Азіргі кезде РА диагнозын оюда Американы ревматологтар ассоциациясыны (АРА) 1987 ж. сынан критерийлерін олданады.
1. Ертегілік рысу - рысулар (буындар мен буын маы тіндерді) кем дегенде 1 сааттан аз болмауы.
2. ш жне одан да кп буындар артриті - дрігерді кем дегенде ш буын аймаында периартрикулярлы тіндерді ісінуін немесе буын уысында сйыты барын (остеофиттер емес) анытауы.
3.ол шы буындарыны артриті - буындарды кем дегенде біреуіні ісінуі: алаан – буна, білезік, проксимальды бунааралы.
4.Симметриялы артрит - бір мезгілде о жне сол жаты бірдей буындарды заымдануы – проксимальды бунааралы немесе табан – баайша буындары.
5.Ревматоидты тйіндер - шынта буынына жаын жерде білекті сырт бетінде немесе баса буындарды аймаында тері астында дрігер сипап анытайтын тйіндер болуы.
6.ан сарысуындаы ревматоидты фактор - сарысуында кез-келген тсілмен аныталан РФ жоары титріні болуы; популяцияны сау адамдарында бл реакция 5% тмен дегейде о мн береді.
7.Рентгенологиялы згерістер - R-логиялы згерістерді [эрозиялар немесе тегіс емес декальцификация (сйектерді остеопорозы) заымданан буындарда немесе крші буындарда орналасан] ол шы мен білезік буындарыны алы – арты рентгенограммасында аныталуы.
Лабораторлы тесттер:
Жалпы ан анализі.
Лейкоцитоз/тромбоцитоз/эозинофилия – РА-ды жйелік заымдалу сипаты, ауыр аымды.
Траты нейтропения —Фелти синдромына тн емес.
Анемия (НЬ< 130 г/л ер адамдарда жне 120 г/л йелдерде) – ауруды активті сатысыны крінісі.
ЭТЖ жне СРБ ктерілуі.
Биохимиялы тексерулер:
1) альбумин-глобулин коэффициентіні тмендеуі; диспротеинемияны нтижесінде альбуминдер азайып, глобулиндер (е алдымен альфа-1, альфа-2-глобулиндер) кбейеді;
2) андаы фибриноген кбейеді (алыпты кйде 2-4 г/л);
3) С – реактивті протеинні пайда болуы;
4) ан сарысуында гликопротеидтерді кбеюі; негізгі затыны рамына гликопротеидтер кіретін днекер тініні дезогранизациясына байланысты;
5) дифениламин реакциясы крсеткішіні (ДФА реакция) суі. алыпты кйде 0,200-0,220 Б;
6) серомукоид дегейі ктеріледі. алыпты кйде 0,75 г/л;
7) гексозаларды кбеюі. алыпты кйде гексозаларды млшері 125 г/л те.
Иммунологиялы тексерулер.
-Ревматоидты факторды (РФ) анытау. РФ анытау шін Ваалер-Розе жне латекс-тест реакциялары олданылады. Ваалер-Розе реакциясы бойынша титр 1:32 те болса, ол о мнді деп есептеледі; латекс-тест бойынша реакция о мнді деп есептеледі, егер титр 1:20 те болса. РФ 70-80% жадайда аныталады. Иммуноглобулиндер кластарына арай (M, G, A) РФ бірнеше типін ажыратады (бл белок осы иммуноглобулиндерден трады). Крсетілген реакцияларда тек JgM – типті РФ аныталады.
- ан сарысуында РФ бар-жоына арап, серопозитивті жне серо-негативті РА ажыратады. Серопозитивті РА ауыр дамиды деп есептеледі, онда сйек деструкциясы тез дамиды, висцериттерді болуы жиі кездеседі. Серонегативті РА атерсіздеу дамиды.
- Иммунофлюоресценция дісімен РА ауыратын адамдарды 30% антинуклеарлы антиденелер (ДН-на, нуклеопротеидтерге арсы) табылады.
РА ауыр трінде 5-10% жадайда LE - клеткалары табылады.
- Синовиальды абы биопсиясы. Брлер гипертрофияланан, жамылы синовиальды клеткаларды гипертрофиясы аныталады. Лимфоидты жне плазматикалы клеткалар инфильтрат рып, ан тамырлары маында орналасан.
Инструментальды зерттеулер:
рентгенография КМ; ФЛГ;ЭКГ;
сауса штары рентгенографиясы – жыл сайын;
жамбас сйектеріні рентгенографиясы жне баса буындар крсетілім бойынша;
ФГДС;
Іш уысы мшелеріні УДЗ.
Сулелік диагностика ( Штейнброкер бойынша):
І сатысы – остеопороз белгілері, рентгенологиялы деструкциялы белгілер жо;
ІІ сатысы – шеміршек пен сйекті болмашы таландалуы, буын саылауыны аздап тарылуы, сйектерді бірен-саран узуралары;
ІІІ сатысы – шеміршек пен сйекті ауымды таландалуы, буын саылауыны кзге тсерліктей тарылуы, кптеген узуралар, жартылай буындарды таюы, сйектерді девиациясы;
IV сатысы – ІІІ сатыны симптомдары + анкилоз.