Зара рекеттегі психологиялы контакт

Психологиялы контакт, зара рекеттесуші жатарды зара тсінушілігінен туындаан жне бір-біріне сенімі жне ызыандыымен байланысты, адамдарды психикалы кйлеріні ортатыыны нтижесінде пайда болады. Психикалы кй психологияда Н.Д. Левитовты ізінше, адамны психикалы іс-рекетіні белгілі бір уаыт кезеіндегі, оны психикалы процестеріні зіндік аымын крсететін, тла кйі мен асиеттеріні алдында болатын ттас сипаттамасы ретінде аныталады.

Контакт субъекттер шін зара рекетті жаымды ныайтушы фактор болып табылып, олар оны саналы аарып, бастан кешіреді. Контакт жадайында зара рекет субъекттеріні барлы тлалы асиеттері нерлым толы айындалады, оны орнату факті олара интеллектуалды жне эмоционалды анааттану келеді. Басаша айтанда, контактті ішкі механизмдері эмоционалды жне интеллектуалды кіл-кйге ортатасу, жрдемдесу, ой блісу болып табылады.

Эмоционалды кіл-кйге ортатасу негізінде «жтыру» психикалы былысы жатыр, оны механизмі леуметтік психологияда топты іс-рекеті интеграциясыны тсілі ретінде арастырылады. Шыу тегі бойынша кне жне крініс табуы бойынша саналуан «жтыру» былысы адам мінез-лыны ішкі механизміні формасы ретінде шыады. Жтыру кбінесе индивидті белгілі бір психикалы кйлерге, лкен эмоционалды заряда ие психикалы кіл-кйді беру арылы, сезімдері мен штарлыы асыну арылы санасыз, еріксіз шалдыыштыын сипаттайды. Оудаы зара рекет субъекттеріні эмоционалды кіл-кйге ортатасуы бір мезгілде контактті фонды та, негізгі де механизмі болып табылады. Айта кету керек, контакт механизмі ретінде адамны эмоционалды кіл-кйге ортатасуы е алдымен, зара рекеттесуші субъекттерді тлалы ерекшеліктерінен, зара рекеттесу затыны маыздылыынан, жатарды осы процеске атынастарынан пайда болады. Бл зара рекетті зара тсінісушілігін, ортатыын жне келісімділігін амтамасыз етеді.

зара рекеттесуге тскен жатарды шынайы контактісіні баса механизмі дегеніміз екі жаты да андай да бір проблеманы талдау бойынша бір белсенді іс-рекетке араласуымен жне белгілі бір ойлау тапсырмасын орындауа баытталуымен аныталан ортатасып ойлану, ойлауа жрдемдесу болып келеді. Интеллектуалды рекеттесу деп аталатын бл механизм зара рекеттесуші субъекттерді, мысалы малім мен оушыны интеллектуалды іс-рекеттеріні бірлескендігімен шартталады.

зара рекеттесуші жатар арасында контакт пайда болуыны ішкі шарты бір-біріне ажректік, шынай сыйлауды, эмпатиялыты жне толеранттыты крінісі болып табылды. Контактты сырты крінісі зара рекеттесуші жатарды мінез-лы болып табылады. Мысала, сыныптаы контакт шін зейін ою алыбы, біршама ала мтылан дене алыбы, малдау кзарастары мен ол имылдары, жмысты, малім тарапынан реттелінуші тынышты, малімні толу мен ойлану зілісіндегі оушыларды ндемеулері крсетімді. Осы жне баса крсеткіштерді арым-атынас теориясыны леуметтік блігі – праксемика суреттейді.

Контакт – бл оны субъекттеріні продуктивті зара рекеттесуіні, осы процесс пен оны нтижесіні тиімділігін арттыруды шарты мен салдары. Оу зара рекетінде психологиялы контакт табии, кедергісіз арым-атынас ммкіндігін анытайды, мндай арым-атынасты болуы оны субъекттеріні табысты ебектестігі шін маызды.

 

Таырыбы: Оу-педагогикалы ебектестік.

Жоспары: 11.1.Оу ебектестігіні жалпы сипаттамасы.

11.2.Ебектестікті оу іс-рекетіне ыпалы.

Лекция мтіні:

11.1.Оу ебектестігіні жалпы сипаттамасы. Ресейдегі бкіл білім беру жйесі, соны ішінде жоары білім беру де азіргі кні идеяларды ыпалында болып отыр, бл идеялар жалпы жне педагогикалы психология теоретиктері (Л.С. Выготский, А.Н. Леонтьев, Д.Б. Эльконин, В.В. Давыдов, Ш.А. Амонашвили жне т.б.) мен бгінгі кнгі мектептерді алдыы атарлы практиктеріні жмыстарында тжырымдалан. Бл идеялар, жекелеп аланда, ебектестікті азіргі кнгі білім беруді анытаушы негіздеріні бірі ретінде малдануынан крініс тауып отыр. «Ебектестік – бл балалар мен лкендерді бір-біріні рухани міріне зара тсіністікпен, ынушылыпен, осы рекетті барысы мен нтижесін жымды талдаумен бекітілген, бірлескен дамытушы іс-рекетіні гуманистік идеясы....

Ебектестік стратегиясыны негізінде педагогты оушылары-ны танымды ызыушылытарын ынталандыру мен баыттау идеясы жатыр».

Оытуды йымдастыруды осы формасыны мніні лылыы сонша, бкіл педагогикалы процесті ебектестік педагогикасы ретінде арастыру беталысы бар.

Оудаы ебектестік проблемасы (жмысты жымды, кооперативтік, топты формаларын) соы он жылдытарда бізді еліміз бен шет елде белсенді жне жан-жаты дамытылуда (Х.Й. Лийметс, В. Дойз, С.Г. Якобсон, Г.Г. Кравцов, А.В. Петровский, Т.А. Матис, Л.И. Айдарова, В.П. Панюшкин, Г.Магин, В.Я. Ляудис, Г.А. Цукерман, В.В. Рубцов, А.А. Тюков, А.И. Донцов, Д.И. Фельдштейн, Й. Ломпшер, А.К. Маркова жне т.б.).

Оушыларды тікелей зара рекетіне негізделген, оу жмысын белгілеу шін, зерттеушілер «топты жмыс», «бірлескен оу іс-рекеті», «бірлесе бліскен оу іс-рекеті», «жымды-бліскен оу іс-рекеті», «оудаы ебектестік» сияты жне т.б. атауларды олданады. азіргі кні отанды педагогикалы психологияда кбінесе баса терминдерге атысты нерлым сиымды, іс-рекетке-баытталан жне баса терминдерге орта «оудаы ебектестік» термині пайдаланылады, ол сонымен бірге, оу тобыны ішіндегі кп жаты зара рекетті жне малімні топпен зара рекетін білдіреді. Ебектестік біріккен іс-рекет ретінде, зара рекеттесуші субъекттерді белсенділігін йымдастырушы жйе ретінде сипатталады: 1) кеістік жне уаытты атар болумен, 2) масаттарды бірлігімен 3) іс-рекетті йымдастыру жне басарумен, 4) функцияларды, рекеттерді, операцияларды блісумен 5) позитивті тла аралы атынастарды болуымен.