Ойлау абілетіні бзылуы

Медициналы психология жне коммуникативтік дадылар кафедрасы

СЖ

Таырыбы:«абілеттер – психиканы жеке-даралы крінісі ретінде»

Орындаан:Жмаділда Н.А. (123ЖМ)

абылдаан:Сатыбалдина М.Б.

Ж

Жоспар:

o Кіріспе

o абілет – адамны жеке асиеті

o абілеттілік

o абілетті дамып, алыптасуы

o Педагогикалы абілет

o Ойлау абілетіні бзылуы

o абілет теориялары

o орытынды

o Пайдаланан дебиеттер

 

 

Ерекше жаратылыс иесі адамдарды аыл-ой рісі, абілеті мен бейімділігі, мінезі мен тр лпеті рилы. йтеуір, бл мселеде бір-біріне жз пайыза сасы жо. Бл зі жаратылысты, адам табиатыны таы бір пия сыры. Соан арамастан, ркім з ерік кшіне сйкес з абілетін танып-білуге, оны дамытуа талпынады. Керісінше, з абілетін тектен-текке ртып, оны басаа жмсайтындары да аз емес.

абілет– адамны бір іс-рекетті орындауда рилы дегейде крінетін жеке асиеті. Оны данышпандар асыл мраа да теейді. йткені, кез келген адамда ерекше бір кзге тсетін асиет болады. Егерде сол адам оны астерлеп, мірмен біте айнасып жруіне немі жадай жасап отырса, иесіні олынан келмейтін нрсе жо. Мндай жан брібір зіні алдына ойан масатына жетіп, ебегіні жемісін татады. Оларды з отбасына да, туан-туыс, оамына да тигізетін пайдасы зор.
Яни, адам нерлым абілетті болса, ол сорлым ай істі де табысты орындап, сый-рметке бленеді. И, адамдар шін з абілетін жасы істерге, ел игілігіне жмсааннан арты баыт жо. Тек есте болатын бір жадай, кейбір адамдарда ерекше бір кзге тсетін бірнеше де абілет кездеседі. Бл – Жаратан Иемізді сол адама берген несібесі. Бірата біз оны кндемей, з бойымыздаы абілетті танып-біліп, оны баалай, баптай білуге тиістіміз. мірде кездесетін бір стсіздіктен со: «Мені бойымда еш абілет жо, брібір мен бл істі атара алмаймын», — деген сары уайыма салынып, тілмегеніміз, з абілетімізді одан рі жетілдіре тскеніміз жн.
лы ойшыл Кіші Сенека: «Адам з абілетіні андай екенін бір іске кіріскенде ана біледі», — депті. Ол рас. Сол себепті рдйім з ісіе сын трысынан арап, одан орытынды шыара білуі ажет. Сір, сондытан да шыар, Дельфий храмында: «з бойыа зі іл» деп жазылып ойыпты. Мны психологтар кпке дейін айтып та, жазып та жрді. Мнан туатын орытынды: рбір адамны мірдегі баыт, бадары да, іс-рекеті де, брі-брі зіні бойына ілуден басталады.

 

