Таырып. ВАЛЮТАЛЫ СПЕКУЛЯЦИЯ
арастырылатын сратар:
1. Валюталы спекулянттар ретіндегі валюталы биржа атысушылары.
2. Валюталы спекуляция, оны жргізу ммкіндіктері жне жзеге асыру кздері.
3. Валюталы аюлар, валюталы гіздер жне валюталы кбелектер – валюта биржасыны негізгі атысушылары жне валюталы спекулянттар ретінде.
Дрісті масаты: Валюталы операциялардаы спекуляция тсінігін алыптастыру.
Негізгі ымдар: валюталы жйе, валюта баамы, монометаллизм, айырбас, лтты валюта, шетел валютасы.
Негізгі атысушыларын, оларды ызмет ерекшеліктерін анытау Валюталы жйені маызды элементі — валюталы баам болып табылады. Оны пайда болуы: тауарлар мен крсетілген ызметтерді халыаралы саудасы барысында, капитал жне несиені озалысында валюталармен зара айырбасты ажеттігінен; дниежзілік жне лтты нарытардаы бааларды, сондайа лтты немесе шетелдік валюталарда бейнеленген р трлі елдерді нды крсеткіштерін салыстыруа; банктер мен фирмаларды шетел валютасындаы шоттарын уатылы айта баалап отыруа байланысты негізделеді.
Валюталы баам — бл бір елді аша бірдігіні баса бір елдерді аша бірліктеріне бейнеленген баасы. рбір елді лтты валюталарын салыстыру оларды ндіріс жне айырбас процессінде пайда болатын объективті нды атынастарына негізделеді. Валюталы баам валюталара сраныс пен сыныса ыпал етуші кптеген факторлара байланысты згереді.
Баамны алыптасуына ыпал ететін ш факторлар тобын беліп арауа болады: саяси — саяси тратылы, валюталы зандылытарды ырытандырылуы, валюталысаясат жне т.б., - экономикалы, халыаралы тжірибеде аныталатын экономикалы тікбрышты шыы сияты: экономикалы су, валюта тратылыы жне инфляцияны тменгі арыны (жылына 10%-а дейін), жмыссыздыты тменгі дегейі (жылына 8%-а дейін), дниежзілік нарытаы теп-тецік; - психологиялы: жаппай сраныс, негізгі капиталды ту-екелден орануа мтылыс жне т.б. Валюталы баамны дамуы жай тауар ндірісінен а-зіргі дниежзілік шаруашылыа озалысты тарихи процесін крсетеді.
Монометаллизм тсында — алтын немесе кміс — валю-талы баамны базасы монеталы (алтынды) паритет болып табылды, яни ол, р трлі елдерді аша бірлік-теріні оларды металды рамына байланысты арааты-насын сипаттайды. Ол валюталы паритет ымымен сйкес келеді.
Алтын монометаллизмі тсында валютаны баамы алтъш паритетіне сйенді (валюталарды шекті атынасы оларды ресми алтынды рамына байланысты) жне стихиялы трде алтын нктелеріні шегінде оны айналасында ауытып отырды. Алтын нктелеріні классикалы механизмі тек екі жадайда жзеге асты: алтынды еркін трде сатып алу-сату жне сырта шыару.
Валюталы баамны ауыту шектері паритетті 1%-нан асан жо жне ажетті валютада ауыстыру масатында алтынды шетелге тасымалдау шыындарымен аныталды. Жалпы аланда валюталы баамны козалысыны баыттарын анытайтын факторларды ш топа блуге болады фундаментальды, техникалы, ыса мерзімді ктпеген факторлар. Фундаментальды факторлар орта мерзімде рекет ететін лтты экономиканы жадайыны негізгі макроэкономи-калы крсеткіштері болып табылады. детте олар, лтты статистикалы органдармен жарияланатын макроэконо-микалык статистиканы мліметтерін білдіреді. Мынадай негізгі факторлар бар: сатып алу абілетіні паритеті бойынша валюталы баам, жалпы лтты нім, наты пайыз млшерлемесіні дегейі, жмыссызды дегейі, инфляция, тлем балансы, нерксіптік ндіріс индексі, іскерлік оптимизм индексі.
Техникалы талдау — бл баамды жргізу графигін (чарт) талдауды сипаттайды. График-чарттарды келесідей типтерін ажырата білу керек: сызыты, кесінді графиктері, жапон шамдарыны «крестиктер-ноликтер» графигі. Валюталы баамны озалысы толына сас болып келеді жне онда бір жерде жоарласа, екінші бір жерде тмендеу байалады. ыса мерзімді ктпеген факторлар валюталы баам динамикасына маызды тзетулер енгізуі ммкін. Олара мыналар жатады: ттенше оиалар (форс-мажор) оиалар, саяси оиалар, саяси лидерлерді сздері, валюталы инвестиция.