулытармен оыту те маызды іскерлік, атап айтса, з ойын ауызша, жазбаша трде беруге йретеді.Бл жастаы балалармен трбие жмысын дрыс йымдастыру шін мына ерекшелікті ескеру керек: сз бен істі сйкесті болуын талап ету, жнсіз кінлаудан жеркену сезіміні болуы, лкен адамдарды жіберген ателігін тез байау, арманшыл-иялшыл, йымшыл, сенімді серік іздеу, з ммкіндіктерін асыра баалау, трлі спорт ойындарына ыыласты болу. Осы ерекшеліктерді оу трбие жмысында сынып жетекшілері, малімдер, ата-аналар ескеруі ажет.Адамгершілік трбиесінде баланы кнгіштігін, сенгіштігін, еліктеуге бейімділігін пайдаланып, ателігін мойындауа йретуге болады. Малімні оушымен арым-атынасы, жайдары ізгі атынаса кшуі, баланы зін тануына кмектесуі адамгершілік сезімін трбиелейді. Ерекше кіл аударатын мселе - баланы мінез-лыны кпшіл де ке пейілді болуы.Бл жастаы балалар шін ебекті трбиелік мні зор. Балаларды бірте-бірте ебекке баулу отбасында, жымда жргізіледі. за уаытты дене ебегіне, кш тсетін жмыстара лі абілетсіз болатындыын ескеру керек. Ебек іс-рекетімен жйелі айналысу, оны бірте-бірте крделендіру, ндіріс орындарына экскурсияа апару, мамандытармен таныстыру тланы леуметтік нды сапаларын алыптастыруа кмектеседі. Тменгі сыныпта зіне-зі ызмет етуді деттері мен дадылары алыптасады. лкендерді ебегін рметтейді, адам міріндегі ебекті рлін тсініп, дене ебегіне даяр болады, дние туралы ымдар оры, ажетті іс-рекет икемділігі дамиды.Мектепті е негізгі міндеті - балаа білім атаулыны ліппесін йретумен оса, оны мірдегі з орынын табуына кмектесу. Жеке тланы алыптастыруда е бастысы - аыл-ой, адамгершілік, ебек, эстетикалы, дене трбиесін зара байланыста кешенді жргізу.Жеткіншек балаларды дамыту жне трбиелеу ерекшелігі.Жынысты толысу тез жреді:

- ыздарда - 11-13 жас;

- ер балаларда - 13-15 жас.