абілеттілік – адамны мінез-лын реттеп, оны тіршілік етуіне ызмет етіп, психикалы рекетті негізіне, шартына айналады. абілет-тілікті анытайтын аси-еттер: сезімталды, байаышты, аарымпазды, зеректік, ойлампаз-ды, крегендік, зерделілік, идеяларды оай туындата алушылы, сз саптау еркіндігі, ттас абылдауа, ымдарды салыстыруа (алыстату, жаындату, иыстыру, т.б.), топшылауа бейімділік жне таы да басалар. Тек есіізде болсын, з абілеті з ырыа кнеді. Саллюстий айтпашы: «р адам з тадырын зі шешуге тиіс». Ал адам абілетіні айнар кзі ешашанда таусылмайды. Адам абілеттілігіні артуына байланысты оны дарындылыы мен данышпандылыы да айындала тседі. Осыан орай психолог мамандар былай деген: «Адам з абілетіні андай екенін бір іске кіріскенде ана біледі», — деген сз оны іс-рекететіні лшемі. рине, ауыз ашпай трып н сала аласы ба, дауысы келе ме – жо па, білу иын. мірден з орныды табу жнінде де тап солай. Сіз абілетіізді, талантыызды дл индикатордай лшейтін, сізді адам атарына осатын олайлы жадайа тек ебегііз арылы, ебеккер жымны ішінде жріп сарыла істеген шыармашылы ызметііз арылы ана жете аласыз.
абілетті дамып, алыптасуы
Бл рдіс ртрлі дегейде рістеп отырады. Оны алашы дегейін репродуктивтік, екінші дегейін шыармашылы деп атайды. Мндаы репродуктивтік дегей – жртты бріне орта ои, жаза, есептей білу, шыармашылы дегей – арнайы абілеттілікті танылуы. рбір адам баласы з бойындаы абілетті дамып, алыптасуындаы алашы дегейінде оу, білімді игеруге, іс-рекетті ажетті дрежеде жзеге асыруда икемділік крсететін болады. Екінші дегейде жаа бір заттар мен туындыларды жасай алатын ммкіндігін байатады.
абілетті андай трі де ебекпен дамып, алыптасады. Ешкім мадай терін тамшылатып ебек етпейінше, оны бойындаы абілет ешандай мн-маыза ие бола алмайды. йткені, абілет ойлау, кшті ерік-жігер, траты мінез, ажыр-айрат, шыр иял трізді адамны жан уаттарыны сан трлі жатарымен тыыз байланысты. абілетті адам шыармашылыпен іс атармаса, тіпті талантты болса да з абілетінен айырылып алады. Адам баласы кнделікті трмыс-тіршілігінде бар уаытын тама ішіп, йытап, ара-шарапа салынып ткізбей, андай да болмасын, бір жмыспен айналысатын болса, р кнгі ісін, ызметін, шаруасын тыылыты тындырып отырса, з бойындаы абілетін лтіріп алмай, дамытып, алыптастырып отырады. Бл мір тжірибесі длелдеген аиат.
алымдар, психолог мамандар адамны абілеттілігін тр-трге бліп, жіктеп талдап жатады. Біз енді оны ке таныланына ана тоталса.
абілеттілікті жіктеу
1. Адамны ксіби ызметіні трлеріне арай: инженерлік абілеттілік, ылыми абілеттілік, кркемдік абілеттілік.
2. Адам психикасыны ш трлі ызметіне арай: коммуникативтік абілеттілік, регулятивтік абілеттілік, танымды (когнитивтік) абілеттілік.
Іштей сарапталуына арай танымды абілеттілікті зі мынандай трлерге блінеді: білімді жинатау (оып-йрену), білімді трлендіру, жадта сатау (шыармашылы, яни креативтік), білімді олдануа ажет интеллектуалды абілеттілік.
абілетті дамуындаы нышандар
андай бір абілетті дамуында нышандар белгілі орын алады. Мамандар оны – адамны туыстан берілетін анатомиялы-физиологиялы белгісі деп есептейді де, «нышан – абілетті бастапы табии негізі ретінде берілетін жйке саласыны ерекшелігі», — деп тжырым жасайды.
л мен ызды брі бірдей ке- шешесіне, ата-жесіне тартып, солардай абілетті болмаанымен, ата-тегіне тартатын да жатары болады. Мны тым уалау дейді. Жалпы, тыма тарту-азаны белгілері мен асиеттерін ауыстырып отыратын зіндік тым уалаушылы лшемі болып табылатын гендер арылы тетін былыс. Белгілер мен асиеттер тура атадан балаа тпегенімен, тым уалаушылы бкіл рім-бтаа жайылып кетеді. Ал ол байланыссыз ласу заына сйкес ауысып отырады.
р азаны бір емес, лде неше белгілеріні болатыны млім. Оны стіне азаны р белгісіні кейде ата-анаа тартатыны аиат. Бл бейімділік белгілері бір жаынан штасып байланысады да, екінші жаынан ытимал теориясы заына сйкес айырмашылыа да ие болып, тым уалаушылы белгілері бір-біріне ласады, бден араласып кетеді. Жне де тым уалаушылы белгілері улет мірінде кейде крініп, кейде жоалып, біраздан со айтадан пайда болады. Осылайша баланы дене мшесіні бірі ке-шешесіне, немесе атасына, абілеттілігі наашысына йтпесе аталарыны біріне тартып, крініс береді. Негізінен, тым уалаушылыты жне ортаны зара серінен адам кемелденеді, абілеттілігі дамиды. Яни, рбір дені сау адамда аз ба, кп пе, йтеуір, ата-ананы асиеттері кездеседі. Соларды ішінде жарырап трып кзге тсетіндері де бар. Тек, есте болатын бір жадай, азіргі генетиктерді млімдеуінше, ата-анасыны біреуіні аыл-ойы кеміс болса, олардан туан баланы да аыл-есіні 30-35 пайыза кем болуы бден ытимал.
Жасыратыны жо, философия тарихында абілеттілік жеке адама туа біткен ерекше кш, адам жан-дниесіні тым уалау жолымен берілетін ішкі асиеті ретінде де тсіндірілді. Р.Декарт «аыл-ой абілеті іштен туа бітеді», — деп есептеді. 17-18 асырларда аылшын философы Дж.Локк, сондай-а, француз материалистері бл пікірмен келіскен жо. Сйтіп, олар абілеттілікті адам міріні сырты жадайымен байланысты пайда болатын, соан тікелей туелді асиет ретінде арастырды. азір ойшылдар: «Шындыында абілеттілік ішкі ммкіндіктер арылы ашылып, адам баласыны р трлі іс-рекеттерге атысуы, баса адамдармен арым-атынаса тсуі арылы наты алыптасып, дамиды», — дейді. Ал, В.Обручевті пайымдауынша: «абілеттілік те блшы ет трізді жаттыумен жетіледі».
