Орытындылар жне сынымдар

1. Осылайша, осы жмыста «мір сапасы» мніне халыты табыстары жне материалды л-ауаты призмасы арылы емес, сондай-а, оны ішінде «леуметтік-экономикалы жаырту – азастан дамуыны басты векторы» атты Р Президентіні Жолдауын іске асыру масатында абылданан мемлекеттік даму бадарламаларыны жоспарланан нтижелерін ескере отырып, айын жне толы анытама берілді.

2. Халыты мір сапасын баалауды халыаралы тжірибесіне, сондай-а, мір сапасы, л-ауат дегейі бойынша рейтингтерді райтын беделді халыаралы агенттіктерді олданыстаы дістемелеріне шолу жргізілді.

3. Статистикалы крсеткіштерді азіргі жйесін, мемлекеттік даму бадарламаларыны мониторингін жне ел жадайында олданылатын халыаралы тжірибені ескере отырып, азастан Республикасы халыны мір сапасын лшеуді ккейкесті индикаторларыны жйеленген тізбесі алыптастырылан. мір сапасы саласындаы азіргі халыаралы зерттеулерді талдау, азіргі кні бар отанды статистикалы крсеткіштерді азастан Республикасындаы мір сапасын толыанды зерттеу шін бден жеткілікті екендігін крсетеді. Шетелдік бадарламалар да тиісті салалардаы стистикалы деректердегі, сондай-а арнайы срау салулар нтижесінде алынан, респонденттерді л-ауатын субъективтік баалаулардаы з есептеріне сйенеді. Осындай жолмен, азастандаы мір сапасын лшеу шін «ЭЗИ» ЖМ ккейкесті индикаторларды жйеленген тізбесі базасында интегралды баалауды пайдалануды сынады.

4. Облыстар блінісінде мір сапасы крсеткіштерін салыстыру ірлік жне республикалы дегейлерде негізгі леуметтік мселелер бойынша жалпы кріністі алуа ммкіндік береді. Сондай-а, крсеткіштер мынадай масаттарда пайдаланылуы ммкін:

· Мемлекеттік органдарды алынан апаратты проблемалы салаларды шешу шін олдану, ірлер арасындаы мір сапасы дегейін салыстырмалы сипаттауды жргізуге ммкіндігі болады;

· оамны осы мселе туралы хабардар болуын арттыру шін, бл адамдарды ке тобы шін таырыпты айындылыан ашады;

· ірлік масаттарды жне мір сапасы мселесіндегі басымдытарды арастыруа, негіздеуге жне белгілеуге ммкіндік береді;

· згерістерді мониторингілеу жне уаыт ішіндегі крсеткіштерді серпінін баалауды жргізу ммкіндігі бар;

 

Зерттеу нтижелері бойынша жасалан рейтинг ірлерді экономикалы дамуымен жне тиісінше мір сапасыны материалды жатарын крсететін крсеткіштермен оны нтижелеріні жоары байланысын крсетеді. Субъективтік крсеткіштерді зірлеу жне енгізу орытынды рейтингті тзетуге ммкіндік береді.

Сондытан мір сапасын баалау шін бадарлама ретінде е кемінде 3-тарауда сынылан крсеткіштерді, сондай-а, лшеуішті индикаторларды кп санымен толытыру ммкіндігін пайдалану сынылады. арастырылан шетелдік тжірибені жне азастанды ерекшелікті ескере отырып,халыты мір сапасы дегейін барынша сапалы лшеу масатында Р Статистика агенттігіне олда бар крсеткіштерді толытыру немесежаа крсеткіштерді зірлеусынылады:

· лкен объективтілік масатында D 002 статистикалы нысанын меншікті демалыс шарттарыны, азаматты еркіндіктер дрежесіні, сапаны, ана клік емес сондай-а, байланыс жне коммуникациялар ралдарымен анааттандырылу дрежесін анытайтын сратармен толытыру сынылады. Жеке ауіпсіздікті анааттандырылу дрежесін анытау кезінде «меншікті ауданмен» шектелмеу, елдімекен/ел дегейіне дейін ауіпсіздікті сезілу саласын кеейту сынылады.

· ірлерді мір сапасын баалау шін климат бойынша деректерді пайдалану: ел аумаыны лкен блігіндегі рылыты климатты атадыын ескере отырып, орташа ысы/жазы температура, жауын-шащын млшері жне т.б., ірлер блінісінде мір сапасын лшеуді жргізу кезінде орынды. Айтандай International Living рейтингінде азастан климаты бойынша 193 елді ішінен 177 орынды алан болатын. Нерлым жылы елдерді трындары з мірлерін солтстікте тратындара араанда оптимистік кзараспен абылдайтыны белгілі. Климатты аталдыы, ысы жне жазы температура, жауын-шашын млшері, бір жылдаы шуаты кндер саны, жары кнні затыы жне т.б. сияты осындай факторлар адам психикасына сер етеді жне з л-ауатын абылдауына аны ыпал етеді. Бл мселеде сондай-а, адамдарды тратын жерін саналы тадауы туралы да естен шыармау керек.

· Freedom House деректерін пайдалану ммкіндігі болмаандытан саяси еркіндіктерді даму дрежесін баалау шін азастан ішіндегі тиісті крсеткіштерді, халыты оамды атынастармен анааттандырылу дрежесін сипаттайтын крсеткішті енгізу сынылады;