абілет бейімділіктен басталады
ркімні жастай, ержеткен со белгілі бір рекетпен айналысуа бет бруы, оан ынта-ыыласыны артуы – оянып келе жатан абілетті алашы белгісі. Ол негізінен, бейімділік деп аталады, ай іс те осы бейімділіктен бастау алады. Адам баласы зіні бойындаы абілеттілігіні белгілерін тым ерте байаса, не нрсеге бейім екенін мезгілінде сезсе, мір жолы глге толар еді. кінішке орай, кп адам з абілетіні андай екенін, не нрсеге бейім екенін іс жзінде анытай алмай, немесе оан мн бермей, соны салдарынан кпке дейін мірден з орынын таба алмайды.
мір ат-абат жмба сырлара толы. Бір ажабы, аршадайынан-а зіні не нрсеге алабтен бейім екендігін біліп сетін де жандар бар. Олара отбасында да, мектепте де, оамымызда да крсетілетін ошамет, кмек аз емес. Сондай-а, жоары оу орындарыны журналистика трізді кейбір факультетіне, музыка, сурет саласындаы институт, училищелерге жастарды абылдарда оларды сол мамандыа бейімділігіне айрыша назар аударылады. Яни, абілеттілік бейімділіктен бастау алып, алыптасады.
мірде адамны ісі, мамандыы абілетіне сай келсе, зі оан бейім болса, жолыны боланы. йткені, адамды тек ана алаан ызметі, ыыластана істеген, олынан келетін (абілеті жететін) ісі ана табыса жеткізіп, зін рухани жаынан зор анааттананды сезімге блейді. Ал адамны ебектен тапан уанышынан, адал жріп мірден з орынын тапанынан арты баыт, байлы жо. ркімні ісі зіне сай келсе ана рекет-имылы йлесім табады. Адам жанын зерттеуші мамандарды бейнелі баяндауымен айтса, «мндай адамдар дды жырлап трандай жеп-жеіл, еркін, шапша имылдайды. Оны ола алан жмысыны сті тсе береді. Мндай жандарды жмыс шін жаралан екен, жмыс істегіш екен дейді».
ркім абілетіне сйкес жмыс істемей, аламаан, икемі жо ызметті атарса, оны танылуы иын. Біріншіден, жмыса ыыласы болмайды, шаршай береді, жмысты соына дейін рбір саат, минутты санаумен болады, е соында абілетінен айрылады. Екіншіден, осындай жадайлара байланысты ауыр жк адамны жйке жйесіне тседі, психологиялы енжарлы адамны моральды – этикалы аидадан ауытып кетуіне ыпал етеді. Осы орайда Жсіпбек Аймауытов «Неге арналса, соны істе», — деген. Ол зіні осынау мааласында тіпті, былай дейді: «леумет трмысындаы зор кемшілікті бірі — леуметті мшесі, р адам «з орнында» ызмет етпеу. Естеріізде болсын: адам алай болса солай сйреуге кне беретін тула емес, алай аса солай домалайтын «алланы» добы да емес. Адам зіні ыайымен, еркімен ызмет ететін зат. Кісі іштен туаннан-а белгілі бір нерге, ызметке икем болып туады, басаша айтанда, р адамда бір нрсеге талап, ыай, абілет, яки зеректік болады. Біреу бала оытуа, біреу етік тігуге, біреу кім болуа, біреу мал бауа, біреу скерлікке, біреу жазушылыа, біреу дрігерлікке, біреу саудаа, біреу сзге, біреу дауа ыайланып жаралады. мірде тк жмыса икемі жо жан сирек болады, е болмаса тірік айтуа зерек болып жаралады. Кімде-кім зіне біткен ыайына арай з жолымен жріп, ызмет етсе, з басына да, леуметке де лкен пайда келтірмек. «з орнында» істеген адамны жмысы да німді, берекелі болма. айы сол: з жолын шу дегеннен тауып алатын адамдар сирек болады. Адамны кбі ана жола бір, мына жола бір тсіп, мір бойы з сопаын таба алмай, сенделумен кні теді. з жолымен ызмет істемеген адамны жмысы берекесіз боланы з алдына, ондай адам ісіне кілі жарымаандытан мірге, тадыра налып, зарланып, басыз жан болып кнелтеді.
абілеттілікті шырау шыы
Біз абілетті бастау алар айнары бейімділік екенін айтты. Ал абілеттілікті е шырау шыы не? Философ, психолог, зерттеушілерді пайымдауынша, ол – дарындылы пен данышпанды, кемегерлік. Мндаы дарындылы – іс барысында лгі боларлы, жетілген, оамды мні бар нтиже алуа ммкіндік беретін абілеттілік; данышпанды пен кемегерлік – белгілі бір шыармашылы саласында айрыша згерістер тудыру.
алым Б.М.Тепловты тсіндіруінше: «абілеттерді дамуыны табии негізін райтын нышандарды жыйнаы дарындылы деп аталады… Адамны дарындылыы оны жоары жйке саласыны туа біткен асиетімен тыыз байланысты. Белгілі бір абілеттілікті дамуына себепші болатын жасы нышана тн асиетті бір белгісі – ондай абілетті арнауы педагогикалы шара олдануды тілемей-а з бетімен ерте кзге тсуі…»
Кнделікті ауызекі сзде “абілет” деген атауды біз жиі олданамыз. Мселен, малім оушысына мінездеме бере отырып, осы баланы математика пніне абілеті кшті екенін айтады.
Мектепте оушылара трлі оамды жмыстар жктелгенде де оларды кейбіреулеріні йымдастырышты, екіншісіні музыкалы, шіншісіні суретшілік абілеті еске алынып, бан ерекше мн беріліп отырылады. Бл мысалдар р адамны рекетті бір тріне жарамдылыын крсететін дара ерекшелігі болатынын байатады. Мндай ерекшеліктер іс- рекетті орындау стінде, сіресе оны нтижесінен жасы крініп отырады. Мселен, біреу ола алан ісін брыратып тез бітіріп тастайды ал екіншісі оны те баяу имылдап, рі істі сапасыз етіп орындайды. Бл мысалда да бірінші адамны іске абілеттілігі екіншіге араанда лдеайда жоары екендігі крініп тр.

андай да болмасын бірер нрсеге абілеті жо адам болмайды. абілет, ол біреуде кшті, біреуде шамалы болып келуі ммкін. Тжірибе мен парасат адамдарды те емес екенін длелдейді – дегенде тедік деп адамдарды абілеттеріні тедігі немесе дене кштері мен рухани абілеттеріні бірдейлігін тсіндіреді. Бдан біз адамдарды те емес екенін білеміз. абілеттіктік лшем – белгілі бір істі нтижелі болып орындалуында. абілет адамны іс-рекетіні белгілі бір тріне, нер саласыны біріне жарамдылыын жасы крсете алады. абілетті ойдаыдай дамуы адамда тиісті білім жйесіні, икемділік пен дадыны болуына байланысты болады. Мселен, кейбір малімдер з оушыларыны лгеріміне кілі онша тн оймайды. Ол з оушысыны бар ммкіндігімен жмыс істемейтіндігін айта келіп, егер ол сабаа бар ынтасымен кірісетін болса, бдан грі жасы ои алар еді-ау деп ынжылады. Бл жерде малім олынан істесе, іс келетінін, дадыа тез машытаныш баланы, ажырлы рекетке бойын жнде сына алмаандытан, абілетін жнді крсете алмай отыранын айтып отыр.

абілет негізінен екіге блінеді.Адамны аыл-ой згешеліктеріні жеке асиеттерін крсететін кез келген адамнан табылатын кабілет жалпы абілет деп аталады. Аылды орамдылыы мен сыншылдыы, материалды еске тез алдыра алу, зейінділік пен баылаышты, зеректік пен тапырлы т.б. осы секілді аыл-ой рекетінде крінетін згешеліктер жалпы абілет болып табылады.

Іс-рекетті жеке салаларында ана крініп, оны нтижелі орындалуына ммкіндік беретін абілетті, арнаулы абілет деп атайды. Бан суретшіні, музыкантты, актерді, спортшыны аын-жазушыны т.б. абілеттерін жатызуа болады.Адам абілеттіні дамуы оамны дамуына, оны леуметтік сипатына ылыми-техникалы прогреске байланысты болып отырады.Мселен капитализм алыптасып келе жатан дуірде, ылымны сан алуан салаларыны дамуына буржуазия оамы ке ріс беріп отырды. йткені ауырт дамып келе жатан капиталистік ндіріс баран сайын жаа ылыми білімдерді талап ете бастады. Мны зі білімді адамдарды кбейе тсуіне олайлы жадай туызды.

абілетті е жоары дрежесін – талант деген сзбен белгілейді. Талант – бір рекетті творчестволыпен орындау ммкіншілігін амтамасыз ететін абілеттерді ерекше иысып келуі. Адамны таланты музыкада, дебиетте, ылымда, техникада т.б. рекеттерде крінеді. Талантты дамуы ебек ете білумен, ебек сйгіштікпен тыыз байланысты.абілет адамны рекетті бір трімен айналысуа ммкіндік беретін бейімділікте байалады. Бейімділік пен абілет кп жадайда бірге болады. йткені адамны белгілі рекетпен айналысуа бет брысы, оан кілі аууы, оянып келе жатан абілетті алашы белгісі. Сонымен атар бейімділік рекетті бір саласына, уестенушілікті крсетеді. Бейімділікті балада андай да бір нышанны барлыын хабарлайтын белгі деуге де болады. Балалы кезде ерекше кзге тсетін бейімділіктер оны келешек абілетіні крсеткіші болып та табылады. Мселен, екі-ш жасар баланы музыка ніне улаыны еледеуі, онда музыкалы кабілетке байланыстн табии негізді бар екендігін крсетеді.

Педагогикалы абілеттер — малімні педаготтік ызметте жоары нтижелерге жетуін амтамасыз ететіндей даралы-психологиялы ерекшеліктері мен ксіптік трыдан маызды асиеттеріні жалпылама жиынтыы. Педагогикалы абілеттерді мынадай трлері сараланады: гностикалы (танып білу жне одан лззат ала білу), дидактикалы (тсіндіре білу, білім бере йрете білу), коммуникациялы (арым-атынас, ынтыматасты жасай білу), конструктивтік (оу-трбие материалын іріктеп ала білу, жобалай, жасай білу), йыдастырушылы (шкірттерін р алуан арекет трлеріне еліктіріп, тарта білу, атысушыларды брін біріктіріп, оларды мдделерін ойылан масатты орындауа баыттай білу), перцептивтік (баланы ішкі жан дниесін ына білу, оларды сезімдері мен жай-кйін тсіне білу, эмпатияа абілеттілік), болжамдаушылы (педагогикалы крегендік жасай білу, педагогикалы ызметтегі зара рекеттестік нтижелерін болжай білу), суттестивтік (малімні эмоциялы, ерік-жігерлік иландырушылы ыпалы, ны айтылан жігерлі сзбен ажетті сер нтижесіне жете білу абілеті), экспрессивтік (малімні зіні білімі мен сенімдерін эмоциямен серлі етіп айтып жеткізе білуі, артистизмі, дауыс ыраы, ым, ишара, отайлылы элементтерін жетік мегеруі).

Ойлау абілетіні бзылуы

Ойлау абілеті – объективтік шындыты жалпылама бейнелей білу, объктивтік шындыты мызымас задылытарын, асиеттерін бейнелей білу, тсініктер байланыстарын бейнелеу. Ойлау абілеті жалпыдан жекедаралыа кшу жне керісінше жекедаралытан жалпыа кше білуіні кпсатылы ауысуы.Оны маынасы: адамны шындыты бейнелеу жне згерту кезеінде жаа біліміні туындауы.Ойлау абілетіні негізгі белгілері: объективтік шынды заттарын жанамалы тану; шындыты жалпылама бейнелеу; ойлау абілеті рашан есеп шыарумен байланысты; ойлау абілеті сйлеу абілетімен тыыз байланысты. Сйлеу – ойлау абілетіні ралы.Ойды сзбен білдіру келесі кезедерден тратын крделі процесс: пікір білдіруге трткіні болуы; ойды пайда болуы, айтылатын сздерді жалпы схемасымен жаластырылуы; ойды ашы айтылуы.

Ойлау абілетіні бзылу трлері:

1) Ойлау процессіні бзылуы

2) Ойлау абілетіні патологиялы німдері

Психикалы ауруларды кез келген турінде, мейлі ол галлюцинация, мейлі сандырак немесе есті згеруі ж-не басалары болсын ассоциациялы процесті кеселі пайда болады. Бл такьірыпта жекелеген абылдаулар, тсініктер мен ымдар арасындаы байланыстар тзі-луіндегі бзылыстар ана сипатталады; мны зі бл бзылыстар байланыстарды жылдамдауы мен баяндауына немесе олардын ретсіз жаласуына серін тигізеді. Ассоциациялы процесті жылдамдауы — рбір уаыт аралыында тзілген ассоциация млшеріні кбеюуі, оларды басталуыны жеілдеуі. Сонымен бірге здіксіз пайда болан ой-пікір, пайымдау, ой орытындысы нерлым стіртін, кездейсок байланыс-тара себепші бола тседі. Ойлау шектен тыс аладау-шылыпен, аладайтын идеялар жайында бейнелі тсініктерді басым болуымен сипатталады. Айын байалатын жадайларда ойлауды жылдамдауы идеяларды секірмелілігіне, ой-пікірлерді алай-тлей болуына дейін згереді. Бл жадайда ойлау та-кырыбындаы кесел, сіресе, айтылан сздін, кездейсо кзге тскен затты сйкес келуіне орай немі згеріп отырады.

 

Абілет теориялары

абілеттерді бірнеше концепциялары бар. 1. Тымуалаушылы теориясында абілетті дамуы мен крінуі ттастай жне толыымен тымуалаушылы орына туелді биологиялы детерминді былыс ретінде тсінеді. Бл станымды белгілі адамны генеологиясы жне энциклопедиялы сздіктерге сйене талантты тымуалаушылыын зерттеген Ф. Гальтон станан. 2. Жре пайда болан абілеттер теориясы. 18 асырдаы Гельвецийді тжырымдауынша, трбие арылы данышпандылыты кез-келген дегейін алыптастыруа болады. Эшби бл тжырымды былай жеілдетті, абілет бл тума бадарламалар жне жмыса деген абілеттілік арылы алыптасады. 3. Негізінен Кеестік психологияда дамыан абілеттегі тума жне жре пайда болан диалектиканы натылаан шінші концепция болды. Анатомо – физиологиялы ерекшеліктер ана тума бола алады, ал абілетті зі – алыптасу нтижесі. абілеттер іс-рекетте алыптасатындытан оны мазмнына жне балаа іс-рекеттер мен жетістіктер этолонын беретін ересектермен арым – атынаса туелді. Осыны негізге ала отырып, П.Я. Гальперин абілет интериоризация нтижесі болып табылатындыын анытаан

Ебекке бейімділік жне абілет рбір талант-тылыты е басты рамасы болады. ркім зіні мірін саналы трде руы шін, зіні абілетін дрыс баалай білуі керек».
Бізді де пікірімізше, еш нрсеге абілетсіз адам жо. Тек жатып ішер жалаулар ана з абілетін жарыратып трып крсете алмайды. Белгілі бір істе адам з абілетін таныта алмаса да оны оан млдем жарамсыз деп санау – ателік. Адамны бір іске, нерге деген абілетіні оянатын, алыптасып, дамитын, иесін ата-абырой биігіне ктеретін кезі рилы. Тек мітіді збей, ебектене біл

 

Пайдаланан дебиеттер:

- «Медициналы психология» Илешова Р.Г. Алматы, «Эверо» 2009ж

- «Адамзат аыл ойыны азынасы» 7 том: «Когнитивті психология» Алматы, «Таймас» 2006ж

- http://www.wikipedia.kz

- http://www.bigox.kz

- http://www.iskernews.kz